در اکثر دوران قرن بیستم، کارگرانی که برای شرکت‌های بزرگ کار می‌کردند بیشتر از کارگران شرکت‌های کوچک، حقوق و مزایا دریافت می‌کردند. یک کارفرما در شرکتی با 500 کارمند معمولاً 30 درصد تا 50درصد بیش از کسی به دست می‌آورد که در شرکتی با کمتر از 25 کارگر مشغول به کار بود. اما شکاف پرداخت حقوق در سال‌های گذشته بسیار کم شده و شرکت‌های بزرگ رفته‌رفته به اندازه شرکت‌های کوچک حقوق دادند. به همین خاطر است که اکنون نابرابری در حال افزایش است. این مسئله در برخی از کشورها مانند امریکا شدیدتر است.

چنین اتفاقی به خوبی نشان می‌دهد که نابرابری در جوامع ارتباط تنگاتنگی با تصمیمات روزانه شرکت‌ها دارد. در چند دهه گذشته شرکت‌های بزرگ کارهای بی‌شماری انجام داده‌اند که آنها را از دیگر شرکت‌های کوچک متمایز کرده‌است. اما یکی از تفاوت‌های بزرگی که شرکت‌های بزرگ امروزی با شرکت‌های 40سال پیش دارند این است که سخاوت کمتری نسبت به گذشته به خرج می‌دهند. این اتفاق به‌ویژه در مورد کارگران کم‌درآمد می‌افتد. یعنی این غول‌ها پول کارگران کم‌درآمد را نمی‌دهند.

دلایل متعددی وجود دارد که نشان می‌دهد چرا در طول تاریخ شرکت‌های بزرگ نسبت به شرکت‌های کوچک حقوق بهتری پرداخت می‌کردند. یکی از مهم‌ترین دلایل به افرادی مربوط می‌شد که در این شرکت‌ها مشغول به کار بودند. شرکت‌های بزرگ این فرصت را دارند که کارگران و نیروهای باصلاحیت را به خود جذب کنند و این نیروها نیز قطعاً پول و حقوق بیشتری را مطالبه می‌کنند. این شرکت‌ها معمولاً تلاش کرده‌اند نسبت به شرکت‌های کوچک کارایی بیشتری داشته‌باشند و کالاها یا خدمات باکیفیت‌تری را ارائه بدهند. به این ترتیب کارگرانی که در این شرکت‌ها کار می‌کردند نیز کارآمدتر بوده‌اند و به حقوق بیشتری نیاز داشتند تا خوب کار کنند.

یکی از مسائلی که در مورد شرکت‌های بزرگ قابل توجه است این است که شکاف حقوق زیادی میان افراد در بالا و افراد در پایین نبوده‌است؛ یعنی آنها مانع نابرابری بین طبقات بالای شغلی و پایین در شرکت شده‌اند. شاید این اتفاق به خاطر اتحادیه‌ها، هنجارهای اجتماعی یا باورهای مسئولان این شرکت‌ها بوده که حقوق برابر به کارمندان خود بپردازند و تنها به کسانی بیشتر حقوق بدهند که بهتر یا قوی‌تر کار کرده‌اند. اما به هر حال شرکت‌ها هیچ‌گاه نمی‌توانسته‌اند به رؤسا یا مدیران شرکت کمتر از سایر افراد حقوق بدهند. به این ترتیب اولین کسانی‌که در معرض خطر کاهش حقوق قرار داشته‌اند، افراد و کارمندان کم‌درآمد بوده‌اند. حقوق بالادستی‌ها افزایش پیدا می‌کند اما حقوق کارگران کم‌درآمد تغییری نمی‌کند.

رقابت نباشد، نابرابری حاکم می‌شود

حالا همه‌چیز تغییر کرده‌است. مطالعات نشان می‌دهد از دهه 80 تاکنون بین آنچه شرکت‌های بزرگ می‌پردازند و آنچه شرکت‌های کوچک می‌پردازند تفاوتی نیست. بررسی‌های پژوهشگران در دانشگاه پنسیلوانیا نشان می‌دهد این شکاف برای همه به صورت یکسان پر نشده‌است. کسانی که در شرکت‌های بزرگ حقوق بیشتری دریافت می‌کرده‌اند همچنان با اختلاف، حقوق بیشتری را دریافت می‌کنند. شکاف آنها نه‌تنها کمتر نشده بلکه بیشتر نیز شده‌است. اما کسانی که در طبقه متوسط یا پایین قرار داشته‌اند مانند کارمندان شرکت‌های کوچک حقوق می‌گیرند. به همین سادگی، شرکت‌های بزرگ باعث شده‌اند نابرابری در جوامع بیش از 39درصد افزایش پیدا کند. اگر شرکت‌های بزرگِ امروزی به اندازه گذشته به کارگران خود پول می‌دادند، درآمدها یکسان بود و شاهد این‌همه نابرابری نبودیم.

اما چرا این شرکت‌ها ناگهان رویه خود را نسبت به گذشته تغییر دادند؟ دلیل آن کمی دشوار است و به بررسی بسیاری از عوامل در چند دهه گذشته نیاز دارد. کاهش اتحادیه‌ها، انفجار فناوری اطلاعات، دور جدید جهانی‌سازی و افزایش دراماتیک حقوق مدیرعامل‌ها از جمله عواملی است که می‌توان برای تغییر رویه شرکت‌های بزرگ از آنها یاد کرد. بررسی‌های دانشگاه استنفورد نشان می‌دهد تغییری که شاهد آن هستیم روی خدمات اقتصادی و وضعیت تولید تأثیر بسیار جدی می‌گذارد. شرکت‌های خدماتی بزرگ معمولاً حقوق بسیار خوبی به کارگران و کارمندان خود پرداخت می‌کردند؛ این وضعیت در مورد شرکت‌های تولیدی هم تقریباً به همین شکل بوده‌است. اما حالا وضعیت آنها به کلی تغییر کرده و شکاف حقوقی از بین رفته‌است.

شاید مهم‌ترین دلیلی که بتوان برای این انقلاب در دنیای کار به آن اشاره کرد، نحوه مدیریت باشد. مطالعات دانشگاه استنفورد نشان می‌دهد که نوع مدیریت در شرکت‌های بزرگ تغییر کرده و به این سمت مایل شده‌است. این تغییر رویه شرکت‌های بزرگ به یکی از دلایل نگرانی کارشناسان اقتصادی تبدیل شده‌است. آنها بر این باورند که تعادل در دنیای کار به هم ریخته و معادلات خراب شده‌است. برخی می‌گویند شرکت‌های بزرگ دیگر ترسی ندارند و به دنبال رقابت با کسی نیستند به همین خاطر خیلی راحت اجازه می‌دهند شکاف حقوق کارگرانشان با کارگران شرکت‌های کوچک برطرف شود. به این‌ترتیب از بین رفتن خصلت رقابتی در بازار باعث می‌شود نوعی نابرابری در جامعه حاکم شود. هرچند برخی از کارشناسان اقتصادی با این نظریات مخالف هستند اما همه بر این باورند که شرکت‌های بزرگ دیگر مانند گذشته حقوق نمی‌دهند.