هزینه مبادله یکی از مهم‌ترین مباحث تجارت بین‌الملل است. زمان‌بری ورود کالا یا ترخیص و تعداد مستندات مورد نیاز برای ترخیص دو پارامتر اثرگذار در این هزینه است. امتیاز پنجره واحد این بود که هزینه مبادله را با اثرگذاری بر این‌دو پارامتر کاهش داد. سرعت‌بخشی به فرآیند تجارت به واسطه مکانیزه بودن تصمیم‌گیری در این زمینه تا اندازه زیادی فساد را کم کرده است اما نیاز امروز ما به پنجره تجارت فرامرزی است که در تجارت بین‌المللی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این سیستم اطلاعات کالا در مبدأ ثبت می‌شود و در کمترین زمان همین اطلاعات در مقصد هم موجود است، در نتیجه نیازی به اظهار مجدد اسناد و مدارک نیست. علاوه بر این، در وهله دوم باید موازی‌کاری را در این زمینه از بین ببریم. در کنار پنجره واحد سیستم جامع وزارت صنایع را داریم و مسئله ثبت سفارش هم مطرح است در حالی که انجام تمام این امور در یک سیستم هزینه‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ را کمتر می‌کند. در این زمینه واحد انفورماتیک اتاق بازرگانی اقدام کرده است.

مسئله مکانیزاسیون صدور گواهی مبدأ و کنترل‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی مربوط به کارت‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی بازرگانی از دیگر مسائل مورد توجه در این شاخص است. نکته مهم این است که الکترونیکی کردن فرآیندها ساده‌سازی و تحمیل هزینه‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی کمتر را به مبادله کالا در پی دارد. پنجره واحد گام موثری در این زمینه بود اما کافی نیست و باید به دنبال اجرای پنجره تجارت بین‌المللی باشیم که اعمال آن نیاز به یکسان‌سازی رویکردهای دولتی در این زمینه دارد. حرکت به سوی تحقق این هدف در دولت آغاز شده است اما امید به ادامه آن کمرنگ است چراکه بحث الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی که سال‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ برای آن زحمت کشیده شده بلاتکلیف است. نکته دیگر متوسط قیمت تعرفه‌ها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ست که اقدام مناسبی در مورد آن صورت نگرفته است.

با توجه به این‌دو مسئله می‌توان گفت که سال‌هاست در زمینه بهبود تجارت فرامرزی حرکت می‌کنیم اما در سال جاری به‌یکباره چندین قدم به عقب برمی‌گردیم چراکه مستمر بودن و ادامه فرآیند بهبود ارزشمند است نه ایجاد یک سازوکار، رسیدن به درصدی از رشد و بازگشت به عقب که نه‌تنها اثربخش نیست بلکه هزینه‌زاست.

*آینده نگر