طرحی که دولت با عنوان « طرح کارورزی» چند روزی با هدف « کسب مهارت در رشته های تحصیلی» و « سامان دهی وضعیت اشتغال بیکاران تحصیل کرده» کلید زده است حالا هم با اعتراضات گسترده کارگران و تشکل های کارگری رو به رو شده است و هم با مخالفت شدید دانشجویان؛ کارگران این طرح را خطری بزرگ برای بیکاری خودشان می دانند و دانشجویان اجرای آن را به معنی پاک کردن صورت مسئله بیکاری فارغ التحصیلان و سوء استفاده از دانش آموختگان می دانند.

براساس این طرح کلیه دانش آموختگان داوطلب بعد از پایان تحصیل و دوران سربازی می توانند با ثبت نام در دوران کارورز از حداقل 4 ماه و حداکثر 6 ماه آموزش عملی متناسب با استانداردهای آموزشی برخوردار شوند و هر ماه باید حداقل 100 ساعت (حداقل 4 ساعت و حداکثر 8 ساعت در روز) آموزش عملی ببینند.

اما دلیل اعتراض ها به این طرح دولت در شرایطی که تازه ثبت نام آن شروع شده و بسیاری اجرای آن را گامی مثبت برای پیشرفت کشور و ارتباط صنعت و دانشگاه می دانند، چیست؟

طبق ماده 10دستورالعمل اجرایی طرح کارورزی:« طرح کارورزی یک دوره آموزشی عملی است و هیچگونه حقوقی برای کارورز و تعهدی برای واحد پذیرنده کارورز جهت استخدام موقت یا دائمی و شمولیت قوانین کار و تامین اجتماعی ایجاد نمی کند.» ماده ای که در روزهای گذشته بیشترین اعتراض های صورت گرفته از سوی دانش آموختگان و کارگران نسبت به آن بوده است. کارگران معتقدند با اجرای این طرح عملا امنیت شغلی آن ها به خطر می افتد و کارفرمایان و مسئولان واحدهای تولیدی دانش آموختگان  را جایگزین آن ها می کنند و بخشی از نیاز نیروی انسانی را از طریق این طرح تامین می کنند. علاوه بر این دانش آموختگان معترض هم اعتقاد دارند که این طرح باتوجه به اینکه هیچ تعهدی را نه برای دولت و نه برای کارفرمایان به وجود نمی آورد، در عمل تنها به ضرر و سوء استفاده از نیروی جوان دانش آموختگان منجر می شود.

«علی خدایی» از اعضای هیات مدیره کانون عالی شوراهای اسلامی کار در این باره می گوید:« دولت باید اجرای برنامه‌های مهارت آموزی را از محیط کار به محیط تحصیل و آموزش منتقل کند تا امکان سوءاستفاده از نیروکار به کمترین سطح خود برسد. نهادهای صنفی کارگری خواهان نظارت بر تمامی مراحل اجرای طرح کارورزی هستند زیرا نگران اند که در عمل مفاد این طرح به ابزاری برای سوءاستفاده از نیروی کار تبدیل شود.»

آیا کارورزان حقوق و مزایایی دارند؟

طبق دستورالعمل اجرایی طرح کارورزی اهداف اجرایی آن: افزایش قابلیت جذب و اشتغال دانش آموختگان از طریق انتقال مهارت و تجربه در محیط کار برای ورود به بازار کار، فراهم ساختن زمینه انتقال دانش از دانش آموختگان به بنگاه های اقتصادی، ایجاد انگیزه کارآفرینی و کسب و کار در دانش آموختگان و ارتقاء اخلاق و صلاحیت حرفه ای دانش آموختگان اعلام شده است.»

همچنین طبق بند دیگری از این دستورالعمل ذکر شده است که این طرح در عمل شامل افرادی می شود که تحصیلات خود را به پایان رسانده اند و سربازی رفته یا معاف شده اند و بین 23 سال تا 32 سال سن ( نسبت به مقطع فارغ التحصیلی) سن دارند. اما در این بین دو نکته مهم و دو سوال اصلی وجود دارد:« 1 آیا کارورزان حقوقی دریافت می کنند؟ و 2 آیا تحت پوشش بیمه قرار می گیرند؟» پاسخ به این دو سوال را باید در دستورالعمل اجرای طرح کارورزی جست و جو کرد که در آن آمده است:« کمک هزینه آموزشی کارورزی تا سقف معادل یک سوم حداقل دستمزد کشور است ( حدود 300 هزار تومان) که به تناسب حضور در واحد پذیرنده در طول دوره کارورزی محاسبه و پس از موفقیت در آزمون فنی و حرفه ای، توسط دستگاه ناظر به کارورزان پرداخت می شود.» همچنین کارورزان در این طرح از پوشش بیمه تامین اجتماعی و... برخوردار نیستند و طبق دستور العمل اجرایی تنها تحت پوشش «بیمه حوادث کار» قرار می گیرند.

مشوق هایی برای کارفرمایان

البته در مقابل محدودیت هایی که در این طرح برای کارورزان وجود دارد دست کارفرمایان بازگذاشته شده است و حتی مشوق هایی هم برای آن ها دیده شده است تا نسبت به استخدام کارورزان در پایان دوره کارورزی آن ها اقدام کنند که مهم ترین آن:« واحدهای پذیرنده در صورت به کارگیری و جذب کارورزان مقاطع کارشناسی و بالاتر از مزایای معافیت حق بیمه سهم کارفرما به مدت دوسال بهره مند می شوند.»