بزرگ‌ترین صنعت ایران، پشتوانه‌ای 117 ساله دارد اما شاید از بداقبالی‌اش باشد که برخی از آن به عنوان بلای اقتصاد ایران یاد مي‌‌کنند. این منبع خدادادی که 108 سال پیش از دل زمین جوشید، به مهم‌ترین محصول صادراتی کشور بدل شد و هرگز رقیبی در این زمینه نیافت اما بسیاری آن را مانع بزرگ اقتصاد ایران برای رسیدن به توسعه لقب داده‌اند؛ چه، معتقدند که وجود این منبع عظیم و ارزآور موجب شده تا نیاز به شکوفایی در سایر بخش‌ها احساس نشود و سرمایه‌فروشی به اصلی‌ترین منبع درآمد ملی بدل شود. کاهش سهم نفت از هزینه‌هاي دولت به آرزویی همیشگی اما دور از دسترس برای اقتصاد ایران بدل شده است اما هنوز سایر صنایع نتوانسته‌اند به تامین مالی اقتصاد ایران بپردازند. سهم مالیات از بودجه‌هاي سنواتی رو به افزایش است اما این بخش نیز نتوانسته اقتصاد ایران را از درآمد نفت بی‌نیاز کند.

این صنعت بزرگ که سهم اصلی را در تولید ناخالص داخلی ایران دارد همچنان به حکمرانی خود ادامه مي‌‌دهد و توسعه آن مهم‌ترین اولویت هدایت‌کنندگان وزارت نفت اعلام شده است. رقبای ایران در بازارهای جهانی که موانعی مانند تحریم را پیش پای خود نداشته‌اند در سال‌هاي گذشته به اکتشافات و توسعه میادین خود ادامه داده‌اند اما نیاز ایران به سرمایه‌گذاری و توسعه در این بخش، انباشته شده است به طوری که رئیس‌جمهور از نیاز 200 میلیارد دلاری این صنعت به سرمایه‌گذاری جدید سخن گفته است. این گاو شیرده در یک دهه گذشته به خوبی نگهداری نشده و ضعف و فرسودگی در آن به چالشی سخت تبدیل شده است. حتی در نیمه دوم دهه 90 که هنوز تحریم‌هاي نفتی وضع نشده بود و درآمد حاصل از صادرات طلای سیاه نیز وضعیت مطلوبی داشت نیز سرمایه‌گذاری مناسبی در این صنعت صورت نگرفت و عملا این بزرگ‌ترین صنعت ایران در یک دهه با تحریم‌هاي داخلی و بین‌المللی مواجه شد. با وجود عقب‌ماندگی در توسعه این صنعت و بی‌مهری به میادین موجود، در سال 1395 بار عملیات احیای اقتصاد ایران بر دوش نفت گذاشته شد. در نیمه دهه 90 با پایان یافتن تحریم‌هاي اقتصادی قرار بر این گذاشته شد که دوران رکود 4 ساله اقتصاد ایران به پایان برسد و دوران شکوفایی سر برسد. ماموریت به پا خاستن اقتصاد ایران پس از سال‌ها بست‌نشینی در رکود، به این صنعت نجات‌بخش سپرده شد. صنعت نفت ایران موفق شد در این برهه تاریخی عملیات تغییر جهت اقتصاد ایران از رشد منفی به مثبت را اجرا کند. رشد 12.5 درصدی اقتصاد ایران در سال 1395 مرهون رشد 61.6 درصدی ارزش افزوده بخش نفت بود تا سایر بخش‌هاي اقتصاد ایران یک سال بیشتر برای بازیابی توان خود و به دوش کشیدن بار رشد اقتصادی زمان داشته باشند.

