بین سال‌های 1999 تا 2014، فروش نسخه‌هایی که داروهای آنها حاوی مواد مخدر بوده، در امریکا تقریباً چهاربرابر شده‌است. اما این افزایش قیمت به خاطر افزایش درد بیماران نیست؛ یعنی تقاضا برای آن وجود دارد اما خبری از بیمارِ حقیقی که از بیماری رنج ببرد و به آن داروها نیاز داشته‌باشد، نیست. دلیل اصلیِ افزایشِ فروش، افزایش جمعیتی است که به داروهایی با مخدرهای قوی اعتیاد پیدا کرده‌اند. این تقاضا باعث شده امروز امریکایی‌ها چهارپنجم از کلِ عرضه جهانی را ببلعند؛ یعنی آنها اصلی‌ترین مصرف‌کننده این داروها در جهان هستند.

اما این رشد مصرف شاید برای خودِ امریکایی‌ها و بیماران چندان خوب نبوده، برای عده‌ای با سود کلان همراه بوده‌است؛ اکسی‌کانتین (OxyContin) یکی از داروهای مخدرِ بسیار محبوب است که پوردو فارما آن را می‌سازد؛ پوردو فارما نیز یک شرکت تولیدکننده دارو در ایالت کانکتیکات است که از طریق تولید همین داروهای مخدر به میلیاردها دلار سود دست پیدا کرده‌است. اما این یک تراژدی بزرگ به شمار می‌آید. مرگ‌های ناشی از مصرف داروهای مخدر در امریکا در همین بازه زمانی، چهار برابر شده‌است. روزانه 90 نفر جان خود را به همین دلیل ساده از دست می‌دهند. این در حالی است که مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها از انجام هرکاری عاجز است.

ناهنجاری‌ای که میان منافع شرکت‌ها، سلامتیِ مردم و تقاضای آنها به وجود آمده، منشأ مشکلی بزرگ در امریکا شده‌است. چندی پیش یکی از سناتورهای دموکرات به نام کلیر مک‌اسکیل اعلام کرد به دنبال نقش شرکت‌های تولیدکننده دارو در ایجاد این بحران است. به دنبال این اعلامیه، او نامه‌هایی به پنج شرکت برتر تولیدکننده داروهای مخدر نوشته و در آن، شرکت‌ها را مورد بازخواست قرار داده‌است. او از این شرکت‌ها درخواست کرده تولید خود را به مرور و در عرض پنج سال به حداقل مشخصی برسانند.

خانم مک‌اسکیل از این شرکت‌ها درخواست کرده شیوه بازاریابیِ خود برای مخدرها را بگویند و از خطرات و آسیب‌ها یا سوءاستفاده‌هایی که از این داروها می‌شود نیز آگاهی یابند تا در نهایت مصرف‌کنندگان را نیز آگاه کنند. او در عین‌حال به دنبال این است که بفهمد آیا این شرکت‌ها به پزشک‌ها پول می‌دهند تا در نسخه‌های خود چنین داروهایی تجویز کنند یا خیر؛ البته پیش‌فرض این سناتور دموکرات این است که این شرکت‌ها حداقل پزشک‌ها را به چنین کاری تشویق می‌کنند.

بحران داروهای مخدر

اما کارهایی که این زن انجام می‌دهد و پرسش‌هایی که او مطرح کرده نخستین‌بار نیست که به میان آمده‌است. در سال 2007 در این زمینه پرونده‌ای مفصل به راه افتاد و شرکت‌های بسیاری به اقدامات غیرقانونی در زمینه داروهای مخدر متهم شدند. برخی از این شرکت‌ها داروهایی تولید می‌کنند که میزان مخدر آن از حد مجاز بیشتر است و در نتیجه خیلی سریع باعث اعتیادِ فرد بیمار می‌شود. اما بسیاری از این شرکت‌ها با پرداخت جریمه‌های سنگین از مهلکه جان سالم به در می‌برند و دوباره به فعالیت‌های خود ادامه می‌دهند.

اتهاماتی که سناتور دموکرات به شرکت‌های تولیدکننده دارو وارد کرده تنها مشکلی نیست که این شرکت‌ها اخیراً با آن مواجه شده‌اند. دادگاه عالی نیز اخیراً در امریکا برخی از این شرکت‌ها را متهم کرده و گفته آنها به پزشک‌ها پول می‌دهند تا نسخه‌های بی‌ربط تجویز کنند. این رشوه‌ها باعث شده هرروز بر تعداد بیماران متقاضیِ داروهای مخدر افزوده شود.

چنین مشکلاتی باعث شده موسسه‌های جدیدی راه‌اندازی شوند تا علیه فعالیت‌های غیرقانونی این شرکت‌ها اقدام کنند. برخی از این موسسه‌ها توصیه می‌کنند که نسخه‌ها متنوع باشد؛ دکترهایی که نسخه‌های یکسان تجویز می‌کنند بیشتر مشکوک هستند و این احتمال وجود دارد که از یکی از شرکت‌های تولیدکننده دارو پول دریافت کرده‌اند. این روزها حتی در شهرها و روستاهای کوچک نیز مواردی از اتهام به پزشک‌ها پیدا می‌شود. همه اینها نیز به نقش تولیدکنندگان داروهای مخدر بازمی‌گرد که باعث ترویج این داروها شده‌اند. برخی از حقوق‌دان‌ها که دائم با این پرونده‌ها سروکار دارند از نوعی بحران داروهای مخدر در امریکا سخن می‌گویند که اگر جلوی آن گرفته نشود می‌تواند رنگ جهانی به خود بگیرد و کل دنیا را مبتلا کند. همه اینها باعث شده صنعت داروسازی زیر ذره‌بین قرار بگیرد و با دوستان و دشمنان جدیدی روبه‌رو شود.