پیک‌های پرسرعتی که سوار بر موتورها و سه‌چرخه‌ها - با لباس‌ها و کلاه‌های ایمنی قرمز و نارنجی - خیابان‌ها و کوچه‌ها را پشت سر می‌گذراند و اجناس را به مشتریان می‌رسانند تبدیل به نمایی معمول در چین شده‌اند. این به خصوص در مراکز شهری دیده می‌شود که صنعت تحویل غذا رشدی باورنکردنی را تجربه می‌کند.

 آن طرف قضیه، گروه‌هایی از مردم - محبوس در خانه یا دفتر کار - هستند به طور منظم در اپلیکیشن‌های مختلف می‌چرخند و از طریق کامپیوتر، تبلت و اسمارت‌فون هر چیزی را سفارش می‌دهند.

 وئی یانفنگ، توسعه‌دهنده نرم‌افزار در پارک علمی تکنولوژیکی ژونگوانکن کار می‌کند که به شرکت‌های تازه‌تاسیس در حوزه تکنولوژی مشاوره می‌دهد. بجز سفرهای روزانه حدودا یک ساعته بین محل کار و خانه، وئی وقت خیلی کمی را در هوای آزاد می‌گذراند و معمولا هر سه وعده غذایی‌اش را آنلاین سفارش می‌دهد.

 هر روز صبح وئی قبل از ترک خانه صبحانه‌اش را سفارش می‌دهد و موقعی که به دفتر می‌رسد غذا روی میز است. «رستوران محبوب من از ۸ صبح غذا ارسال می‌کند و کل روند کمتر از نیم‌ساعت طول می‌کشد.»

 برای ناهار و شام گزینه‌ها بیشتر هستند. «اکثر رستوران‌ها در اطراف دفترم سرویس دلیوری دارند. من اکثرشان را امتحان کرده‌ام و با همکارانم اطلاعات درباره تخفیف‌ها را که در برنامه‌های موبایلی مختلف ارسال غذاست صحبت می‌کنیم.» حتی وقتی که وئی اضافه‌کاری می‌کند چند رستوران هستند که ارسال آخر شب هم دارند.

 وقتی خدمات تخصصی می‌شود

عادت کردن نسل جوان به «کلیک کن و سفارش بده» باعث شده بخش خدمات در این بازار نوظهور - و آینده‌دار -  دست به نوآوری بزند. هر روز، شرکت‌های تازه‌ای در بازار سبز می‌شوند و خدمات تازه‌ای را به مشتریانی ارائه می‌کنند که مهم‌ترین نیازشان «راحتی» است.

 از غذای رستوران خسته شده‌اید؟ می‌توانیم برای‌تان غذای خانگی بیاوریم که توسط زنان خانه‌دار پخته‌ شده‌اند. دوست ندارید در صف مانیکور قرار بگیرید؟ می‌توانیم آرایشگر به خانه‌تان بفرستیم. وقت ندارید ویزایتان را تحویل بگیرید؟ ترتیبش را می‌دهیم. وئی می‌گوید: «این خدمات جلوی تلف‌شدن زندگی را می‌گیرند. من نمی‌توانم دنیای بدون دلیوری‌ آنلاین را تصور کنم.»

 دینگ مئی، ۲۶ ساله، زنی است که در سال ۲۰۱۵ شرکت خودش را در چنگدو در استان سیچوآن تاسیس کرد و سرویس مدیریت رخت‌ولباس ارائه می‌دهد. دنگ که زمانی به عنوان پرستار پچه در خانه‌ها مشغول به کار بود متوجه شد کمد رخت و لباس تعداد زیادی از خانواده‌ها دچار آشفتگی شدید است و مردم وقت آن را ندارند که خودشان دست به مرتب‌کردنش بزنند.

 دنگ در ابتدا نسبت به طرح تجاری‌اش تردیداتی داشت اما این روزها آنقدر سرش شلوغ است که به سختی به همه مشتری‌ها سرویس می‌دهد. او مجبور شده تعداد بیشتری از افراد را آموزش دهد تا به او کمک کنند: «این کار بسیار پرزحمتی است چون باید خودمان کپه‌های عظیم لباس را جابجا کنیم.» مرتب‌کردن لباس‌ها به مشتریان (بخصوص خانم‌ها) کمک می‌کند تا لیست خرید لباس‌ را از نو بنویسند. «بعضی وقت‌ها یادمان می‌رود که چه لباس‌های داریم و به همین خاطر خریدهای اسراف‌کارانه‌ای انجام می‌دهیم. کلا وقتی خانه مشتری را ترک می‌کنیم او حال بهتری دارد.»

