دهه 30، دهه ركورد بزرگ بود. امریکا داشت با يكي از سخت‌ترين دوران‌های اقتصادي‌اش دست و پنجه نرم مي‌كرد. اين شرايط سخت را ساكنان محله كويينز در نيوريورك به خوبي درك مي‌كردند. محله‌اي كه از پرجمعيت‌ترين نقاط اين شهر به شمار مي‌رفت و مركز رنگين‌پوستان، مهاجران و قشر متوسط و متوسط روبه‌پايين نيويورك به شمار مي‌رفت. بحراني كه فاصله مصيبت ميان دو جنگ بزرگ جهاني را با فقر و تنگدستي پر كرده بود تا اواخر دهه 30 ميلادي به طول انجاميد و در همين سال‌ها بود كه كارل ايكان در سال 1936 در محله كويينز متولد شد. سایت بیوگرافی در مطلبی به خلاصه‌ای از زندگی و روش کسب‌وکار کارل ایکان پرداخته است که این مطلب ترجمه بخش‌هایی از آن است.

ايكان تنها فرزند رهبر آوازخوانان مذهبي يك كنيسه يهوديان و يك معلم مدرسه بود كه دوران كودكي‌اش را مانند بسياري از هم‌سالانش در محله كويينز با ميزاني از تنگدستي گذراند. تمام دوران مدرسه‌اش در مدارس دولتي طی شد اما در دوره دبيرستان توانست آن‌قدر بر روي درس و نمره‌هايش تمركز كند كه امتياز لازم را براي پذيرش در دانشگاه پرآوازه پرينستون به دست آورد.

رفتن به دانشگاه سرآغاز تغيير در زنگي ايكان بود. او دوره كارشناسي‌اش را در رشته فلسفه در دانشگاه پرينستون گذراند اما بعد تلاش كرد تا آرزوي مادرش را برآورده كند. مادري كه دلش مي‌خواست فرزندش را در کسوت يك پزشك ببيند. براي همين بود كه ايكان وارد دانشكده پزشكي دانشگاه نيويورك شد. اما راهي را كه شروع كرده بود ناتمام گذاشت، سال سوم پزشكي بود كه ترجيح داد دانشگاه و درس پزشكي را رها كند و به ارتش بپيوندد. ايكان كه از ميز تشريح تا ميدان مشق را تجربه كرده بود به مرور پي برد كه علاقه‌اش جايي بسيار متفاوت با اين دو جبهه است، اشتياقش به خريد و فروش و سرمايه‌گذاري او را به سوي وال‌استريت هدايت كرد. جايي كه از سال 1961 كارش را به عنوان دلال بورس در شركت Dreyfus & Co آغاز كرد. هفت سال بعد با كمك مالي عمويش توانست يكي از صندلي‌هاي بازار بورس نيويورك را از آن خود كند و به عضویت رسمي اين بازار درآيد، بلافاصله پس از اين عضويت او شركت ايكان را به ثبت رساند، يك شركت اوراق بهادار كه بر روي آربيتراژ (بهره گرفتن از تفاوت قیمت بین دو یا چند بازار برای کسب سود) تمركز داشت، او در سال‌هاي كار به عنوان دلال سهام توانسته بود آشنايان و مشتريانش را براي موفقيت شركتش جذب كند.

 بی‌رحمی کسب و کار من است

اواخر دهه 70 در نحوه كار ايكان تغييري ايجاد شد. او شروع كرد به خريدن عمده سهام شركت تاپان، يك شركت خانوادگي توليد لوازم خانگي. يك شركت معمولي كه حالا به عنوان يكي از نشانه‌هاي احاطه او به بازار بورس و سرمايه مي‌توان از آن ياد كرد. وقتي ايكان تبديل به سهام‌دار عمده اين شركت شد يك نبرد نيابتي به راه انداخت كه عاقبت منجر به فروش تاپان به شركت الكترولوكس شد. نتيجه؟ ارزش سهام شركت (كه حالا ايكان به عنوان عمده‌ سهام‌دارش شناخته مي‌شد) زير سايه نام الكترولوكس به دو برابر رسيد.

دهه 80 ايكان را از جمله سرمايه‌گذاران مهاجم مي‌شناختند. او با تبديل كردن خود و شركايش به سهام‌داران عمده، كنترل شركت‌ها و ميزان ارزش سود سهامشان را در اختيار مي‌گرفت و البته در دفاع از خود مي‌گفت كه با اين كار به سهام‌داران شركتش سود مي‌رساند. روشي كه او در پيش گرفته بود به «تهديد نرم» (greenmail) شناخته مي‌شد. روشي كه در آن سرمايه‌گذار با افزايش سهم خود در يك شركت كم‌كم شروع به اخطار دادن به شركت‌ مي‌كرد كه ممكن است كنترل شركتشان را از آن خود كند و به اين ترتيب همان سهام را با سودي قابل توجه به خود شركت‌ها بازمي‌فروخت. كاري كه او با شركت‌هاي مارشال فيلد و فيليپس پتروليوم انجام داد. نحوه عملكرد او در كسب‌وكار هم سبب شهرتش در وال‌استريت شد و هم سر از دنياي سينما درآورد. سال 1987 الیور استون، كارگردان سرشناس امریکايي فيلمي ساخت با نام «وال‌استريت»، بازيگر اصلي اين فيلم مایکل داگلاس بود كه در نقش گوردون گكو، سرمايه‌گذار و دلال بي‌رحم و كارکشته بورس بازي مي‌كرد. مي‌گويند شخصيت گوردون گكو بر اساس شخصيت و نحوه معاملات ايكان شكل گرفته است. او اين شيوه از معامله را تا پس از دهه 90 ميلادي هم ادامه داد و در ميان ميان توانست خودش را از حاشيه‌هاي دنياي تجارت كه دامن‌گير سرمايه‌گذاراني مانند ايوان بزكي و مايكل ميلكن شد (كساني كه روشي شبيه به او داشتند) دور نگه دارد.

