ماجرای ورود سیب زمینی به ایران، داستانی جالب و دراز دارد که صادق زیباکلام هم در کتاب سنت و مدرنیته هم به آن پرداخته است. طبق نوشته کتاب های تاریخی، در زمان فتحعلی شاه، روزی سر جان ملکم، وزیر مختار انگلیس نزد شاه آمد تا هدیه و ارمغان پادشاه انگلستان را تقدیم کند. اما آن هدیه چیزی جز چند صندوق بزرگ سیب زمینی و دستورالعمل کاشت آن نبود. در نامه ای که توسط صدراعظم قرائت شد امپراتور گفته بود چون در ایران قحطی و خشکسالی فراوانی رخ می‌دهد، چند صندوق سیب زمینی به همراه دفترچه نحوه کشت آن را به پادشاه ایران تقدیم می‌دارم.

البته ماجراهای سیب زمینی در ایران تنها به اینجا ختم نشده است، اما میزان تولید و صنایع وابسته به آن برای اقتصاد مهم شده و امروز کارگاه های زیادی در ارتباط با سیب زمینی، این سوغاتی فرنگی فعالیت می کنند. موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی گزارشی درباره «بررسی وضعیت تولید و صنایع وابسته به سیب زمینی را در کشور» منتشر کرده است.

طبق این گزارش، در سال زراعی 94-1393 حدود 5 میلیون تن سیب زمینی در کشور تولید شده که حدود 572 هزار تن آن (11.44 درصد) به اشکال مختلف در فرآیند های فراوری قرار گرفته است. ازاین مقدار 76.8 درصد مرتبط با وزارت صنعت، معدن و تجارت و و 23.2 درصد مرتبط با وزارت جهاد کشاورزی بوده است.

براساس بررسی ها، استان همدان با داشتن 19 درصد از تولید سیب زمینی کشور مقام اول را به خود اختصاص داده و استان های اردبیل با 14.9 درصد، اصفهان با 7.4 درصد، آذربایجان با 6.7 درصد، جنوب استان کرمان با 6.3 درصد و کردستان با 6.2 درصد به ترتیب رتبه های دوم تا ششم را به دست آورده اند. این 6 استان، جمعا 60.5 درصد تولید سیب زمینی کشور را به خود اختصاص داده اند.

همچنین استان البرز با تولید 472 تن، گیلان با 787 تن و یزد با تولید 1609 تن، کمترین سیب زمینی را در کشور تولید کرده اند. صادرات این محصول در سال 1394 معادل 696 هزار تن و واردات آن در همین سال معادل 1.03 هزارتن بوده است که با توجه به مقدار واردات و صادرات و تولید، حجم کل سیب زمینی موجود در کشور در سال 94، برابر با 4445 هزار تن بوده است.

بررسی اطلاعات ارائه شده از سوی وزارت صنعت در سال 95 نشان می دهد که تعداد 116 کارگاه در فرآوری محصول سیب زمینی به صورت خاص فعال هستند. ظرفیت فرآوری این کارگاه ها معادل 187،127 تن است. همچنین هم 201 کارگاه فعال (با ظرفیت 252413 تن) به صورت غیرمستقیم به فرآوری سیب زمینی می پردازند که جمعا مرتبط با وزارت صنعت تعداد 317 کارگاه با ظرفیت تولید 439،540 تن فعال هستند.

علاوه بر این، استان های تهران، البرز، فارس و خراسان رضوی به ترتیب با داشتن 66، 26، 40، 23 کارگاه، بالاترین تعداد کارگاه فعال در کشور را دارند. ظرفیت فرآوری سیب زمینی در استان کرمان حدود 89 هزار تن، استان قزوین در حدود 80 هزار تن و استان اصفهان در حدود 60 هزار تن است. به این ترتیب این استان ها بالاترین ظرفیت فرآوری سیب زمینی در کشور را دارند.