شاهزاده به تشویق پادشاه عربستان برای دو سال برنامه‌های جدیدی را برای بازسازی دولت و اقتصاد این کشور دنبال کرد و هدف خود را نسلی با «رویاهای متفاوت» برای آینده پس از کربن قرار داد. ملک عبدالله در ژانویه 2015 یعنی چند روز پس از ملاقات خود با شاهزاده در روضه خریم از دنیا رفت. سلمان پدر محمد، به تاج‌وتخت رسید و پسر خود را به عنوان نماینده تام‌الاختیار خود معرفی کرد و به این ترتیب تمامی اختیارات دولت نفتی را به همراه بودجه، سیاست‌های اقتصادی، وزارت دفاع و تقریباً هرآنچه مربوط به این کشور می‌شود به شاهزاده واگذار کرد. به این ترتیب امروز شاهزاده محمد پشت قدرتمندترین نظام سلطنتی جهان است. دپیلمات‌های ریاض او را «آقای همه‌کاره» صدا می‌کنند كه اکنون 31ساله است.
شاهزاده محمد می‌گوید: «در همان 12 ساعتِ اول، تصمیمات گرفته شد و در 10 روزِ نخست هم دولت بازسازی شد.» او در دو مصاحبه بیش از 8 ساعت صحبت می‌کند و سعی دارد خود را به عنوان پادشاهی جدید در خاورمیانه معرفی کند؛ پادشاهی که تلاش می‌کند از استیو جابز تقلید کند، با نبوغ به بازی‌های رایانه‌ای اعتبار ببخشد و بدون چشم‌داشتی 16 ساعت از یک روز را روی زمینی کار کند.
سال گذشته مشاوران شاهزاده دچار اضطراب شدند و دریافتند که ذخایر ارزی عربستان سعودی زودتر از تصورشان به پایان خواهد رسید و در نتیجه در عرض دو سال از پرداخت بدهی‌های خود عاجز خواهند شد. کاهش درآمدهای نفتی باعث کسری تقریباً 200میلیارد دلاری در بودجه کشور شده بود و تنها یک مورد را نشان می‌داد: کالایی که صادرات عربستان بر پایه آن استوار است خواه به دلیل سیل نفت شیل در بازار خواه به دلیل تغییر سیاست‌ها و رویه بازار در جهان دیگر پاسخ‌گوی نیازهای این کشور نخواهد بود. این پادشاهی از قدیم بیش از 90 درصد بودجه خود را از طریق نفت تأمین کرده‌است یعنی تقریباً تمامی درآمدهای صادراتی عربستان از این طریق به دست می‌آید که این میزان بیش از نیمی از تولید ناخالص داخلی آن را تشکیل می‌دهد.
بر اساس برنامه‌های از پیش تعیین‌شده، روز 25 آوریل شاهزاده باید «تصویر جدید خود از عربستان سعودی» را نشان می‌داد، برنامه‌اي بزرگ و تاریخی که قرار است تغییرات اجتماعی و اقتصادی بزرگی را برای این کشور به همراه داشته باشد. این طرح شامل بزرگ‌ترین صندوق ذخیره ارزی جهان نیز می‌شود که قرار است در نهایت بیش از 2تریلیون دلار دارایی داشته باشد. یعنی می‌تواند تمامی سهام شرکت‌های اپل، گوگل، مایکروسافت و برکشیر‌هاتاوی (چهار غول شرکتیِ جهان) را خریداری کند. یکی از برنامه‌های شاهزاده، عرضه اولیه سهام است که در آن «کمتر از 5 درصد» از آرامکوی سعودی را به فروش خواهد رساند. شرکت نفت آرامکوی سعودی یک شرکت تولیدکننده نفت در عربستان سعودی است که به بزرگ‌ترین شرکت فعال در صنعت نفت جهان تبدیل خواهد شد. دولت قصد دارد برای بودجه، تنوع‌بخشی کند و به کالاهای غیرنفتی روی بیاورد و به این ترتیب تکیه بیش از حد خود به درآمدهای نفتی را کاهش بدهد. طبق گفته شاهزاده این قدامات «اساساً درآمدهای دولتی را به سرمایه‌گذاری‌ها متکی می‌کند و نفت دیگر جای چندانی در تأمین بودجه نخواهد داشت.» او می‌گوید: «ما از این طریق در عرض 20 سال به دولتی تبدیل خواهیم شد که اساساً هیچ وابستگی به نفت ندارد.»
نفت در 80 سال گذشته شیوه حکمرانی و اجتماع عربستان سعودی را تحت‌الشعاع خود قرار داده‌است. آل‌سعود به کمک نفت، سخاوت به خرج داده و 21میلیون نفری را که در این کشور زندگی می‌کنند راضی نگه داشته و به این ترتیب خودش را سرپا نگه داشته‌است. اما اکنون شاهزاده محمد بازی جدیدی به راه انداخته‌است. او بخش زیادی از یارانه‌های بنزین، آب و برق را قطع کرده‌است. پیش‌بینی می‌شود برنامه‌های او در زمینه ایجاد ارزش افزوده بر روی کالاهای لوکس و نوشیدنی‌ها آغاز شود. این اقدامات و بسیاری از اقدامات از این دست می‌تواند تا سال 2020 بیش از 100میلیارد دلار از محل غیر نفتی عاید این کشور کند. البته این بدان معنا نیست که روزهای سخاوتمندی دولت سعودی‌ها به پایان رسیده‌است؛ او یارانه‌هایی را به صورت نقدی پرداخت خواهد کرد. شاهزاده می‌گوید: «ما نمی‌خواهیم به مردم فشاری وارد شود. اما قصد داریم آن دسته‌ای که ثروتمند هستند و در رفاه کامل قرار دارند تا حدودی فشار وضعیت را احساس کنند.»
