12 اقدام ویژه گمرک برای مبارزه با قاچاق کالا به کمک سامانه‌های الکترونیکی

اقدام

توضیح

پروانه الکترونیکی

سامانه جامع امور گمرکی، پروانه (برگ سبز) به‌صورت الکترونیکی صادر می‌شود. یکی از اثرات مثبت پروانه‌های الکترونیکی جلوگیری از جعل و دست‌کاری پروانه‌ها است که پیش‌تر از آن ممکن بود توسط برخی از پروانه‌های کاغذی صورت گیرد.

پنجره واحد مجازی و ارتباط الکترونیکی با بانک مرکزی

با این سامانه ارسال و دریافت مجوزهای لازم جهت ترخیص کالا ازجمله استاندارد، ثبت سفارش، قرنطینه و... الکترونیکی شد. دریافت این مجوزها پیش‌ازاین به‌صورت دستی بسیار زمان‌بر بوده و همچنین امکان مدیریت و تأیید صحت این مجوزها نیز به‌صورت دستی بسیار مشکل بود. ازاین‌رو، سامانه جامع امور گمرکی، مجوزهای مشخص را به‌صورت مستقیم و الکترونیکی از سازمان‌های همجوار دریافت و این کار در روند ترخیص کالا تأثیر زیادی داشته است.

تجهیز گمرکات به امکانات کنترلی پیشرفته

تعداد دستگاه‌های ایکس‌ری کامیونی گمرکات به 13 دستگاه افزایش‌یافته است. اخیراً گمرک ایران نسبت به خریداری دستگاه‌های ایکس‌ری کامیونی پیشرفته اقدام کرده که با نصب آن‌ها در گمرکات فعال و دارای حجم تجارت بالا امکان بازرسی و کنترل محموله‌های وارداتی به نحو قابل‌توجهی افزایش خواهد یافت. همچنین گمرک ایران تفاهم‌نامه‌ای با سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح امضا کرده تا 5 دستگاه ایکس‌ری تولید و به گمرک تحویل داده شود.

کنترل الکترونیکی کارت‌های بازرگانی یک‌بارمصرف

کارت‌های بازرگانی یک‌بارمصرف منفذ بیشترین فرارهای مالیاتی در حوزه تجارت خارجی است که علاوه بر تضییع حقوق دولت، مشقات و گرفتاری‌های فراوانی برای صاحبان این‌گونه کارت‌ها که اغلب از افراد روستایی و ساکنان مناطق محروم کشور هستند ایجاد کرده است. راه‌اندازی سیستم‌های الکترونیکی در گمرک طی یکی دو سال اخیر به نحو قابل‌توجهی از توسعه کاربرد کارت‌های بازرگانی موسوم به اجاره‌ای کاسته است.

تبادل الکترونیکی اطلاعات بین گمرک و نیروی انتظامی

شناسایی کالاهای قاچاق از غیر قاچاق در فاصله زمانی کمتر از یک دقیقه امکان‌پذیر شده است. این اقدام به کمک سامانه‌های الکترونیکی گمرک فراهم‌شده و با توجه به اینکه در سامانه، کلیه اطلاعات پته‌های عبوری بر اساس اطلاعات تأییدشده ذخیره می‌شود، بر اساس قابلیت‌های جدید برای شناسایی کالای قاچاق از غیر قاچاق و جهت استعلام سریع و دقیق اسناد گمرکی، سیستم پیام کوتاه برقرارشده است.

اتصال الکترونیکی بارنامه به سامانه جامع

تله‌های الکترونیکی گمرک برای مبارزه با قاچاق کالا بااتصال الکترونیکی بارنامه به سامانه جامع امور گمرکی تکمیل و تبادل الکترونیکی اطلاعات میان انبارهای سازمان بنادر و گمرک آغاز شد. بر اساس این برنامه در گام اول قبض انبار الکترونیک انبارهای طرف قرارداد با سازمان بنادر و دریانوردی از طریق سامانه جامع گمرکی و پنجره واحد تجارت فرامرزی در منطقه ویژه شهید رجایی به بارنامه متصل شده و با فراهم شدن این امکان، خروج کانتینرهای موضوع بارنامه‌های اظهاری به گمرک بعد از صدور پروانه‌های الکترونیکی از محوطه‌های بندری و انبارهای طرف قرارداد با سازمان بنادر و دریانوردی امکان‌پذیر خواهد بود. برنامه اصلی گمرک دسترسی به مانیفست بار کشتی‌ها و یا اصطلاحاً کریرها در زمان تخلیه بار و صدور تالی بوده و این موضوع اجرایی شده است.

پروژه درب خروج هوشمند

این پروژه بخش دیگری از برنامه گمرک الکترونیکی است که اجرایی شدن آن حتی اجازه ورود و خروج بار از گمرکات به روش الکترونیکی انجام خواهد شد. با اجرایی شدن این پروژه، تشریفات گمرکی کالا در سامانه جامع گمرکی و پنجره واحد تجارت فرامرزی انجام و بعد از اتمام تشریفات ترخیص کالا، اطلاعات واردشده در سامانه جامع گمرکی به راهبندهای هوشمند در درب خروج گمرکات منتقل و فقط پس از تأیید سامانه از طریق سیستم پلاک خوان الکترونیکی اجازه خروج کامیون داده می‌شود و با این کار عملاً راهبندهای هوشمند دستور را از پلاک‌خوان‌ها می‌گیرند.