 شو شین، سرمایه‌گذار چینی، می‌گوید: «تقسیم کار این روزها خیلی تخصصی‌تر از قبل شده است. این به مردم کمک می‌کند روی چیزی که در آن خوب هستند تمرکز کنند و به همین خاطر حرفه‌ای‌گری و کارآمدی بالا می‌رود. به اعتقاد شو این باعث بکارگیری ظرفیت‌های بلااستفاده جامعه می‌شود و عرضه و تقاضا را به توازن می‌رساند.

 شیه شویینگ، موسس Tubatu.com است که سرویس دکوراسیون داخلی ارائه می‌کند، این زن کسب و کارش را در سال ۲۰۰۸ راه‌انداخت تا مشکل جدی خانواده‌های معمولی را در بازسازی خانه‌ها آسان کند. از آنجا که بازسازی مهارتی است که تعداد کمی از افراد با آن آشنایی دارند، همیشه این احتمال وجود دارد که سر مشتری کلاه برود.

حالا شیه می‌گوید با همراهی تعداد زیادی از شرکت‌های دکوراسیون داخلی توانسته قیمت پایین و کیفیت بالا را برای مشتریان تضمین می‌کند. این باعث شده Tubatu.com در سراسر چین گسترش پیدا کند. «تا آنجا که ما می‌دانیم نیاز کجاست، بازار هم همان‌جاست. این موقعیت برد-برد است.»

 تحویل دو ساعت بعد از سفارش

«من اصلا دوست ندارم وقتم را روی چیزی بگذارم که در آن نیاز به کار مغزی شدید نباشد.» این را زنگ لیانگ، قائم‌مقام Baidu، بزرگ‌ترین موتور جستجوی زبان چینی در دنیا می‌گوید: «به همین خاطر فکر می‌کنم بازار برای خدمات آنلاین باید عظیم باشد.»

 برای زنگ کار خانه در بالای فهرست «کارهایی که نمی‌خواهم انجام دهم» قرار دارد. می‌گوید: «چون کلی آدم هستند که کار خانه را خیلی حرفه‌ای‌تر از من انجام می‌دهند، چرا من باید وقتم را سر آن تلف کنم؟»

 در واقع حتی «کار مغزی» را هم می‌توان به عهده سیستم‌های هوش مصنوعی گذاشت. در سپتامبر ۲۰۱۵، Tencent که یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های اینترنتی در چین به حساب می‌آید، یک روزنامه‌نگار مصنوعی را معرفی کرد که می‌تواند اخبار کوتاه خیالی بنویسد. دو ماه بعد خبرگزاری شینهوا خبرنگار مصنوعیش را به دنیا معرفی کرد.

«روزنامه‌نگاری» که شینهوا از آن استفاده کرده یک برنامه کامپیوتری است که می‌تواند چند ثانیه بعد از آنکه اپراتور اطلاعات بازار بورس را واردش کرد یک گزارش تحویل دهد. سا شائوانگ، یک دبیر شینهوا می‌گوید: «به طور طبیعی برای یک دبیر حدود ۱۰ دقیقه طول می‌کشد که چنین خبری را بنویسد. اما با این برنامه، ما هر تعداد گزارشی که بخواهیم می‌نویسیم. برنامه به شدت کارایی دفتر را بالا برده است.»

 ژو جیه، یک مقام در شینهوا می‌گوید: «با این حال برخلاف چیزی که تعداد زیادی از مردم فکر می‌کنند این ابداع کار روزنامه‌نگاران را تهدید نمی‌کند. در عوض، این برنامه می‌تواند روزنامه‌نگاران را از انجام کارهای روتین روزانه خلاص کند و بگذارد آنها وقت و انرژی خود را صرف گزارش‌های عمیق‌تر کنند.»

