داعشی‌ها مانند سایر رفقای خود در عراق و سوریه، امسال در لیبی هم در حال عقب‌نشینی بودند. یکی از شاخه‌های آنها از اصلی‌ترین نواحی در لیبی رانده شدند و تحت فشار بمباران امریکایی‌ها در ماه ژانویه قرار گرفتند. لیبی برای داعشی‌ها اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده‌است؛ آنها از هرجا عقب‌نشینی می‌کردند به لیبی پناه می‌بردند. اما اخیراً در لیبی به خطر افتاده‌اند.

هرچند اخیراً داعشی‌ها در لیبی با ضعف‌هایی مواجه شده‌اند اما هنوز از خاک این کشور بیرون نرفته‌اند. آنها حتی دسترسی‌های بین‌المللی نیز دارند. بسیاری از آنها در صحراها، دره‌ها و صخره‌های طرابلس به شکلی پراکنده کمین کرده‌اند و آماده هستند تا به مرور جان بگیرند. دسترسی‌های این مبارزان داعشی باعث شده پلیس در بریتانیا به دنبال رابطه سلمان عابدی بمب‌گذار انتحاری در منچستر با داعش باشد. در این عملیات تروریستی، 22نفر در یک کنسرت کشته شدند و داعش مسئولیت این بمب‌گذاری را پذیرفت. عابدی اخیراً در لیبی بوده؛ برادر و پدرش در طرابلس در روز 24می دستگیر شدند. پلیس ادعا کرده که برادر او جزو نیروهای داعشی است و قرار بوده عملیاتی انتحاری در طرابلس داشته باشد که ناموفق مانده‌است.

از سال 2011 که معمر قذافی رهبر لیبی سرنگون شد، بحران به وضعیتی معمولی در این کشور تبدیل شد. گروه‌های مختلفی در این کشور مقابل نیروهای دولتی قرار گرفتند و تلاش کردند قدرت را به دست بگیرند. حتی یک معاهده صلح نیز به پشتوانه سازمان ‌ملل به امضا رسید؛ گروه‌های مخالف با هم جمع شدند و این قرارداد را امضا کردند اما باز هم اتفاق خاصی نیفتاد و اوضاع بهبود پیدا نکرد. داعش از این بحران و هرج‌ومرج در منطقه نهایت استفاده را برده و از آن تغذیه کره؛ اکنون هرروز یکی از خطوط لوله آب یا بنزین به دست داعشی‌ها منفجر می‌شود.

بررسی‌ها نشان می‌دهد حدود 500مبارز داعشی در لیبی سرگرمِ عملیات هستند. هرچند در محاسبات دیگر از هزاران نفر نام برده شده اما به نظر می‌رسد این‌طور نیست. البته نیروهای داعشی در مجموع (فعال و غیرفعال) حدود 3هزار نفر هستند. گفته می‌شود که در این منطقه، داعش از طرف القاعده حمایت می‌شود. برخی نیز می‌گویند منابع بیرونی، داعش را در این منطقه به پیش می‌راند. در لیبی، داعشی‌ها تنها در مناطق مشخصی فعالیت می‌کنند. نیروهای مبارزی نیز وجود دارند که سعی می‌کنند مقابل آنها بایستند.

جغرافیای پیچیده

حمله زمینی به داعش در برخی مناطق بسیار دشوار است، جغرافیای منطقه، شرایط را برای حمله پیچیده کرده‌است. حمله هوایی نیز به دلیل نوع حرکت نیروهای داعشی، دشوار شده‌است. اکثر داعشی‌ها در لیبی، در قالب گروه‌های کوچک جابه‌جا می‌شوند. آنها دریافته‌اند که با این کار، زیر نظر گرفتنشان در حملات هوایی بسیار دشوار می‌شود.

همسایه‌های لیبی از بابت نیروهای داعشی نگران هستند. چاد در ماه ژانویه تصمیم گرفت که مرز خود با لیبی را ببندد. اصلی‌ترین دلیل نیز همین نیروهای داعشی بودند؛ مسئولان این کشور نگران هجوم داعشی‌ها به چاد بودند. الجزایر نیز سعی کرده مرز هوایی خود را بیش از گذشته کنترل کند. تونس تاکنون مورد چند حمله داعشی‌ها قرار گرفته و به همین خاطر اکنون بسیار نگران است. این کشور نیز از ترس، دیواری 200کیلومتری در مرز خود با ليبي ساخته‌است. البته داعش باز هم نقاطی را پیدا کرده و مبارزان خود را از طریق آن نقاط کنترل و حمایت می‌کند.

اروپا تنها 400کیلومتر از این فجایع فاصله دارد و در نتیجه دائم نگران است. این بحران، لیبی را به اصلی‌ترین نقطه ورود مهاجران افریقایی به اروپا تبدیل کرده‌است. تعداد زیادی از آنها به ایتالیا راه یافته‌اند. حدود 40درصد از داعشی‌ها با استفاده از قایق، به اروپا رسیده‌اند.

برخی می‌گویند که قاچاق نیز به ورود تروریسم به اروپا کمک کرده‌است. حتی آنها از طریق همین قاچاق، به پول دست یافته‌اند. داعشی‌ها در لیبی به عقب رانده شده‌اند اما همچنان در حال تقویت خودشان هستند. آنها امیدوارند که بتوانند قدرتی دوباره در این منطقه به دست بیاورند و با همین شیوه‌های ساده کار خود را پیش می‌برند. به این ترتیب به نظر می‌رسد که بحران و تنش همچنان ادامه پیدا کند و داعشی‌ها این فرصت را به دست بیاورند که خودشان را در این منطقه بیش از گذشته تقویت کنند.