راه‌اندازی بزرگ‌ترین بانک اطلاعات تجارت خارجی کشور

بانک اطلاعات تجارت خارجی کشور یکی از ارزشمندترین دستاوردهای گمرک الکترونیک به‌شمار می‌رود. این بانک اطلاعاتی کلیه اطلاعات مربوط به «سامانه جامع گمرکی» را به‌طور اتوماتیک دریافت و در مرکز داده خود تجمیع و پردازش می‌کند. این اطلاعات شامل اظهارنامه‌ها، پروانه‌های واردات، صادرات و ترانزیت، بیجک‌ها و اطلاعات پروانه‌های عبوری است. بررسی سوابق عملکرد واردکنندگان، صادرکنندگان و همچنین شرکت‌های حمل‌ونقل به‌صورت هوشمند به تفکیک وزن، ارزش، نوع کالا و تخلفات احتمالی از مهم‌ترین قابلیت‌های این بانک اطلاعاتی به شمار می‌رود.

تبادل الکترونیکی اطلاعات میان سازمان بنادر و گمرک

گمرک ایران و سازمان بنادر و دریانوردی تبادل الکترونیکی اطلاعات با محوریت سامانه جامع امور گمرکی و پنجره واحد تجارت فرامرزی را کردند.

تله‌های الکترونیکی

بر اساس طرحی که در گمرک اجرایی شده علاوه بر اظهارنامه صاحبان کالا، اطلاعات دقیق‌تری از کالاهای موجود در محوطه‌های بندری را از شرکت‌های حمل‌ونقل دریافت می‌کند و این اطلاعات را با اظهار صاحبان کالا تطبیق می‌دهد و در صورت عدم تطبیق بر اساس تله‌های الکترونیکی هشدارهای لازم داده می‌شود. برنامه اصلی گمرک دسترسی به مانیفست بار کشتی‌ها در زمان تخلیه بار است و با هماهنگی گمرک و سازمان بنادر و دریانوردی با برقراری ارتباط الکترونیکی میان گمرک و بندر از طریق سامانه جامع گمرکی امکان تبادل داده‌ها میان دو سازمان برقرارشده است. اطلاعات مانیفست کشتی، اطلاعات قابل اتکایی هستند و در صورت ورود اطلاعات تخلیه بار از بنادر، زنجیره داده‌ها در سامانه جامع گمرکی تکمیل و کلیه اطلاعات ورودی برمبنای مانیفست الکترونیکی، بارنامه، قبض انبار، اظهارنامه و بیجک انبارها تقاطع‌گیری می‌شود و عملاً امکان تخلف از بین می‌رود. مصوبه شورای عالی امنیت ملی و ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز که قبلاً تصویب شده بر لزوم دسترسی گمرک ایران به اطلاعات انبارها و محوطه‌های بندری تأکید دارد.

سامانه ثبت و دریافت شماره شناسه گوشی‌های وارداتی (IMEI) در گمرک

گمرک جمهوری اسلامی ایران در راستای اجرای سیاست‌های کنترل هوشمند ورود کالا به کشور و مبارزه با قاچاق گوشی‌های تلفن همراه و به‌منظور تسریع و شفاف‌سازی فرآیند واردات تلفن همراه، افزایش دقت در کنترل‌های گمرکی، نسبت به ثبت و دریافت شماره شناسه گوشی‌های وارداتی اقدام کرد. بر این اساس از تاریخ 15/9/94 علاوه بر اظهارنامه و لیست عدل‌بندی، ارائه شناسه بین‌المللی تجهیزات موبایل (IMEI) توسط کلیه واردکنندگان از طریق سامانه پنجره واحد تجارت فرامرزی الزامی شده است.

الکترونیکی شدن نظارت‌ها در گمرک و راه‌اندازی سامانه مانیتورینگ کالاهای ترانزیتی

فرآیند بازرسی و حسابرسی پس از ترخیص و همچنین نظارت بر عملکرد گمرکات الکترونیکی شد. بازبینی اکنون با الکترونیکی شدن در شرایط بهتری انجام می‌شود و مدت‌زمان انجام کار کوتاه‌تر شده و مسئولان بازبینی می‌توانند به‌صورت آنلاین روند کار را بررسی کرده و از نحوه کار مطلع شوند.

مانیتورینگ کالاهای عبوری داخلی و خارجی با استفاده از سامانه مدیریت اطلاعات (MIS) سامانه جامع گمرکی اجرایی شد.

دفتر نظارت بر ترانزیت گمرک ایران با بهره‌گیری از سامانه هوشمند مدیریت اطلاعات (MIS) اقدام به مانیتورینگ کامیون‌ها و کالاهای عبوری اعم از داخلی و خارجی کرده است.