 البته گسترش خدمات فروش آنلاین، باعث بالا رفتن حق انتخاب شده که خیلی اوقات به سردرگمی می‌انجامد. زنگ به شوخی می‌گوید حالا باید یک روبوت به او کمک کند تا در میان سرویس‌های آنلاین دست به انتخاب بزند: «قبلا وقتی می‌خواستید یک جفت جوراب بگیرید خیلی ساده به سوپرمارکت می‌رفتید. اما حالا که در وب‌سایت‌های سرچ می‌کنید لیستی طولانی از گزینه‌ها ردیف می‌شود و من ساعت‌ها را به کلیک کردن و خواندن نقد کاربران می‌گذرانم تا بهترین انتخاب را کنم.»

 زنگ می‌گوید: «این وضعیت برای آدم‌های تنبل خسته‌کننده است. فروشگاه‌های آنلاین باید یک لیست گزیده هوشمند برپایه سابقه جستجوی شخص داشته باشند تا او بتواند بیشتر همان چیزهایی را ببیند که به آن علاقه دارد.»

عده‌ای از این هم پا را فراتر می‌گذارند، مثل Vip.com  که مربوط به فروش لباس و ابزار مربوط به مد است و مدعی است که فقط اجناس با بهترین قیمت را دست‌چین کرده و می‌فروشد و دیگر نیازی نیست خریدار برای پیداکردن بهترین تخفیف یا قیمت دست به جستجو بزند. در ساعات مختلف روز، این وب‌سایت لیست‌های مختلفی را عرضه می‌کند با این اطمینان که نمی‌توانید قیمتی از این پایین‌تر پیدا کنید.

 به جز مسئله انتخاب و هزینه، زمان ارسال هم عامل دیگری است که باید به آن توجه کرد. دو شانگبیائو موسس Shansong (به معنای دلیوری برق‌آسا) می‌گوید: «بعد از آنکه مردم به آسایش خرید آنلاین عادت کردند کم‌کم شروع به شکایت از زمان ارسال می‌کنند که اصولا دو تا سه روز - وقتی مصرف‌کننده در شهری دیگر باشد - طول می‌کشد. شانگبیائو مدعی است سریع‌ترین سرویس دلیوری را در چین ارائه می‌کند.

به همین خاطر است که به گفته شانگبیائو، حالا نوع تازه‌ای از تحویل سریع رونق گرفته که در خود هر شهر انجام می‌شود. برای مثال، تعداد زیادی از فروشندگان میوه و سبزیجات اعلام کرده‌اند بین یک تا دو ساعت از زمان سفارش، محصولات را به مشتری می‌رسانند. وقتی که سفارش ثبت‌ شد یک ثانیه‌شمار روی صفحه شروع به کار می‌کند و در صورتی که در زمان مقرر جنس به خانه نرسد پول به مشتری باز می‌گردد.

 عوارض جانبی

با این حال استفاده بی‌حد از خدمات ارسال کالا و خدمات نقاط ضعف خود را دارد. یکی از مهم ترین آنها افزایش تولید زباله است. بررسی آمار سه سایت اصلی ارسال غذا در چین (یعنی Baidu، Ele.me و Meituan) نشان می‌دهد که آنها روزانه به طور میانگین ۷ میلیون سفارش دریافت می‌کنند. اگر هر کدام از آنها فقط از یک کیسه پلاستیکی استفاده کنند کیسه‌ها هر روز می‌توانند ۴۲۰ هزار متر مربع را فرش کنند این یعنی ۵۹ زمین فوتبال کیسه پلاستیکی.

 جیه لان، یک مسئول امور زباله و بازیافت در پکن می‌گوید: «آشغال‌سازی در سال‌های اخیر همزمان با رونق‌ گرفتن خرید و فروش آنلاین گسترش یافته. اکثر این ماده‌ها را نمی‌توان بازیافت کرد و این دردسر جدی ماست.»

 لو یویو، دانشجوی دانشگاه Beijing Normal که خیلی اوقات مجبور است از بیرون غذا سفارش دهد توضیح می‌دهد: «من هر دفعه که بسته غذا را باز می‌کنم احساس گناه می‌کنم. واقعا حاضر بودم پول بیشتری خرج کنم اما آنها از بسته‌بندی‌هایی استفاده کنند که ضرر کمتری به محیط زیست بزنند.» لو می‌گوید: «اگر راحتی به معنای نابودی محیط زیست باشد، نمی‌ارزد. امیدوارم شرکت‌ها این را درک کنند.»

 منبع: بیجینگ ریویو

منبع فارسی: ماهنامه آینده نگر