سهم نفت از تولید ناخالص داخلی ایران چقدر است؟

بانک مرکزی هنوز برآورد خود را از رشد اقتصادی در سال 1396 ارائه نداده است اما داده‌هاي مرکز آمار ایران نشان مي‌‌دهد که رشد اقتصادی در نیمه نخست امسال به 5.6 درصد رسیده است در حالی که این شاخص بدون احتساب نفت بر روی 6 درصد ایستاده است که نشان مي‌‌دهد ارزش افزوده بخش نفت در نیمه اول سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش یافته است. این کاهش ارزش افزوده را باید به حساب رشد غافلگیرکننده نفت در سال 1395 گذاشت. در سالی که زنجیر تحریم از پای اقتصاد ایران باز شد، صنعت نفت اولین بخشی بود که جهش تولید و صادرات را تجربه کرد. از همان فصل چهام سال 1394 که اجرای برجام آغاز شد، رشد فزاینده تولید و صادرات نفت، کلید خورد. آمارهای بانک مرکزی نشان مي‌‌دهد که در سال 1395 رشد ارزش افزوده بخش نفت نسبت به سال 1394 به 61.6 درصد رسید. این رشد بالا موجب شد تا بخش نفت سهم 9.8 درصدی را از رشد 12.5 درصدی اقتصاد به دوش بکشد. با این حساب سایر بخش‌هاي اقتصاد در این سال مجموعا 2.7 درصد از رشد اقتصاد سهم داشته‌اند. صنعت نفت در سال 95 توانست در اقدامی کم‌سابقه در فاصله زمانی شش ماهه به میزان یک میلیون بشکه به تولید و صادرات نفت ایران اضافه کند. طبیعی بود که با رسیدن تولید نفت ایران به سقف 3.8 میلیون بشکه که پیش از تحریم‌ها نیز قرار داشت، دیگر رشد تولید در سال 1396 ادامه پیدا نکند. عقب‌ماندگی ایران از سهم قبلی خود در بازار نفت جبران شد. در این سال دیپلماسی نفتی کشور توانست ایران را از توافق کشورهای نفتی مبنی بر فریز تولید نفت مستثنا کند تا سهم سابق کشور در این بخش بازیابی شود. در سال 1396 میزان تولید نفت ایران نسبت به سال گذشته افزایش نخواهد یافت اما مي‌‌توان امیدوار بود در نیمه دوم سال به دلیل تقویت قیمت نفت، ارزش افزوده حاصل از صادرات طلای سیاه افزایش یابد و بار دیگر این بخش تاثیر مثبتی در رشد اقتصادی داشته باشد.

طبق گزارش مرکز آمار ایران، در نیمه اول امسال ارزش توليد ناخالص داخلی به قیمت ثابت سال ١٣٩٠ به رقم 382 هزار و 249 میلیارد تومان رسید. این رقم بدون احتساب نفت 305 هزار و 722 میلیارد تومان بوده است. بنا بر این آمار، ارزش تولید نفت در نیمه اول سال 1396 معادل 76 هزار و 527 میلیارد تومان به قیمت سال 1390 برآورد شده است که نشان از سهم 20 درصدی نفت از تولید ناخالص داخلی کشور دارد. این آمار نشان مي‌‌دهد که عملا یک‌پنجم اقتصاد ایران به صنعت نفت اختصاص دارد.

آمارهای بانک مرکزی از میزان تولید ناخالص داخلی ایران در سال 1395 نیز نشان مي‌‌دهد که در این سال مجموع تولید ناخالص داخلی کشور به 669 هزار و 110 میلیارد تومان به قیمت ثابت سال 1390 رسیده است. در این سال تولید ناخالص داخلی در بخش نفت 152 هزار و 447 میلیارد تومان به قیمت ثابت سال 1390 رسید که نشان‌دهنده سهم 22.7 درصدی نفت از اقتصاد ایران در سال 1395 است. طبق گفته مسعود نیلی دستیار اقتصادی رئیس‌جمهور، سهم بخش نفت از تولید ناخالص ملی ایران هرگز کمتر از 10 درصد نبوده است.

