داستان آغاز به کار «اوبر» در وب‌سایت این شرکت خیلی ساده تعریف شده: «سال 2008، در یک غروب برفی در شهر پاریس، تراویس کلانیک و گرت کمپ برای پیدا کردن تاکسی با مشکل مواجه شدند. همین شد که ایده ساده‌ای به ذهنشان رسید، ایده پیدا کردن ماشینی برای رسیدن به مقصد با فشار بر روی یک دکمه.» داستان ساده‌ای که شرکت اوبر از آغاز به کار این اپلیکیشن می‌گوید حکایت بسیاری از اپلیکیشن‌هایی است که تلاش دارند تا نیازهای ساده و روزمره آدم‌ها را از طریق تلفن‌های هوشمند برطرف کنند و البته در این میان داستان ساده اوبر تبدیل به سریالی مفصل از موفقیت‌ها شد. این شرکت حالا در 507 شهر در سراسر دنیا خدمات حمل و نقل ارائه می‌دهد: از نیویورک و سان‌فرانسیسکو گرفته در امريكا، تا پاریس و آمستردام در اروپا، دوبی و باکو و جده در خاورمیانه، قاهره و کازابلانکار و دوربان در افريقا، پکن و هنگ‌کنگ در آسیای شرقی، و اوکلند و کانبرا در استرالیا. راهی که اوبر از زمان تاسیس تا به حال پیموده است راهی طولانی بوده در مدت‌زمانی کوتاه. در بیش از 100 کشور دنیا در هر ساعت از شبانه‌روز، به جای گرفتن تاکسی‌ برای رفتن از جایی به جای دیگر خیلی‌ها هستند که به هم پیشنهاد می‌دهند: خب اوبر خبر کن!

تراویس و گرت

سرمنشأ اغلب اپلیکیشن‌های موبایلی به جوانانی می‌رسد که تصمیم گرفته‌اند كسب‌‌وكار و البته کارآفرینی‌شان را با تلفن‌های هوشمند آغاز کنند. تراویس و گرت از جمله همین جوانان بوده‌اند. تراویس کلانیک زاده امريكا است و حالا 40 سال سن دارد. آن شب برفی در پاریس وقتی که همراه با دوستش به ایده خلق اپلیکیشن اوبر رسید 32 ساله بود. تراویس در دانشگاه کالیفرنیا (UCLA) مهندسی کامپیوتر خواند اما پیش از پایان تحصیلاتش دانشگاه را ترک کرد تا همراه با چند دانشجوی دیگر شرکت اسکور را تاسیس کنند، شرکت اسکور یک موتور جست‌وجو و نرم‌افزار اشتراک فایل را برای توزیع و اشتراک‌گذاری اسناد و فایل‌های دیجیتال طراحی کرد که البته باعث دردسر شد. در سال 2000 چند کمپانی از جمله انجمن سینمای امريكا و انجمن تولیدکنندگان موسیقی امريكا از این شرکت شکایت کردند تا جایی که یک سال بعد موسسان اسکور مجبور شدند برای فرار از این دعوای حقوقی، شرکتشان را ورشکسته اعلام کنند. تراویس همراه با همان تیم از مهندسان شرکت جدید رد سوییش را راه‌اندازی کرد که باز هم بر روی نرم‌افزاری مشابه سرمایه‌گذاری کرد. اما آنچه نام تراویس را برجسته کرد راه‌اندازی شرکت اوبر بود، شرکتی که در سال 2009 تاسیس شد، یعنی یک سال پس از ایده اولیه‌ای که در پاریس به ذهن دو دوست خطور کرد، آنها وقت را تلف نکرده بودند. در امتیازدهی نشریه فوربز به میزان خودساختگی ثروتمندان، تراویس 8 امتیاز از 10 امتیاز را کسب کرده است، مدیرعامل شرکت اوبر آن‌طور که فوربز نوشته است: «شرکتی را از هیچ ساخت و در طول 7 سال ارزش آن را به 68 میلیارد دلار رساند.» او در رده‌بندی این نشریه عنوان چهارمین کارآفرین ثروتمند زیر 40 سال امريكا در سال 2015، سی‌وپنجمین ثروتمند حوزه تکنولوژی، هفتادمین میلیاردر امريكا و صد و هشتاد و هشتمین میلیاردر سال 2016 را کسب کرده است.

