تعداد زیادی از کشورها در دسامبر 2015 دور هم جمع شدند و توافق پاریس را به امضا رساندند تا مانع گرمایش زمین بشوند. آنها تلاش کردند با این توافق، مانع گرم‌تر شدن زمین از 2 درجه سانتی‌گرادِ دیگر بشوند. نوامبر 2016 این توافق شکل نهایی به خود گرفت. دولت‌های مختلف در جهان تلاش می‌کنند مانع آلودگی هوا بشوند. اما حالا که سال 2017 آغاز شده هنوز دو پرسش بزرگ پیش روی همگان قرار دارد.

نخستین پرسش به سرنوشت توافق پاریس زیر سلطه دونالد ترامپ مربوط می‌شود. رئیس‌جمهور منتخب امریکا ادعا کرده این توافق صرفاً یک ابزار سرگرمی است تا مانع کسب‌وکار امریکایی بشود. او به دنبال خنثی کردن برنامه انرژی پاک است؛ برنامه‌ای که قرار است انتشار کربن از سوی خودروها را محدود کند و به سطحی استاندارد برساند. به این ترتیب او به دنبال خروج از توافق پاریس است. اما گزینه‌هایی که او پیش روی خود دارد چندان هم ساده نیستند. حالا که قرارداد نهایی و اجرایی شده این کشور چاره‌ای ندارد جز اینکه تا چهار سال آینده به تعهدات خود در قبال آن عمل کند. دولت ترامپ می‌تواند مانع برخی تلاش‌های زیست‌محیطی بشود اما این مسئله چین را در میان بقیه مسائل درگیر می‌کند. کاهش قیمت انرژی خورشیدی و بادی می‌تواند تا حدود عشق ترامپ به زغال‌سنگ را محک بزند. برخی از ایالت‌های قدرتمند مانند کالیفرنیا می‌توانند به تلاش‌های زیست‌محیطی خود ادامه بدهند اما بقیه ممکن است با اختلالاتی روبه‌رو شوند.

دومین پرسش این است که آیا کسب‌وکارها هم کاهش انتشار کربن را جدی می‌گیرند؟ این توافق برای اینکه به هدف نهایی خود دست پیدا کند نیاز به همکاری شدید از سوی کسب‌وکارهای مختلف دارد. دولت‌ها هرقدر هم تلاش کنند باز هم به کمک شرکت‌های مختلف و فعال نیاز دارند تا بتوانند مانع افزایش انتشار کربن بشوند.

در بسیاری از موارد راه‌حل اصلی این است که وضعیت را سبزتر کنند و از طریق اقتصاد سبز پول بیشتری هم به دست بیاورند. وال‌مارت به عنوان بزرگ‌ترین فروشگاه خرده‌فروشی در جهان در سال 2015 با استفاده از وسایل نقلیه، یک‌میلیارد دلار به دست آورد اما شهرت این شرکت اکنون در خطر است. یا یک شرکت معروف دیگر به نام لگو تنها به خاطر ارتباط با صنعت نفت بدنام شده‌است. برخی از شرکت‌ها مانند نستله نیز به خاطر از بین بردن جنگل‌ها و روغن پالم دچار مشکل شده‌اند.

*رفیق ناباب

اما تلاش‌های کسب‌وکارهای مختلف چقدر می‌تواند جدی باشد؟ شرکت‌ها در این زمینه هنوز با یکدیگر اجماع و اتفاق‌نظر ندارند. آنها گزارش‌های درستی از تأثیری که بر کره‌زمین می‌گذارند، ارائه نمی‌دهند. راه‌های بسیاری برای اندازه‌گیری میزان مصرف آب، استفاده از عناصر شیمیایی و انتشار کربن وجود دارد. اما مقایسه شرکت‌ها در این زمینه کار بسیار دشواری است. برخی از شرکت‌ها به تقلید از یکدیگر کارهایی را انجام می‌دهند غافل از اینکه نظام هرکدام متفاوت است. آنها اطلاعات کلیدی را مخفی می‌کنند و این یعنی قضیه را جدی نگرفته‌اند. فولکس‌واگن مهم‌ترین نمونه در این میان بود که سروصدای بسیار زیادی به پا کرد.

شاید حالا که سال 2017 آغاز شده بهتر باشد شرکت‌های مختلف بهانه‌ها را کنار بگذارند. برنامه اصلی‌ای که می‌توان برای آنها پیشنهاد داد این است که خودشان به صورت داوطلبانه چهارچوبی را برای توسعه مالی پایدار برای خود در نظر بگیرند که محیط‌زیست حرف اصلی را در آن بزند. شرکت‌ها باید هر سال گزارش‌هایی را از وضعیت انتشار کربن و میزان تأثیر خود بر محیط‌زیست اطرافشان ارائه بدهند. اگر همه شرکت‌ها از این رویه تبعیت کنند می‌توان امیدوار بود که در آینده بازار، سبز و در عین‌حال کارآمد باشد.

به این ترتیب اگر شرکت‌ها متعهد شوند که انتشار کربن خود را گزارش کنند می‌توان به آینده امید بیشتری داشت. برخی از «اقتصاد مدور» سخن می‌گویند یعنی اقتصادی که در آن محصولات بازیافت می‌شوند. از خودرو گرفته تا باتری‌ها و لامپ‌ها همه باید به گونه‌ای قابل بازیافت باشند. این مسئله می‌تواند بسیار کمک کند.

توافق پاریس بخش‌هایی داشت که تعهدات ملی برای هر کشوری ایجاد می‌کرد. در سال 2018 دوباره در مورد پیشرفت‌های این توافق صحبت خواهد شد. در آن زمان کشورها برای اهداف خود تا سال 2020 دوباره برنامه‌ریزی می‌کنند. حتی اگر امریکا تا آن زمان خودش را از بازی کنار بکشد، باز هم هند و چین به خاطر آلودگی شدید هوا چاره‌ای ندارند جز اینکه به این توافق چنگ بزنند. برخی مناطق به اقدامات بیشتر و جدی‌تری نیاز دارند. برخی شرکت‌های اروپایی و امریکایی زودتر باید در این زمینه اقدام کنند تا تأثیر خود بر کره‌ زمین را کاهش بدهند. همه چشم‌انتظار توسعه پایدار از سوی شرکت‌ها هستند.

منبع:آینده نگر