سهم بالای نفت در تولید ناخالص داخلی ایران شرایطی را فراهم آورده است که با کوچک‌ترین تغییر در میزان ارزش افزوده این بخش، رشد اقتصاد تحت تاثیر قرار مي‌‌گیرد. در سال‌هاي ابتدایی دهه 90 که تحریم‌هاي نفتی علیه ایران شدت گرفت، کاهش تولید نفت از اصلی‌ترین دلایل افول رشد اقتصاد ایران به زیر صفر بود. در این سال‌ها، افت تولید نفت از دو جهت بر رشد اقتصاد تاثیر منفی گذاشت: یکی کاهش تولید در این بخش که به دلیل سهم بالا از تولید ناخالص داخلی، این شاخص را متاثر مي‌‌کرد و دیگری به دلیل افت درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت که به عدم تحرک بخش‌هاي عمرانی و کاهش تولید ناخالص داخلی در آن بخش‌ها منجر شده بود.

در این سال‌ها هرگاه بخش نفت به محاسبات نرخ رشد اقتصادی اضافه می‌شد، این شاخص افت بیشتری را تجربه می‌کرد. اوج این اتفاق در سال 1391 رخ داد که در کنار بخش نفت، سایر بخش‌های اقتصاد نیز با کاهش تولید مواجه شدند و شاخص تولید ناخالص داخلی کشور به وضعیت نازل منفی6.8 درصد رسيد. در سال 1392 با شکل‌گیری توافق ژنو، نفت ایران از تحریم بیشتر در امان ماند تا میزان صادرات نفت خام در سطح یک‌میلیون بشکه حفظ شود و دیگر کاهش تولید و صادرات تجربه نشود.

بر این اساس در سال‌های 1392 و 1393 کاهش تولید نفت اتفاق نیفتاد و در پایان سال 1394 نیز با نهایی شدن توافق هسته‌ای و لغو تحریم‌ها، مسیر افزایش تولید برای نفت خام باز شد. طلای سیاه از سه‌ماهه پایانی سال 1394 با افزایش تولید مواجه شد. بانک مرکزی میانگین صادرات نفت خام کشور در زمستان 1394 را یک میلیون و 787 هزار بشکه در روز اعلام کرد که رشد 14.4 درصدی را پشت سر گذاشته است. در همین مدت میانگین تولید نفت ایران رقم 3 میلیون و 231 هزار بشکه در روز بوده و رشد 5.5 درصدی را نسبت به سال قبل از آن ثبت کرده است.

منابع حاصل از فروش سرمایه برای آیندگان ذخیره مي‌‌شود؟

در دولت هشتم برای اولین بار حساب ذخیره ارزی راه‌اندازی شد تا دولت بخشی از درآمد نفت را در آن ذخیره کند. تا پیش از آن با توجه به شرایط دشوار جنگ تحمیلی، دوران سازندگی و روزهایی که نفت با نازل‌ترین قیمت به فروش مي‌‌رسید، این امکان فراهم نشده بود. حساب ذخیره برای آن تشکیل شد که نفت به عنوان سرمایه نسل‌هاي آینده برای آنها نیز عایدی داشته باشد. بعدها در دولت نهم و دهم با صعود خیره‌کننده قیمت نفت، امکان ذخیره‌سازی بیشتر منابع حاصل از فروش نفت فراهم شد اما سیاست‌هاي اقتصادی در آن دوران به گونه‌ای تنظیم شد که عملا به ذخایر این حساب اضافه نشد. حساب ذخیره ارزی در دولت دهم مسدود شد و صندوق توسعه ملی با هدف ذخیره‌سازی منابع حاصل از فروش نفت تاسیس شد. از ابتدای برنامه پنجم توسعه سهم 20 درصدی از درآمدهای نفت به صندوق توسعه ملی اختصاص یافت و مقرر شد تا پایان این برنامه سالانه 2 درصد به این سهم اضافه شود و پس از 5 سال، 30 درصد از منابع حاصل از صادرات نفت به این صندوق واریز شود. شرایط ویژه اقتصادی در این سال‌ها که تحریم‌ها بر میزان صادرات نفت اثر گذاشته بود، اجازه عمل به این تعهد را نداد. در سال‌هاي ابتدایی دهه 90 با وضع تحریم‌هاي نفتی، میزان صادرات نفت خام به نصف رسید و ارز حاصل از صادرات آن نیز به سادگی در اختیار دولت قرار نمی‌گرفت به همین دلیل بود که هنگام تنظیم بودجه‌هاي سالانه با مجوز مقام معظم رهبری سهم صندوق توسعه از درآمد نفت افزایش نیافت.

