مهمان‌داران «خط هواپيمايي امارات» در دوبی به مدت پنج هفته آموزش مي‌بينند كه چطور ظاهر خود را درست كنند و لباس‌هاي مرتب بپوشند و اين آموزش‌ها به سرپرستي «پاملا ميزي» كه خود 12 سال در آسمان كار كرده انجام مي‌شود. محوطه آموزشي او سوله بزرگي است كه دانشجويان مهمان‌داري گوشه‌اي از آن به حرف‌هاي ميزي درباره آرايش و لباس پوشيدن گوش مي‌دهند. ميزي مي‌گويد كه براي آرايش صورت و آرايش ناخن‌هاي مهمان‌داران استانداردهايي در شركت هواپيمايي «امارات» وجود دارد و اگر يكي از مهمان‌داران بيش از اندازه وزنش زياد به نظر برسد، آن را به دپارتمان زيبايي اندام و رژيم‌هاي غذايي مركزي گزارش مي‌دهند و مسئولان آنجا اين امر را دنبال مي‌كنند. وقتي كه مهمان‌داران از كلاس‌هاي ميزي فارغ شدند، به واحد مديريت نيروي انساني مي‌روند و كلي آموزش‌هاي ديگر می‌بینند تا نهايتا در آسمان مشغول كار شوند.

هواپيمايي امارات كه در دوبی تاسيس شده و مالكش دولت امارات است،‌ بزرگ‌ترين شركت هواپيمايي جهان در حوزه مسيرهاي با مسافت زياد است كه هرگز مشكلاتش حل نشده است؛ مشكلات مربوط به كاركنان، توليد هواپيما و بلندپروازي‌هاي خود. شركت امارات اخيرا برنامه‌اي براي يك پرواز با 615 صندلي هواپيما طرح كرده كه طولاني‌ترين مسير پروازي جهان، از دوبی تا اوكلند به مسافت 14 هزار و 200 كيلومتر است. اين شركت در اصل تنها خريدار بزرگ‌ترين هواپيماي تجاري يعني ايرباس آ- 380 است كه خدمات بار و دوش حمام نيز در آن انجام مي‌شود. هواپيماها و خدمات اين شركت هواپيمايي بسيار مجلل و چشم‌گير است. در يك عبارت مي‌توان اين شركت را چنين توصيف كرد: دلربايي و بلندپروازي در چارچوب كنترل مطلق.

از سال 1982،‌ امارات با عمليات دوهواپيمايي كار خود را شروع كرد اما به‌سرعت يك شركت هواپيمايي تاسيس كرد و اين شركت رشد كرد و به دليل جاذبه فيزيكي و مالي دوبی جلو رفت. رئیس هيئت مديره شركت هواپيمايي امارات شيخ احمد بن سعيد آل مكتوم، رئیس و حاكم مطلق دوبی است. او همچنين فرودگاه، نهاد نظارتي هوانوردي و نيز بزرگ‌ترين بانك شهر دوبی را اداره مي‌كند، چراكه امارات هنوز هم نياز به وام‌هاي كلان دارد.

با راندن يك كيلومتر و نيم از ساحل دريا در دوبی، بعد از گذراندن برج‌ها و مال‌هاي عظيم، مي‌توان به محوطه‌اي اختصاصي از يك مركز مسافري و باري با پنج باند ورود و خروج رسيد كه حكومت دوبی به طور اختصاصي براي شركت هواپيمايي امارات با بودجه 32 ميليارد دلار می‌سازد. بلندپروازي اين پروژه با نام آن هماهنگ است: مركز جهاني دوبی. اين پروژه عظيم داراي ظرفيت خدمات‌رساني به 220 ميليون مسافر در سال است كه چهار برابر ظرفيت امروزي فرودگاه بين‌المللي جان اف. كندي در نيويورك است. دوسوم جمعیت جهان در شعاع پروازهاي هشت‌ساعته شركت امارات هستند. كارشناسان مي‌گويند اين ميزان عظمت خدمات هواپيمايي در يك شركت سابقه ندارد.

با اين حال، امارات استانداردهاي جديدي از فناروي، لوكس بودن و گستره خدمات را در نظر دارد. اين شركت قمار عظيمي در مكاني به شمار مي‌رود كه اقتصاددانان توسعه آن را جنوب جهاني ناميده‌اند؛ يعني خاورميانه، افريقا، آسياسي جنوبي و امریکاي لاتين. اما اگر اين مناطق كه بازارهاي نوظهور ناميده مي‌شوند، واقعا ظهور نكنند، اين شركت هواپيمايي در معرض خطر قرار خواهد گرفت.