گرت کمپ از دوست و همکار خود جوان‌تر است، 38 سال دارد و در آلبرتای کانادا به دنیا آمده. گرت پیش از اوبر هم سابقه درخشانی در راه‌اندازی یک جست‌وجوگر اینترنی با عنوان استامپل اپان داشت. موتور جست‌وجوگری که او راه‌اندازی کرد به کاربران اجازه می‌داد که محتوا و وب‌سایت‌هایی مطابق با سلایق شخصی خود را به‌راحتی پیدا کنند. گرت در سال 2007 این جست‌وجوگر را با رقم 75 میلیون دلار به ای‌بی فروخت و سال گذشته عمده سهام این شرکت را مجددا خریداری کرد و حالا نقش مشاور تیم مدیریتی آن را بر عهده دارد. رئیس شرکت اوبر رتبه سی‌وپنجمین ثروتمند حوزه تکنولوژی و چهارمین کارآفرین ثروتمند زیر 40 سال 2015 را با دوست و همکار خود شریک است. نشریه فوربز همچنین عنوان سومین ثروتمند کانادا را به او داده است.

اوبر

برای کسانی که هر روز با گوشی‌های هوشمند زندگی می­کنند استفاده از اوبر راه بسیار ساده‌ای برای حمل و نقل تلقی می‌شود. اوبر یک اپلیکیشن است که با استفاده از موقعیت مکانی هر فرد این امکان را به او می‌دهد که بتواند برای رسیدن به مقصد نزدیک‌ترین راننده به خود را پیدا کند و همراه او به مقصد مورد نظرش برسد. رانندگان اوبر استخدام این شرکت نیستند، شهروندانی هستند که بسیاری از اوقات در کنار کار روزانه خود، از ساعت فراغتشان برای مسافرکشی استفاده می‌کنند. همین باعث شده تا هزینه رفت و آمد با این سیستم بسیار کم‌هزینه‌تر از تاکسی‌های رسمی باشد. این کم‌هزینه بودن یکی از دلایل عمده موفقت و گسترش کم­نظیر اوبر در سرتاسر دنیا شده. کلانیک در مورد این ویژگی اوبر می‌گوید: «اوبر در دسترس‌ترین انتخاب برای حمل‌و‌نقل است. در بیشتر شهرها، وقتی هزینه پارک، بیمه و حفظ و نگهداری را در نظر می‌گیرید، اوبر نصف هزینه یک تاکسی را دارد؛ مسافرت با این سیستم ارزان­تر از داشتن یک ماشین است.» در کشورهایی که سوخت اتومبیل هزینه‌ای جدی برای صاحبان خودرو محسوب می‌شود، این حرف‌ها بسیار ملموس است.

رانندگانی که با اوبر کار می‌کنند اغلب به دلیل انعطاف بالای کاری به سراغ این گزینه می­آیند. ساعت کار ثابتی وجود ندارد، شعار اوبر برای جذب رانندگان این است: «هرقدر خواستید کار کنید، هرقدر که نیاز دارید به دست آورید». این یعنی که برنامه زمان‌بندی کار برای اوبر در دست رانندگان است، هرقدر یک راننده به پول بیشتری نیاز داشته باشد، روزها و ساعت‌های بیشتری را صرف رانندگی می‌کند. رانندگی کردن برای اوبر البته مانند هر کار دیگری شرایط خودش را دارد. رانندگان اوبر باید بالای 21 سال سن داشته باشند، با حداقل سه سال سابقه رانندگی، بیمه ماشین، و عدم سوءسابقه قابل توجه رانندگی. سابقه این رانندگان پیش از شروع همکاری توسط شرکت اوبر بررسی می‌شود. میزان هزینه‌ای که مسافر باید بپردازد بر اساس مسافت و زمان رسیدن به مقصد محاسبه می‌شود. در وب‌سایتی که برای راهنمایی رانندگان اوبر راه‌اندازی شده در مورد میزان دریافتی رانندگان هم توضیحاتی پیدا می‌شود. در امريكا پس از کم شدن هزینه‌ای معادل 1.65 دلار بابت هزینه سواری، 80 درصد کرایه پرداختی توسط مسافر به راننده تعلق می‌گیرد و 20 درصد باقی به شرکت. یکی از رانندگانی که با اوبر همکاری دارد در این سایت نوشته: «میانگین درآمد رانندگان اوبر در ساعت 19 دلار است، در شهر نیویورک این میانگین تا 30 دلار در ساعت هم می‌رسد. برای من که معمولا بین 30 تا 50 ساعت در هفته برای اوبر رانندگی می‌کنم، درآمد هفتگی به 900 تا 1200 دلار می‌رسد.» استقلال رانندگان البته حالا تبدیل به یکی از مواردی شده است که برخی کارشناسان آن را از جمله ضعف‌های بنیادین اوبر تلقی می‌کنند، دو ماه پیش ارکو آتیو، استاد اقتصاد امپریال کالج لندن به شبکه سی­ان‌بی‌سی گفت: «این شرکت رانندگانش را از آن خود نمی‌کند. آنها به همین راحتی می‌توانند به شرکت‌های رقیب بپیوندند. سازوکار اوبر بدیع و حتی انقلابی است اما پیدا شدن جانشین برای این شرکت کار دشواری نیست و این اتفاقی است که خواهد افتاد.»

