گزارش 96

تقابل دو دیدگاه

 صنعت فولاد را نباید دست‌کم گرفت. در اقتصاد امروز جهان صنایع فولادی را مادر صنایع می‌دانند و رشد توسعه صنعتی هر کشور را وابسته به رشد صنایع فولادی آن کشور عنوان می‌کنند. در چهار دهه اخیر در کشور بالغ بر 150 میلیون تن فولاد خام تولید و 200 میلیون تن فولاد مصرف شده است. این محصولات فولادی در ساخت ساختمان‌های مسکونی، کارخانه‌ها، راه‌های ارتباطی، انتقال انرژی و سیالات به کار گرفته شده‌اند که همین موضوع خود بیانگر اهمیت فوق‌العاده محصولات فولادی در توسعه صنعتی کشور است. در این میان چشم‌انداز صنعت فولاد در سال 1404 تولید رقم 55 میلیون تن و صادرات فولاد در افق 1404 نیز 20 میلیون تن پیش‌بینی شده است. هرچند كه برخی معتقدند رسیدن به این رقم غیرممكن است اما ظرفیت‌های فعلی و در حال ساخت با عنوان طرح‌های استانی و توسعه‌ای برآوردی می‌دهد كه امكان تحقق این امر دور از ذهن نیست. هزینه‌های بالای تولید فولاد، تكمیل نبودن زنجیره تولید، عدم تنوع در حوزه تولید محصولات فولادی،‌ هزینه‌های بالای تامین مالی،‌ مکان‌یابی محل احداث و بی‌انصافی نسبت به جایگاه بخش‌خصوصی در صنعت فولاد از جمله چالش‌های این صنعت است. چالش دیگری که فراروی صنعت فولاد ایران قرار دارد، وضعیت تقاضای جهانی برای فولاد است. متاسفانه برآوردها از روند کاهشی تقاضای فولاد در آینده حکایت دارد که یکی از دلایل آن افت تقاضا برای غول صنعتی دنیا یعنی چین است. این در حالی است که برخی کارشناسان این نظریه را قبول ندارند و عکس آن را فکر می‌کنند. به علاوه کاهش قیمت نفت در سال‌های اخیر باعث شده قیمت فولاد در بازارهای جهانی با کاهش شدیدی روبه‌رو‌ شود؛ البته برخی اعتقاد دارند این روند تا حدی اصلاح شود ولی براین باورند که اصلاح این موضوع با رشد محدود و با سرعت کم امکان‌پذیر است و نمی‌توان انتظار داشت قیمت‌ها به سرعت به ارقام گذشته خود برگردند. البته در این‌خصوص نیز تفاوت نظر دیده می‌شود. به علاوه اینکه کشورهایی همچون چین، کره، ژاپن و هند صنعت فولاد خود را به امکاناتی برای کاهش هزینه‌های تولید مجهز کرده‌اند که این موضوع نیاز این کشورها را به فولاد وارداتی به‌شدت کاهش می‌دهد. جزئیات آخرین آمارهای منتشرشده در خصوص وضعیت تولید فولاد در 9 ماهه نخست سال 96 نشان می‌دهد محصولات فولادی در 9 ماه منتهی به آذر نسبت به مدت‌زمان مشابه سال گذشته رشد 9 درصدی را تجربه کرده است. همچنین تولید فولاد میانی با رشد 16 درصدی نسبت به 9 ماه سال گذشته همراه بوده و رشد تولید آهن اسفنجی نیز 22 درصد برآورد شده است.

پیش‌بینی 97

ظرفیت‌های روبه‌ رشد

 سال 97 نیز مانند سال 96 ظرفیت‌های جدید به بهره‌برداری خواهند رسید. پیش‌بینی می‌شود این ظرفیت‌ها بتواند حدود 5 میلیون تن فولاد خام را به تولید کنونی اضافه کند. از سویی کارخانه‌های تولیدی نیز افزایش تولید را در دستور کار خود قرار داده‌اند که این امر نیز به افزایش تولید در این بخش خواهد انجامید. کارشناسان اعتقاد دارند که در سال 97 تحولاتی پیش روی صنعت فولاد ایران در داخل کشور قرار خواهد گرفت. نمایان شدن کمبود مواد اولیه و عدم تعادل آن در کل زنجیره تامین، مهم‌ترین مسئله‌ای است که در این‌باره مطرح می‌شود. حتی پیش‌بینی می‌شود که ایران در سال 97 در برخی از مواد اولیه فولادی به خصوص کنسانتره سنگ آهن به واردات روی آورد. البته این موضوع بستگی به ظرفیت‌های جدید ایجادشده در کشور و چگونگی هزینه‌کرد آنها و استراتژی کارخانه‌های جدید بهره‌برداری‌شده دارد. از سوی دیگر چگونگی پیشرفت پروژه‌های معدنی نیز حایز اهمیت است.

 بهادر احرامیان

عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران

سال 96 برای صنعت فولاد داخل سال خوبی بود. بسیاری از پروژه‌هایی که قبل از تحریم یا اوایل دولت اول آقای روحانی شروع به کار کرده بودند، به تدریج به بهره‌برداری رسیدند و وارد مدار تولید شدند و از این رو با افزایش تولید فولاد خام به خصوص با ظرفیت‌های تازه‌وارد، روبه‌رو بودیم. البته این ظرفیت‌ها هنوز دارند منحنی یادگیری را طی می‌کنند و تولید را افزایش می‌دهند. پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال 96 تولید فولاد از 20 میلیون تن عبور کند و صادرات نیز رکورد خوبی را به ثبت برساند. نباید فراموش کرد که صنعت فولاد ایران باید بر بازارهای صادراتی متمرکز شود تا بتواند از ظرفیت‌هایی که ایجاد کرده بهره‌برداری کند. چراکه اضافه ظرفیت با توجه به بهره‌برداری‌های جدید تشدید می‌شود. پیش‌بینی‌ها در خصوص صنعت فولاد در بعد جهانی در سال 2018 حاکی از چشم‌انداز مثبت این صنعت است. دلیل این خوش‌بینی از دو ناحیه قابل بررسی است؛ نخست مسئله سیاست‌های ارزی امریکاست که سعی در تضیف دلار دارد؛ سیاست دولت امریکا مبنی بر تضعیف دلار، افزایش کف قیمت فولاد را به دنبال خواهد داشت؛ دوم تقاضای مستمر و پایدار چین برای فولاد است. برخلاف پیش‌بینی‌هایی که انجام شده بود اقتصاد چین همچنان با قدرت جلو می‌رود و همان فرمول قدیمی یعنی تشویق سرمایه‌گذاری را دنبال می‌کند. این امر باعث می‌شود که مصرف آهن و فولاد همچنان در چین قوی بماند. از این رو انتظار می‌رود حداقل در نیمه اول سال 2018 قیمت جهانی فولاد بالا باشد.