خرید و فروش تا آخرین نفس

هزاره دوم ميلادي براي ایکان شيوه جديدي از سرمايه‌گذاري را به دنبال آورد. او در سال 2004 يك صندوق پوششي (hedge fund) باز كرد. اين نوع از سرمايه‌گذاري پرخطر تنها توسط مديران و شركت‌هاي بزرگ سرمايه‌گذاري انجام مي‌شود و اغلب بر پايه پول‌هاي استقراضي است كه به عنوان سرمايه و به اميد سود كلان از آنها استفاده مي‌شود. ايكان در اين سال دو شكست را هم تجربه كرد. او كه تلاش داشت تا شركت رسانه‌اي تايم وارنر را هم به شيوه قبل در اختيار خود درآورد و مديرعامل شركت يعني ريچارد پارسونز را از قدرت پايين بكشد، در نهايت شكست خورد. همچنين تلاشش براي در اختيار گرفتن كنترل شركت بلاك‌باستر و حضور موثر در بازار ويدئوهاي اجاره‌اي هم بي‌ثمر ماند. با وجود این، او نشان داد كه همچنان مي‌تواند با مداخله در فروش شركت‌هايي مانند ميلان لابراتوار و Kerr-McGee تاثير و نفوذ خودش را در بازار سرمايه به رخ بكشد. سال 2011 او عضويت در صندوق پوششي‌اش را به روی سرمايه‌گذاران بيروني بست. يكي از سرسخت‌ترين بازيگران عرصه وال‌استريت در تمامي اين سال‌ها نشان داد كه هيچ قرار نيست با گذر سن‌وسالش كوتاه بیايد و از بازي كنار بكشد. او در سال 2012 بار ديگر در صدر خبرها قرار گرفت. ايكان اعلام كرد كه بخش قابل توجهي از سهام شركت نت‌فليكس (شركت حوزه سرگرمي و فعال در توليد و عرضه سريال‌هاي تلويزيوني آنلاين) را خريده است. اين سرمايه‌گذار از همان زمان تاكنون همچنان با خريدهايش در ميان اخبار اقتصادي روز باقي مانده است. از جمله خبرسازي‌هاي او برمي‌گردد به تلاشش براي تاثيرگذاري در جريان خريدوفروش شركت‌هاي eBay و اپل. سال گذشته ميلادي، همراه با انتشار خبر افت شديد فروش تلفن‌هاي آيفون شركت اپل، ايكان تمامي سهام خود را در اين شركت فروخت.

 سایه‌روشن‌های ایکان

كارل ايكان در تاريخ وال‌استريت به عنوان يك سرمايه‌گذار بي‌رحم شناخته مي‌شود. با وجود این، در حاشيه همه اين سرمايه‌گذاری‌ها و روش جنجال‌برانگيزش در كسب‌وكار، در دنياي امور بشردوستانه هم اسم و رسمي دارد. او منابعي سرشار را براي توسعه حوزه آموزش و پزشكي اختصاص داده است و به‌ويژه در حوزه علم ژنوميك (تجزیه و تحلیل داده‌ها و اطلاعات ژنتیکی) سرمايه‌گذاري كرده است. او در سال 2012 مبلغ 200 ميليون دلار به دانشكده پزشكي مونت سيناي اهدا كرد و بورس ايكان را براي جذب نخبه‌ترين دانشمند حوزه علوم پزشكي بنيان گذاشت. ايكان همچنين موسس تعدادي از مدارس و پناهگاه براي افراد بي‌خانمان در محله برانكس نيويورك است.

از سوی دیگر او شهرتی هم در عالم سیاست دارد، شهرتی که البته همراه با نام دونالد ترامپ شده است. مانند بسیاری از چهره‌های شاخص دنیای تجارت و سرمایه در امریکا، نام ایکان هم پیوندی با نام رئیس‌جمهور فعلی امریکا دارد. او تا همین چند ماه قبل مشاور ویژه ترامپ بود. منافع عظیم او در حوزه‌های مختلف تجاری سبب شد تا بارها سناتورهای حزب دموکرات خواهان کناره‌گیری او از این سمت شوند چون بیم آن می‌رفت که مشاوره او به ترامپ بر سر تغییر و یا اصلاح قوانین، در نهایت سود تجاری او را مد نظر داشته باشد. نیویورک تایمز در مطلبی که پس از استعفای ایکان از سمت مشاور ویژه رئیس‌جمهور در خصوص او منتشر کرد نوشته است: «صبح پس از پیروی ترامپ در انتخابات، آقای ایکان گفت که یک سرمایه‌گذاری یک میلیارد دلاری در بازار بورس انجام داده است.» به نوشته این نشریه هرگز مشخص نشد که نقش ایکان به عنوان مشاور ویژه دقیقا چه بوده است اما به عنوان نمونه او پیش از اینکه جی کلایتون به عنوان رئیس کمیسیون اوراق بهادار و بورس در سنا تایید شود، با او جلسه داشته است.