در برنامه ششم توسعه اما سهم صندوق از 32 درصد آغاز مي‌‌شود و قرار است سالانه 2 درصد به آن اضافه شود. دولت در لایحه بودجه سال 1397 به ذخیره 32 درصد از درآمدهای نفتی در صندوق توسعه ملی قايل شده است اما در همان لایحه درخواست کرده برای اجرای پروژه‌هاي بزرگ از جمله اصلاح نظام بانکی از آن برداشت داشته باشد. اگر پایبندی به افزایش سهم صندوق توسعه ملی از درآمد نفت از سوی دولت‌ها وجود داشته باشد تا پایان برنامه ششم، سهم این صندوق از ارز حاصل از صادرات نفت به 40 درصد خواهد رسید و اقتصاد ایران مي‌‌تواند به سوی خروج از سرمایه‌خوری گام بردارد.

افزایش منابع صندوق توسعه ملی به معنی تقویت بنیه مالی آن برای کمک به بخش خصوصی خواهد بود چراکه ماهیت عملکرد صندوق توسعه ملی، اعطای وام ارزی به بخش خصوصی است تا از این منابع برای طرح‌هاي توسعه‌ای بهره برده شود و در نهایت اصل آن با واریز اقساط به صندوق بازگردد.

در طول 24 سال گذشته حدود 53 درصد منابع دولت از صنعت نفت تامین شده که دولت آن را در بخش‌هاي مختلف هزینه کرده است. درآمد نفتی کشور حاصل میزان تولید و قیمت در بازارهای جهانی است.

صنعت نفت چگونه به توسعه مي‌‌رسد؟

صنعتی که در تاریخ اقتصاد ایران نقش‌آفرینی کرده و سرمایه‌گذاری در سایر بخش‌هاي اقتصاد را تسهیل کرده است، خود نیازمند سرمایه‌گذاری کلان است تا بتواند در مسیر توسعه پیشروی کند. در سال‌هایی که درآمدهای نفتی به بیش از 100 میلیارد دلار در سال رسیده بود و رکوردهای تاریخی از این نظر به ثبت مي‌‌رسید نیز سرمایه‌گذاری برای توسعه صنعت نفت کافی نبوده است. منصور معظمی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران که در اوایل دولت یازدهم معاونت برنامه‌ریزی وزير نفت را بر عهده داشت، مي‌‌گوید: صنعت نفت ایران در 4 سال انتهایی برنامه پنجم توسعه یعنی 4 سال منتهی به سال 94 نیاز به سرمایه‌گذاری 60 میلیارد دلاری داشته است اما مجموع سرمایه‌گذاری در صنعت نفت طی این سال‌ها به حدود 15 میلیارد دلار رسید.

بسیاری از میادین نفتی ایران به دلیل فشاری که در سال 1395 تحمل کرده‌اند در نیمه اول سال 1396 در شرایط بازیابی قرار گرفته‌اند. وزارت نفت به غیر از توسعه میادین فعلی، طرح‌هاي اکتشافی و استخراجی جدیدی پیش پای سرمایه‌گذاران گذاشته است.

