مردم زمین در اولین قدم پس از پیشرفت شهرنشینی پسماندهای ناشی از سکونت، تغذیه، تفریح، حمل و نقل و بهداشت و سلامتی شان را به دورترین نقطه از شهر ها بردند و جایی دفن کردند. آن ها نمی دانستند که روزی آنقدر در تولید انواع و اقسام تجهیزات صنعتی برای فراهم آوردن آسایش در زندگی پیشرفت می کنند که آشغال هایشان قابل دفن کردن و سپردن به دست طبیعت نیست و باید فکری به حال آن کرد. امروز دیگر آشغال های مردان و زنان شیک پوش شهری تنها شامل پسماندهای غذایی نیست. در زندگی پیچیده ای که آدم ها برای ارتباط با یکدیگر از جدید ترین تجهیزات الکترونیکی استفاده می کنند زباله هایی تولید می شوند که نمی توان به راحتی از شر آن ها خلاص شد. زباله هایی که حتی فضای خارج از کره زمین را هم تحت تاثیر قرار می دهد.

آمارهای جهانی از رابطه متقابل افزایش تولید پسماندها و رشد شهرنشینی و صنعتی شدن هرچه بیشتر زندگی خبر می دهد. براساس گزارش بانک جهانی تا سال 2025، بیش از  1.4 میلیارد نفر از مردم در سراسر جهان در شهر ها زندگی می کنند و هرکدام در هر روز به طور متوسط تولیدکننده 1.42 کیلوگرم پسماند شهری جامد خواهند بود. برآوردها نشان می دهد که پسماند های شهری در سراسر جهان در هر سال سه برابر می شوند. به نظر می رسد تولید سالانه پسماندهای شهری در سراسر جهان از 0.68 میلیارد تن  به 2.2 میلیارد تن رسیده است. بانک جهانی براساس اطلاعات در دسترس از کشورها تا سال 2012 گزارشی را با محوریت تولید پسماندهای جامد شهری منتشر کرده است. براساس این گزارش متوسط تولید زباله در سراسر جهان 1.2 کیلوگرم است. در بین کشورهای توسعه یافته نیوزلند، ایرلند، نروژ، سوییس و ایالات متحده آمریکا پنج کشور اول  در تولید پسماندهای جامد شهری هستند. سرانه تولید زباله در نیوزلند 3.68 کیلوگرم، ایرلند  3.58 کیلوگرم، نروژ  2.80 کیلوگرم، سوییس 2.61 کیلوگرم و ایالات متحده آمریکا 2.58 کیلوگرم است.  در بین کشورهای جهان غنا و اروگوئه کمترین میزان پسماند جامد شهری را تولید می کنند. سرانه تولید پسماند جامد شهری در غنا 0.09 کیلوگرم و در اروگوئه 0.11 کیلوگرم است.

براساس گزارش بانک جهانی بعضی جزایر کوچک سهم به سزایی در  تولید پسماندهای جامد شهری دارند. سرانه تولید پسماند جامد شهری در جزایر ترینیداد و توباگو به ازای هر نفر در روز 14.40 کیلوگرم است. این میزان در جزایر آنتیگوا و باربودا 5.5 کیلوگرم، سنت کیتس و نویس 5.45 کیلوگرم، سریلانکا 5.10 کیلوگرم، باربادوس 4.75 کیلوگرم، سنت لوسیا 4.35 کیلوگرم، جزایر سلیمان 4.30 کیلوگرم، گویان 5.33 کیلوگرم و کویت 5.72 کیلوگرم است.

رسانه های ایران در آغاز دهه 90 شمسی اینطور گزارش کردند که ایرانی ها در سال 20 میلیون تن آشغال تولید می کنند. در فروردین ماه سال جاری اما معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران در گفت وگو با یکی از خبرگزاری ها از تولید روزانه 410 تن پسماند ویژه در استان تهران، 12 هزار تن پسماند عادی و 103 تن پسماند پزشکی خبر داده است. براساس گفته های مصطفی سرمدی سرانه تولید زباله در ایران 750 گرم در روز است که حجم پسماند تولیدی استان تهران با آن برابری می‌کند.  سرانه تولید پسماند شهری برای شهر تهران 900 گرم در روز اعلام شده که با توجه به جمعیت آن 100 گرم از سرانه کل کشور پیشی گرفته است. افزایش سرانه تولید پسماند در تهران یک خطر بزرگ برای محیط زیست کل کشور تلقی می شود و برای کاهش این خطر علاوه بر کاهش تولید حجم زباله باید به توسعه صنعت بازیافت اندیشید. 

