آگوست 1998 بود که بیل کلینتون به یک کارخانه در سودان و همچنین کمپ القاعده در افغانستان مشکوک شد؛ او تصور می‌کرد کارخانه برای ساخت سلاح‌های شیمیایی است و به همین دلیل موشک‌های امریکایی را به سوی آنها پرتاب کرد اما بسیاری از امریکایی‌ها نسبت به این اقدام واکنش منفی نشان دادند. آنها اقدام بیل کلینتون را اشتباه می‌دانستند و تصور می‌کردند کارِ او مشکل را پیچیده‌تر نیز می‌کند. کلینتون در آن زمان به روابط نامشروع با مونیکا لوینسکی هم اقرار کرده‌بود. در مقابل، حمله‌های دونالد ترامپ به سوریه در روز 16 آوریل با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو شد که هیچ‌کس تصورش را هم نمی‌کرد. هیلاری کلینتون که رقیب ترامپ بود در مصاحبه‌ای گفت اگر جای ترامپ بود همان کاری را می‌کرد که او کرده‌بود. فرید زکریا تحلیل‌گر سی‌ان‌ان که لیبرال است، در مورد ترامپ نوشت: «دونالد ترامپ رئیس‌جمهور شد!» همه از راستی‌ها و چپی‌ها از ترامپ حمایت کردند.

این دو حمله به فاصله دو دهه نسبت به هم اتفاق افتادند اما با واکنش‌های بسیار متفاوتی همراه شدند. این واکنش‌ها به خوبی نشان می‌دهد که سیاست‌های خارجی بر اساس موفقیتی که به دست می‌آورند ارزیابی نمی‌شوند بلکه بر اساس شرایط سیاسیِ داخلی، مورد قضاوت واقع می‌شوند. هم کلینتون و هم ترامپ به اقدامات نظامی روی آوردند؛ یکی می‌خواست مقابل افراطی‌ها در کابل بایستد و دیگری می‌خواست جلوی بشار اسد قد علم کند. ترامپ اقدام خود را این‌طور توجیه کرد که از حمله به کودکان ناراحت شده؛ او در تلویزیون ظاهر شد و با نطقی اشک‌آور، از کودکانی گفت که مورد حمله شیمیایی واقع شده‌بودند و به همین بهانه تلاش کرد کار خود را توجیه کند. او در صحبت‌های خود گفت: «حتی کودکان زیبا هم در این حمله بربری جان خود را از دست دادند. هیچ کودکی نباید چنین رنج‌هایی ببیند و دچار وحشت شود.» اما دو نکته را باید در نظر داشت.

نخست اینکه بعد از اقدامات کلینتون و حمله نظامی‌اش و همچنین جنگ‌های پرهزینه جورج دبلیو. بوش و شکست باراک اوباما، همه به دنبال این بودند که تغییری در سوریه ایجاد شود اما جنگی به پا نشود. دوم اینکه اسنادی وجود دارد که نشان می‌دهد ترامپ سیاست خارجیِ پیچیده‌تر و جنجالی‌تری را در پیش گرفته‌است. هرکسی هم که او را بابت اقدامات اخیرش تشویق کرده در واقع منتظر است نگاه ژئوپلیتیک او را درک کند؛ همه می‌دانند که تغییری اساسی در سیاست خارجی امریکا رخ داده و می‌تواند در سطح بین‌المللی نیز بسیار بحث‌برانگیز باشد. به‌هرحال این احتمال وجود دارد که این افراد در نهایت دلسرد شوند.

در مورد ترامپ همه‌چیز فرق می‌کند

تغییر افراطی‌اي که مشاهده می‌شود به نفوذ تیم امنیت ملیِ ترامپ مربوط می‌شود. در تیم ترامپ هم تغییراتی اساسی شکل گرفت که جیمز ماتیس وزیر دفاع امریکا و رکس تیلرسون وزیر امور خارجه این کشور از آن حمایت کردند. این تیم تمام تلاش خود را به کار بسته‌اند تا سیاست خارجی ترامپ را قابل دفاع کنند. در گذشته ترامپ به اوباما توصیه کرده‌بود که اسد را به حال خودش بگذارد و حمله‌ای به این کشور نکند؛ او حتی در سال 2013 به اوباما هشدار داده‌بود که اقدامی در این زمینه نکند. اما حالا او را سرزنش می‌کند که چرا موشک‌هایش را به سمت سوریه پرتاب نکرده‌است.

ترامپ در مورد دیگر کشورها هم سیاست عجیب‌وغریبی در پیش گرفته‌است. او در مورد ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهوری روسیه هیچ نظری نمی‌دهد چرا که دولتِ اقتدارگرای او را پذیرفته‌است و رهبریِ پوتین را تحسین می‌کند. او حتی با همدستی روسیه، مردم را قربانی می‌کند و بعد سند را در بیمارستان پاک می‌کند تا کارهایش بر دیگران فاش نشود. اما همه این مسائل فشاری را به دولت ترامپ وارد می‌کند.

سیاست خارجی آقای کلینتون کاملاً تاکتیکی بود؛ بوش نیز با وجود خشونت‌هایی که در سیاست خارجی خود داشت به دنبال معنایی بود؛ اوباما هم کاملاً هوشمندانه و منسجم سیاست خارجی خود را پیش برد. اما سیاست خارجی ترامپ تصویری شبیه به خودش است. او به راحتی به کشورهای دیگر موشک پرتاب می‌کند و بعد هم آن را توجیه می‌کند. اینکه او کاملاً موفقیت‌آمیز این کارها را پیش برده و واکنش‌های مثبتی هم برای خودش خریده، خارق‌العاده است. سیاستی که او در مقابل سوریه در پیش گرفت به خوبی نشان می‌دهد که اوضاع اصلاً ساده نیست؛ در ظاهر قضیه به نظر می‌رسد همه‌چیز کاملاً طبیعی است. اما در باطن امر، او شیوه‌ای کاملاً متفاوت را در پیش گرفته و معلوم نیست بتواند وضعیت را به همین شکل و با همین سیاست به پیش ببرد. به همین خاطر است که وضعیت سیاست خارجی در امریکا در عین‌ حالی که معمولی به نظر می‌رسد، کاملاً عجیب و غیرمعمولی است.