طبق گفته وزیر نفت، صنعت نفت نیازمند 200 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری است و برنامه وزارت نفت برای تامین این منابع از محل سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی است. قراردادهای جدید نفتی برای ایجاد تحول در سرمایه‌گذاری نفتی تدوین شده است. این قراردادها پس از عبور از حاشیه‌ها نهایی شد و در مهر و آبان سال گذشته دو قرارداد برای توسعه میادین به امضا رسید. اولین قرارداد به گروه تدبیر از زیرمجموعه‌هاي ستاد اجرایی فرمان امام (ره) تعلق گرفت و دومین قرارداد که 18 آبان سال گذشته مورد توافق قرار گرفت مربوط به سرمایه‌گذاری 4.8 میلیارد دلاری شرکت نفتی توتال در ایران بود. در این توافق سهم 50.1 درصدی برای توتال، سهم 29.9 درصدی برای شرکت پتروپارس از ایران و سهم 30 درصدی برای شرکت چینی در نظر گرفته شده است.

در سال جاری نیز تفاهم‌‌نامه‌هاي نفتی با شرکت‌هاي روسی برای تحقیق بر روی میادین ایران به امضا رسیده است تا شاید راه ورود سرمایه‌هاي جدید به این صنعت مادر باز شود.

تولید نفت ایران چقدر است و به چه میزان خواهد رسید؟

بررسی آمارهای تولید نفت در ایران نشان مي‌‌دهد که در حال حاضر تولید روزانه طلای سیاه بین 3.7 تا 3.9 میلیون بشکه است. در بیشتر سال‌هاي 4 دهه گذشته میزان تولید نفت ایران بین 3 تا 4 میلیون بشکه در روز برآورد شده است. تولید نفت ایران در سال‌هاي 1352 تا 1357 بین 5 تا 6 میلیون بشکه در روز بود که بالاترین میزان تولید محسوب مي‌‌شود. حجم تولید در سال‌هاي پس از آن هیچ‌گاه از 4 میلیون بشکه فراتر نرفته است. ارزیابی‌ها نشان مي‌‌دهد کمترین تولید نفت ایران در سال 57 اتفاق افتاده است. پس از آن با آغاز جنگ تحمیلی تولید نفت ایران به 2 تا 2.5 میلیون بشکه در روز رسید اما با پایان جنگ و آغاز سرمایه‌گذاری در این حوزه تولید نفت به بالاتر از 3 میلیون بشکه در روز افزایش یافت. به تدریج ایران توانست با افزایش سرمایه‌گذاری‌ها در این حوزه، تولید نفت خود را به 4 میلیون بشکه در روز افزایش دهد .

شرکت ملی نفت ایران برنامه‌های راهبردی خود را برای 5 سال برنامه ششم توسعه اقتصادی تدوین کرده است. رشد تولید در بخش‌های مختلف صنعت نفت و گاز کشور مهم‌ترین‌ محور برنامه‌های 5 سال آینده این شرکت است. بر این اساس، ظرفیت تولید نفت ایران تا سال 1400 به 4.7 میلیون بشکه در روز خواهد رسید. طبق این برنامه ظرفیت تولید گاز به روزانه 1.3 میلیارد متر مکعب و ظرفیت تولید میعانات گازی به 1.1میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت. در خصوص تولید نفت برنامه تولید حقیقی حدود 200 هزار بشکه از برنامه ظرفیت تولید کمتر است. افزایش تولید از میادین غرب کارون به میزان ۴۲۰ هزار بشکه و افزایش بیش از ۲۸۰ هزار بشکه هم از میدان‌های مناطق نفت‌خیز جنوب، نفت مناطق مرکزی و نفت فلات قاره مهم‌ترین‌ محل تحقق برنامه‌های تولید نفت کشور معرفی شده است. اما با وجود رشد شدید تولید، برنامه‎‌های صادراتی کشور چندان رشد نداشته و در سطح کنونی باقی می‌ماند. شرکت ملی نفت ایران، صادرات 2.3 تا 2.5 میلیون بشکه‌ نفت را برنامه 5 ساله آینده اعلام کرده و افزایش مصرف نفت‌خام در داخل کشور و کاهش خام‌فروشی را دلیل عدم رشد صادرات عنوان داشته است. به افزایش ضریب برداشت و اکتشاف میادین جدید نیز در برنامه ششم توجه شده است.