*آلمان درخشان

*بازیافت بیش از 63 درصد از پسماندها

دفن زباله در کشورهای توسعه‌یافته هنوز مهم‌ترین ابزار خلاص شدن از شر پسماندهای شهری است. بسیاری از کشورها برای کاهش حجم پسماند به استفاده از زباله سوزها روی می‌آورند یا مناطق خاصی از سرزمین را برای دفن زباله در نظر می‌گیرند که وسعت این مناطق روزبه‌روز بیشتر می‌شود. مجله فوربس در گزارشی تجربه کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی را در بین کشورهای مختلف جهان درزمینهٔ بازیافت پسماندهای شهری موردبررسی قرار داده است.

در گزارش فوربس آلمان به‌عنوان یک نمونه درخشان در بازیافت پسماندهای شهری بررسی‌شده است. نیل مک کارتی، روزنامه‌نگار در این گزارش می‌نویسد: در مرکز شهر فرانکفورت مردم بیچاره‌ای را می‌بینید که آشغال‌ها را زیرورو می‌کنند. آن‌ها در این زیرورو کردن‌ها بطری‌های پلاستیکی و شیشه‌هایی را شکار می‌کنند که در زمان بازیافت 7 و 25 سنت قیمت دارند. عملیاتی کردن ابتکاراتی مثل‌اینکه مردم فقیرتر در جامعه بطری‌ها را به سطل‌های آشغال بسپارند، تا حد زیادی نرخ بازیافت را در سراسر کشور افزایش می‌دهد. آمار منتشرشده از سوی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی نشان می‌دهد که 65 درصد از پسماندهای شهری آلمان در سال 2013 بازیافت یا کمپوست شده است. موسسه آمار اتحادیه اروپا گزارش داده است که در سال 2012 در آلمان  353 میلیون تن آشغال تولیدشده است و از این میزان، 152.8 میلیون تن بازیافت می‌شود،34 میلیون تن برای بازیابی انرژی به کار می‌رود، 11 میلیون تن سوزانده می‌شود و 63.8 میلیون تن دفن می‌شود.

بدها و خوب‌های بازیافت پسماندهای شهری در جهان

ارزش بازار بازیافت جهان رو به افزایش است  

بر اساس آمار جهانی 35 درصد از پسماندهای شهری در ایالات‌متحده آمریکا بازیافت می‌شود. در کانادا 24 درصد از پسماندهای شهری بازیافت یا کمپوست می‌شود و این رقم در ترکیه یک درصد تخمین زده‌شده است.  یکی دیگر از کشورهای موفق در بازیافت پسماندهای شهری اتریش است. بر اساس آمار جهانی اتریشی‌ها در سال 2015، 63 درصد از پسماندهای شهری را بازیافت کردند.  تایوان سومین کشور موفق جهان در توسعه طرح‌های بازیافت پسماند است و رتبه‌های چهارم و پنجم در رده‌بندی آماری متعلق به کشورهای سنگاپور و بلژیک است اما نکته نگران‌کننده این است که باوجود دغدغه مندی بخشی از مردم جهان در تفکیک و بازیافت زباله، در کشورهایی مثل کانادا و ژاپن آمار بازیافت پسماندهای شهری کاهش‌یافته است و این کشورها در رده‌های پایین‌تری در بین ده کشور اول جهان در بازیافت زباله قرار گرفتند.  

سرعت نرخ بازیافت پسماندهای شهری در بعضی کشورهای جهان افزایش‌یافته است اما بسیاری از کشورها هم چنان منابعی که می‌توانند از بازیافت زباله‌های شهری به دست آورند را  با  فرستادن پسماندها به محل دفن زباله از دست می‌دهند. بااین‌وجود اما پیش‌بینی می‌شود که بازار بازیافت در یک دهه آینده به رشد چشم‌گیری برسد. ارزش بازار بازیافت در سراسر جهان در سال 2011، 35 میلیارد یورو برآورد شده است و پیش‌بینی می‌شود که ارزش این بازار در سال 2020، به 35 میلیارد یورو برسد.

منبع:آینده نگر