شركت امارات در ماه می گذشته گزارش داد كه براي اولين بار تاکنون درآمد سالانه‌اش كاهش يافته و در حال كاهش برخي از برنامه‌هاي توسعه‌اي خود براي خدمات دادن به مناطق افريقاي زير خط صحرا، تركيه و برزيل است. اكنون اين سؤل برای كارشناسان پيش آمده كه شركت امارات چطور مي‌تواند تعداد سرگيجه‌آور هواپيماهايي را كه سفارش داده پر كند. اين شركت با خريد 50 فروند هواپيماي ايرباس آـ 380 و 174 فروند بويينگ 777 موافقت كرده كه به ترتيب به 92 و 148 فروند هواپيماي ايرباس و بويينگ موجودش كه اكنون در حال پروازند اضافه مي‌شوند. در مقام مقايسه، شركت «بريتيش ايرويز» 12 فروند آـ 380 دارد و شركت‌هاي «امريكن ايرلاينز»، «دلتا ايرلاينز» و «يونايتد ايرلاينز» هيچ هواپيمايي از اين مدل ندارند.

بزرگ‌ترين تهديدي كه شركت هواپيمايي امارات را تهديد مي‌كند از جانب امریکا است كه بازار حمل‌ونقل مسافر پرمنفعتي براي شركت‌هاي هواپيمايي به شمار مي‌رود. اين شركت در امریکا به سرعت در حال رشد است. امارات در 11 شهر اين كشور كه شامل اورلاندو، بوستن، سياتل و دالاس مي‌شود پرواز دارد. سه شركت هواپيمايي غول امریکا كه بزرگ‌ترين آنها دلتا است، در حال مبارزه و لابي عليه شركت هواپيمايي امارات و نيز دو شركت هواپيمايي ديگر «الاتحاد» و «قطر»، برخاسته از كشورهاي حاشيه خليج فارس، هستند. اين شركت‌ها در حال رشد زياد در بازار امریکا هستند اما شركت‌هاي امریکايي استدلال مي‌كنند كه سه شركت عربي از يارانه‌هاي عظيم دولت‌هاي خود برخوردار شده‌اند و اين كار، رقابت شركت‌هاي امریکايي با شركت‌هاي عربي را غيرمنصفانه و ناعادلانه مي‌كند. در اروپا نيز شركت‌هاي اروپايي مشغول مبارزه و لابي‌هايي هستند كه شركت‌هاي هواپيمايي عربي را كه امارات بزرگ‌ترين آنهاست محدود كنند.

در سال 1984، دوبی جاي پرت و دورافتاده‌اي بود و يكي از هفت دولت- شهر امارات متحده عربي به شمار مي‌‌رفت و حاكم آن، شيخ راشد بن سعيد آل مكتوم، و فرزندش، محمد، تصميم گرفتند يك شركت هواپيمايي تاسيس كنند. اين شركت با سرمايه اوليه 10 ميليون دلار شروع كرد و چند ده هواپيماي جت از پاكستان به صورت ليزينگ خريد و يك سال بعد، به برخي از كشورهاي همسايه پرواز داير كرد. اما اولين پرواز به لندن توسط اين شركت در سال 1987 انجام شد.

راشد كه پدرش شتر سوار مي‌شد، در حالي كه خودش يك مرسدس بنز لوكس سوار است و پسرش يك لندرور مورد علاقه دختران دارد، شايد اگر در اميرنشين همسايه‌اش، ابوظبي، نفت پيدا نمي‌شد و درآمد سرشاري را روانه كشور امارات نمي‌كرد، نوه‌اش همچنان بايد شتر سوار مي‌شد. چشم‌انداز راشد براي آينده دوبی اين بود كه اين شهر مركز ترانزيت در خاورميانه باشد و متعاقب آن، مركز كسب‌وكار و گردشگري اين منطقه باشد. جايي شبيه به سنگاپور اما خشك‌تر. به دليل اینکه شهر جمعيت بومي زيادي براي اين ايده نداشت و جامعه روستايي‌‌اي هم در آن زندگي مي‌كرد، به سرعت پاي خارجي‌ها به دوبی باز شد. بنگلادشي‌ها براي ساختن ساختمان‌ها، فيليپيني‌ها براي كار در رستوران‌ها و انگليسي‌ها براي مديريت شركت‌هاي مشاوره. ايرانيان، مصريان، سعودي‌ها و هندي‌هاي ثروتمند مكان‌هاي لوكس شهر را پر كردند، قايق‌هاي تفريحي خريدند، از سرزمين بي‌طرف دوبی استفاده كردند براي بازي، كار و بستن قراردادها. دولت بنادر، مال‌هاي خريد، هتل‌ها و فرودگاه‌ها و شركت‌های هواپيمايي نياز داشت تا درهاي خود را به سوي جهان باز كند. بخشي از اين كار با شركت هواپيمايي امارات عملي شد.