طبق اعلام شرکت ملی نفت ایران اهداف صنعت نفت در بخش بالادست به حدود ۱۲۰‌میلیارد دلار سرمایه نیاز دارد و اگر امکان تامین سرمایه فراهم نشود، دست‌یابی به اهداف تعیین‌شده کار آسانی نیست. از اجرای مدل جدید قراردادهای نفتی و قراردادهای EPDF و EPCF به عنوان نقطه امید در تامین مالی پروژه‌های صنعت نفت و گاز یاد مي‌‌شود.

هر بشکه نفت برای ایران چند تمام مي‌‌شود؟

قیمت تمام‌شده تولید نفت از شاخص‌هاي مهم در تعیین سودآوری این صنعت بزرگ است. طی سال‌هاي اخیر که بهای نفت خام جهان تا زیر 30 دلار در هر بشکه فروکش کرد، برخی از تولیدکنندگان نفت که هزینه تمام‌شده تولیدشان بالاتر از نرخ فروش بازار قرار داشت، مجبور به توقف تولید شدند. نفت شیل امریکا یکی از نفت‌هایی است که با هزینه بالا تولید مي‌‌شود. این نوع نفت با ورود به بازارهای جهانی موجب افزایش عرضه و کاهش قیمت شده بود اما کاهش چشمگیر بهای نفت موجب شد تا تولید آن از صرفه اقتصادی بیفتد. هزینه تمام‌شده تولید نفت اما در صنعت ایران پایین است. اقتصاد ایران از هزینه بالای تمام‌شده تولید در بخش‌هاي صنعتی آسيب مي‌بيند اما در صنعت نفت شرایط متفاوت است چراکه ایران جزو کشورهای دارای نفت ارزان است. طبق برآوردهای انجام‌شده تولید نفت ایران در هر بشکه حدود 12.6 دلار هزینه دارد که بر این اساس ایران پنجمین نفت ارزان در جهان را تولید مي‌‌کند. هزینه نفت تولیدی کویت، عربستان، عراق و امارات کمتر از ایران است. اطلاعات بیش از 15 هزار میدان نفتی در 20 کشور مهم تولیدکننده نفت جهان نشان مي‌‌دهد، انگلیس با هزینه تمام‌شده 52 دلار و 50 سنت و کویت با هزینه تمام‌شده 8 دلار و 50 سنت، گران‌ترین و ارزان‌ترین نفت‌هاي جهان را تولید مي‌‌کنند.

دو نوع هزینه برای تولید نفت مورد محاسبه قرار مي‌‌گیرد. هزینه‌هاي سرمایه‌گذاری شامل هزینه‌هاي مربوط به ساخت تاسیسات نفتی، خطوط لوله و حفر چاه‌هاي جدید است. هزینه‌هاي عملیاتی شامل هزینه‌هاي استخراج نفت از دل زمین، پرداخت دستمزد کارکنان و سایر هزینه‌هاي اجرایی است. بر این اساس هزینه سرمایه‌گذاری تولید هر بشکه نفت در ایران 6 دلار و 90 سنت و هزینه عملیاتی تولید 5 دلار و 70 سنت برآورد شده است. هزینه تولید نفت در کشورهای کویت، عربستان، عراق و امارات به ترتیب 8.5، 9.9، 10.7  و 12.3 دلار است. هزینه تولید هر بشکه نفت در امریکا نیز 36 دلار و 20 سنت اعلام شده است. بر این اساس، کشور آنگولا با هزینه تولید 35 دلار و 40 سنت، گران ترین نفت اوپک را تولید مي‌‌کند.