اوبر در تمامی این سال‌ها یک شرکت خصوصی باقی مانده و کالانیک تاکید کرده است که قصد دارد تا جایی که امکان دارد ورود عموم به خرید سهام این شرکت را به تعویق بیندازد. در حال حاضر ارزش این شرکت در حدود 66 تا 68 میلیارد دلار تخمین زده می‌شود. این شرکت به صورت دائم و پیوسته در حال جذب سرمایه است، یکی از قابل توجه‌ترین ارقام دریافتی این شرکت از سوی کشور عربستان بود. خردادماه بود که سرمایه‌گذاری 5/3 میلیارد دلاری از طرف صندوق اصلی سرمایه‌گذاری دولت عربستان در این شرکت انجام شد. اندرو راس سورکین، ستون‌نویس اقتصادی روزنامه نیویورک تایمز معتقد است که این جذب سرمایه دائم توسط اوبر در واقع نوعی مشخص کردن قلمرو است: «این یک استراتژی پنهان برای حفظ قلمرو است. هربار که اوبر یک میلیارد دلار دیگر به سرمایه‌اش می‌افزاید، سرمایه‌گذاران اصلی احتمالا رغبت کمتری برای سرمایه‌گذاری در شرکت‌های مشابه اوبر پیدا می‌کنند.»

 مشابه‌ها از راه رسیده‌اند

آن‌گونه که در بخش تکنولوژی سایت بلومبرگ توضیح داده شده، در حال حاضر و با وجود رقبای ریز و درشت این شرکت، اوبر بالاترین میزان استفاده در میان اپلیکیشن‌های موبایلی در حوزه تاکسی‌رانی را در 108 کشور جهان دارد. در امريكا این اپلیکیشن بر روی 21 درصد از گوشی‌های هوشمند با سیستم اندروید نصب شده است در حالی که رقیب اصلی او یعنی اپلیکیشن لیفت تنها روی 3 درصد گوشی‌ها نصب شده. در استرالیا که یکی دیگر از کشورهایی است که در آنها اوبر خواهان فراوانی پیدا کرده است این رقم به 13 درصد رسیده است. به نظر می‌رسد تنها جایی که اوبر مجبور به عقب‌نشینی شده است بازار آسیا است. شرکت‌های محلی مشابه در چین و هند توانسته‌اند بازار را از دست اوبر دربیاورند. به عنوان نمونه در هند اپلیکیشن اولا بر روی 20 درصد از گوشی‌های اندرویدی نصب شده که تقریبا دو برابر بیشتر از اوبر است. علاوه بر این شرکت سنگاپوری گرب هم توانسته است موفقیت قابل توجهی در جنوب شرقی آسیا به دست آورد و به عنوان اپلیکیشن شماره یک در 6 کشور مشغول به فعالیت است، شرکت کریم در دوبی هم محبوبیت بیشتری در خاورمیانه کسب کرده است.

دو کارآفرین جوان در عرض 7 سال به موفقیت بزرگی دست پیدا کردند اما بازار رقابت هم به همان سرعت در حال پیشروی است. اوبر تلاش کرده است تا خدمات و حیطه فعالیت‌های خود را گسترش دهد: خدمات ویژه شرکت‌ها، ارسال غذا، جابه‌جایی بسته، خدمات هلی‌کوپتری و... این خدمات ویژه شهر به شهر تفاوت دارد و برخی از آنها در مرحله آزمایشی هستند. اما خبر مهمی که این روزها در مورد اوبر به گوش می‌رسد عرضه اتومبیل‌هاي خودران است. اردیبهشت امسال این خودرو در پنسیلوانیای امريكا به نمایش گذاشته شد. این ماشین مجهز به انواع رادار، اسکنر لیزری، دوربین‌های با رزولوشن بالا و باکیفیت و البته یک کمک انسان است که در هر حالت در اتومبیل مستقر است و مدیریت را انجام می‌دهد تا قوانین موجود نقض نشود. هرچند رقبای اوبر هم بیکار ننشسته‌اند، شرکت گرب در سنگاپور هم اعلام کرده  است که به‌زودی خودروی خودران را به بازار عرضه می‌کند و شرکت گوگل هم از راه‌اندازی سرویس تاکسی خود در آینده‌ای نزدیک خبر داده است. این رقابت درگرفته میان اوبر و سایر شرکت‌ها می‌تواند تبدیل به نقلابی در حوزه حمل و نقل شود.

منبع:آینده نگر