شركت امارات اصرار دارد كه به جز مرحله اوليه تاسيس كه يك استارت‌آپ بيشتر نبوده،‌ ديگر از دولت رايانه نگرفته و شكي نيست كه در محيطي كار مي‌كرده كه مورد غبطه شركت‌هاي هواپيمايي غربي بوده است. از نظر جغرافيايي اين شركت در خليج فارس واقع شده بوده كه يكي از بهترين مكان‌ها براي سوخت‌گيري و نيز متصل كردن اروپا و آسياي شرقی و استراليا و افريقا و امریکا و هند به يكديگر است. ميزان ماليات براي شركت امارات و نيز درآمدهاي اين شركت صفر بوده است. همچنين برخلاف فرودگاه‌هايي مثل هيتروي لندن يا فرودگاه‌ بين‌الملي لس‌آنجلس كه براي رعايت حقوق شهرونداني كه نزديك فرودگاه هستند و مي‌خواهند بخوابند ساعت‌هاي پروازي محدود است، در فرودگاه بين‌المللي دوبی پروازها 24 ساعته هستند و اين مزيت خيلي بزرگي است كه به اين شركت اجازه مي‌دهد شبكه‌اي از پروازها را،‌ از بوئنس آيرس تا نيوزيلند به هم متصل كند.

مسائل سياسي هم گاهي در اين امر دخيل مي‌شوند؛ در سال 2010 شركت امارات نتوانست در فرودگاه تورنتوي كانادا فعاليت‌هاي خود را گسترش دهد و دولت امارات متحده عربي نيز فعاليت‌هاي پايگاه نظامي كانادايي در امارات متحده عربي را براي فعاليت سربازان اين كشور در افغانستان محدود كرد. اما كار گره خورد و نخست‌وزير وقت كانادا،‌ استفان هارپر، گفت كه نمي‌تواند بگذارد سربازان كشور وجه‌المصالحه شركت هواپيمايي امارات قرار بگيرند. تا همين حالا هم فعاليت شركت امارات در كانادا محدود باقي مانده است. اما تقريبا در هرجاي ديگري، شركت امارات با ظرفيت بسيار بالايي در حال فعاليت و حمل‌ونقل مسافر و كالا است. 9 هواپيماي ايرباس آ- 380 اين شركت هر روز در لندن مي‌نشيند، همان طور كه پنج فروند از اين هواپيما در بانكوك و چهار فروند در فرودگاه جان اف. كندي نيويورك به زمين مي‌نشينند. در افريقاي جنوبي،‌ در ژوهانسبورگ هر روز چهار هواپيماي بويينگ 777 و در كيپ تاون سه فروند و در دوربان يك فروند از اين هواپيما فرود مي‌آيد. ميزان پروازهاي هواپيماهاي امریکایي به اين شركت‌ها در هر روز به ترتيب يك، صفر و صفر است.

مديرعامل شركت هواپيمايي امارات، تيم كلارك 67 ساله است كه بيش از 30 سال در اين شركت كار كرده و از سال 2003 به اين سمت منصوب شده است. او توضيح مي‌دهد كه سال 2016 سال خوبي نبود و شايد سال 2017 كمي بدتر هم باشد. شركت هواپيمايي امارات براي اینکه به رشد خود ادامه دهد ناچار است كه مسيرهاي هرچه دورتري را براي پرواز طراحي كند، مثلا پروازهايي از دوبی به پاناما. اين كار باعث خواهد شد كه هزينه‌هاي شركت بالاتر رود در صورتي كه مديران نفتي و بانك‌داران مثل سابق ديگر بليت‌هاي لوكس نمي‌خرند و همچنين تقاضاي پرواز به افريقاي زير خطر صحرا، سوريه، ليبي، تونس و به اندازه مشخصي پرواز به تركيه كاهش يافته است. در اين روزها، شركت امارات ناچار است كه از پروازهاي لوكس خود كم كند تا به حركت خود ادامه دهد. برخي از هواپیماهاي آ- 380 بدون صندلي‌هاي فرست كلاس پرواز مي‌كنند و به تدريج مديران اين شركت به اين هنجار جديد در شركت‌هاي هواپيمايي عادت مي‌كنند.

منبع: بلومبرگ