قیمت فروش نفت در بازارهای جهانی اما فراز و فرودهای زیادی را تجربه کرده است. بررسی قیمت این کالای استراتژیک نشان مي‌‌دهد که بهای نفت در سال 1998 به پایین‌ترین سطح یعنی 11.97 دلار رسیده است. پس از نفت 11 دلار و 97 سنتی سال 1998، پایین‌ترین قیمت نفت مربوط به سال 1988بوده که نرخ آن به بشکه‌ای 13 دلار و 26 سنت رسید. بر این اساس طی سال‌های گذشته بالاترین قیمت مربوط به سال 2012 بوده که هر بشکه نفت سبک ایران با قیمتی معادل 109 دلار و 79 سنت معامله شده است.

ذخایر نفت و گاز ایران چقدر است؟

طبق اعلام شرکت ملی نفت، ذخایر درجای هیدروکربور مایع کشور مشتمل بر نفت خام، مایعات و میعانات گازی حدود 836.47 میلیارد بشکه است که از این میزان، ٢٣٩ میلیارد بشکه آن قابل استحصال است. از ذخایر قابل استحصال هیدروکربور مایع کشور، حدود 157 میلیارد بشکه استحصال‌نشده باقی مانده است.

شورای عالی مخازن شرکت ملی نفت، ذخایر درجای نفت خام کشور را 711.5 میلیارد بشکه اعلام کرده است که از این میزان 175.39 میلیارد بشکه ذخایر قابل استحصال و ١٠٢ میلیارد بشکه آن باقی مانده است. طبق برآوردهای شرکت ملی نفت، یک درصد افزایش ضریب بازیافت نفت خام بیش از 7 میلیارد بشکه نفت بیشتر در اختیار کشور مي‌‌گذارد که با احتساب بشکه‌ای 40 دلار، بیش از ٢٨٠ میلیارد دلار ارزآوری به همراه خواهد داشت. ضریب بازیافت مجموع ذخایر هیدروکربور مایع کشور 28.5 درصد عنوان شده است. ضریب بازیافت نفت خام در ایران به طور میانگین 24.5 درصد است و این ضریب در بعضی مخازن به ٦٠ درصد مي‌‌رسد، البته این ضریب در برخی مخازن از 5 درصد تجاوز نمی‌کند.

شورای عالی مخازن شرکت ملی نفت، مجموع میدان‌هاي نفتی و گازی کشور را ١٧٠ میدان شامل ١٢٠ میدان نفتی و 50 میدان گازی اعلام کرد. همچنین 358 مخزن نفت و گاز در کشور وجود دارد که از این میان 163 مخزن توسعه‌یافته و 195 مخزن توسعه‌نیافته هستند. بر اساس اعلام شرکت ملی نفت، 68.5 درصد از مخازن کشور وضع خوبی ندارند و به پیاده‌سازی روش‌هاي ازدیاد برداشت نیاز دارند. نسبت تولید به ذخیره نهایی در ٩٣ مخزن توسعه‌یافته کشور نزدیک 50 درصد است.

سال گذشته در کنفرانس قراردادهای نفتی تهران 52 مخزن معرفی شد؛ اما هم‌اکنون ٣١ میدان اولویت‌دار نفت و گاز مدنظر قرار گرفته که از این میان ١٧ میدان مشترک است و میدان‌ها با استناد به ذخایر درجای هیدروکربوری آنها در سه دسته کوچک، متوسط و بزرگ تقسیم‌بندی شده‌اند.

طبق اعلام وزیر نفت، ذخایر اثبات‌شده نفت ایران 158 میلیارد بشکه است که معادل 9.3 درصد از ذخایر اثبات‌شده نفت جهان است. در بخش گاز ذخایر اثبات‌شده گاز ایران 34 تریلیون مترمکعب است که 18 درصد ذخایر جهان است. در این بخش ایران رتبه اول را در جهان دارد، روسیه بعد از ایران 32.5 تریلیون مترمکعب و قطر 24 تریلیون مترمكعب گاز دارد.