این روزها ایده‌های کشف‌نشده کمتری نسبت به دوران گذشته وجود دارد؛ در آن زمان همه‌چیز یکی‌یکی ابداع یا کشف می‌شد از برق گرفته تا دی‌ان‌ای (DNA) و بشر به مرور غنی‌تر می‌شد. اما هرچه بشر بیشتر کشف می‌کند، چیزهای کمتری برای کشف در آینده باقی می‌ماند. برخی علائم نیز نشان می‌دهد چشمه قدرتِ تخیل بشری خشکیده‌است. بررسی‌ها نشان می‌دهد هرچند بشر تلاش‌های بسیاری برای دست یافتن به ایده‌های جدید دارد اما باز هم جریان ایده‌های نو با سرعتی بسیار پایین پیش می‌رود. اما اینکه ایده‌های بشری به انتها رسیده به این معنا نیست که بشریت به پایان درک خود رسیده‌است.

توسعه ایده‌های نو (به معنای کشف حقایق علمی یا نوآوری‌های هوشمندانه) برای اقتصادهای مختلف مجالی فراهم می‌کند تا با سرعتی بیشتر نسبت به سال گذشته رشد کنند. هرچه به تعداد کارگران یا ماشین‌های فعال در یک اقتصاد اضافه می‌شود، رشد تولید ناخالص داخلی بیشتر می‌شود. اما این اتفاق برای محدوده زمانی مشخصی رخ می‌دهد. برای مثال وقتی تعداد زیادی از مردان با بیل و کلنگ به جان یک زمین زراعی می‌افتند، تنها برای مدتی محدود از محصولات بهره‌مند می‌شوند. در واقع آنها اگر بخواهند از دل همان خاک بهره‌برداری کنند باید کارهای دیگری نیز انجام بدهند مثلاً باید میزان زیادی کود به آن اضافه کنند. تنها در یک حالت می‌توان به چیزی غیر از این امیدوار بود: اینکه بشر ابداعاتی داشته‌باشد که بتواند با همان حجم از نیروی کار و سرمایه، رشدی چند برابر ایجاد کند و درآمد بیشتری در اختیار افرادِ درگیر قرار بدهد.

کاهش تدریجیِ رشد درآمدها الزاماً توصیف بدی از آنچه در چند دهه اخیر بر سر جهان صنعتی آمده، نیست. اکثر افراد در دوران انقلاب صنعتی تصور می‌کردند چیزهای کشف‌نشده بسیاری وجود دارد که با کشف آنها می‌توانند پیشرفت کنند اما در حال حاضر اکثر افراد بر این باورند که دیگر چیزی برای کشف باقی نمانده‌است. روبرت گوردن در کتاب خود با عنوان «ظهور و افول رشد امریکایی» به این دوره از انقلاب اقتصادی اشاره می‌کند.

*پایان عصر اورکاها

نیکلاس بلوم، چارلز جونز و مایکل وب از دانشگاه استنفورد در مقاله‌ای به بررسی این پرسش پرداخته‌اند که آیا لحظه‌های نابِ اورکا (یافتم!)ی بشریت به پایان رسیده یا خیر؟ آنها به این نتیجه رسیده‌اند که دسترسی به ایده‌های خوب و نوین قدری دشوار شده‌است و علاوه بر آن، هزینه‌بر نیز هست. البته نویسنده‌های این مقاله تأکید دارند که هرچند پرتقال‌های قدیمی، کاملاً خشک شده‌اند اما می‌توان پرتقال‌های جدیدی را برای چیدن و آب گرفتن آماده کرد؛ این یعنی هربار که بخشی از پژوهش‌ها به پایان می‌رسد، راه را برای پژوهش‌های نو باز می‌کند. به هر حال یک مورد کاملاً قطعی به نظر می‌رسد: هزینه ایده‌های نو در حال افزایش است. از دهه 30 میلادی تاکنون، میزان پژوهش‌های موثر 23 برابر شده‌است. اما رشد سالانه تولید، کاهش یافته‌است.

هرچند شرایط کمی سخت به نظر می‌رسد اما برای ناامیدی کم زود است. هنوز هم می‌توان به دنبال ایده‌هایی برای رشد اقتصادی بود. هرچند یافتن این ایده‌ها قدری پیچیده شده اما هنوز هم جای امید وجود دارد. برای مثال، با هزینه کردن بر روی یک آزمایشگاه می‌توان به نتیجه‌های خوبی دست یافت و بخشی از این ماجرا به طوفان مغزهایی بستگی دارد که در آن پروژه به کار گرفته شده‌اند. بسیاری از کشورهایی که در اقتصاد جهانی حضور فعال دارند، این روزها از ایده‌های قدیمیِ شرکت‌های خود بهره‌برداری می‌کنند. به این ترتیب مشکل این نیست که پرتقال‌های تازه و آبدار برای آب گرفتن وجود ندارد، مشکل اینجاست که از ده کارگر فعال در این زمینه، تنها یک نفر یاد گرفته چطور آب پرتقال را بگیرد؛ ایده‌ها وجود دارند اما کسی نمی‌داند چطور از آنها بهره‌برداری کند. به این ترتیب، بشر به سرمایه‌گذاری نیاز دارد. کمی سرمایه‌گذاری بر روی تحصیلات و آموزش، می‌تواند برای بهره‌گیری از ایده‌های موجود بسیار موثر باشد. در واقع افراد باید یاد بگیرند به شکلی موثر از ایده‌های موجود بهره‌برداری کنند.

اگر شرایط را از سمت ابتکارات و نوآوری‌ها مورد بررسی و تحلیل قرار بدهید، احتمالاً گمراه خواهید شد. باید به تقاضا برای ایده‌های نو و همچنین انگیزه‌های ایجاد آن نیز توجه داشته‌باشید. بررسی‌ها نشان می‌دهد فاکتورهایی نظیر سواد و حقوق مالکیت نیز نقشی مهم در این جریان ایفا می‌کنند. سخت‌ترین اتفاقی که رخ داده این است که افراد ابتدا باید حجم عظیمی از دانش را وارد مغز خود کنند و سپس بر اساس آن دانشی که آموخته‌اند به ایده‌های نو برسند.