عربستان سعودی اگر همچنان حقوق اولیه و انسانی شهروندان خود را زیر پا بگذارد دیگر نمی‌تواند به حیات خود ادامه بدهد به همین خاطر است که شاهزاده دستور داده به زنان آزادی بیشتری داده شود؛ زنانی که نمی‌توانند بدون اجازه پدر یا همسر خود در خیابان رانندگی کنند. شاهزاده می‌گوید: «ما معتقدیم زنان حقوقی در اسلام دارند که هنوز آن را به دست نیاورده‌اند.» یکی از مقامات ارشد ارتشی ایالات متحده امریکا که اخیراً دیداری با شاهزاده محمد داشته می‌گوید: «او به من گفت که آماده است به زنان اجازه رانندگی بدهد و فقط در انتظار فرصتی مناسب است تا با محافظه‌کارانِ مذهبی به چالشی برخورد نکند.» یکی از محافظه‌کاران گفته‌است: «اگر زنان در زمان حضرت محمد (ص) شترسواری می‌کردند، اکنون ما هم می‌توانستیم به آنها اجازه رانندگی با ماشین بدهیم.»
پلیسِ اعتقادی عربستان سعودی اجازه ندارد بدون موافقت مقامات کسی را بازداشت کند. تلاش‌ها برای برقراری نوعی نظام لیبرال می‌تواند روابط و معاملات خاندان سعودی با بنیادگرایانِ وهابی را به خطر بیندازد، روابطی که دو نسل قبل ایجاد شده‌است. به نظر می‌رسد کشوری که شاهزاده محمد در ذهن خود طراحی کرده‌است تنگناهای قبلی را برای زنان نخواهد داشت. اما با وجود این مسائل بانکداران و خانواده‌های آنها اهمیتی نمی‌دهند که چه پولی از ریاض به دست می‌آید، آنها ترجیح می‌دهند در دوبی بمانند. بسیاری از افرادی که به نظام پیشین عادت کرده بودند، با مشاهده اقدامات شاهزاده محمد، شگفت‌زده شدند. جوانانِ زیر 25 سال که تحصیل‌کرده هستند و از محدودیت‌های بسیار برای زنان خجالت می‌کشند، شیفته این شاهزاده شده‌اند. اما حمایت از اصلاح یک چیز است و زندگی کردن در دلِ اصلاحات چیز دیگری ا‌ست.
واکنش‌های مردم به اصلاحات اقتصادی متفاوت و اغلب همراه با خشم بوده‌است. همین زمستانی که گذشت بسیاری از سعودی به شبکه اجتماعی محبوب خود یعنی توئیتر هجوم آوردند و از افزایش 1000درصدی قبض آب شکایت کردند؛ بسیاری از آنها نیز به فروش سهام آرامکوی سعودی خرده گرفتند و در مورد تبعات آن بحث کردند. برجاس البرجاس، یکی از کارشناسان اقتصادی مخالف فروش سهام آرامکو می‌گوید: «ما بیش از 46 سال به دنبال جایگزین برای نفت بودیم اما هیچ چیزی پیدا نشد. چرا باید اصلی‌ترین منبع حیات خودمان را در معرض خطر قرار دهیم؟» یکی از ایرادهایی که کارشناسانی مثل برجاس می‌گیرند این است که از کجا معلوم مدیران بتوانند سودی بیشتر از هیئت رئیسه آرامکو برای صندوق ذخیره ارزی به دست بیاورند؟ این شرکت در حال حاضر بیش از 12میلیون بشکه نفت در روز تولید می‌کند. نفتی که در عربستان سعودی وجود دارد آسان و ارزان به دست می‌آید و آرامکو از این موقعیت استفاده می‌کند.
بر اساس بررسی‌های بلومبرگ، اقتصاد عربستان سعودی به احتمال زیاد در سال 2016 حدود 1.5 درصد رشد خواهد کرد که کمترین میزان از زمان بحران بزرگ اقتصادی تاکنون ‌است. در این بین هزینه‌های دولتی که نقش موتور محرک اقتصاد این کشور را دارند برای نخستین بار در یک دهه گذشته، کاهش یافته‌است. دولت همچنان دوسوم از کارگران سعودی را استخدام می‌کند اما بیش از 80 درصد از کارگران خارجی به‌راحتی حکم استخدامی خود را به دست می‌آورند. البته کارشناسان معتقدند بدون اصلاح واقعی اقتصاد، وضعیت عربستان سعودی مثل 10 سال پیش باقی خواهد ماند. کریسپین ‌هاوز کارشناس موسسه تنو اینتلیجنت می‌گوید: «اقتصاد سعودی‌ها با این وضعیت نمی‌تواند به سطوح لازم برای استخدامی‌ها دست پیدا کند.»
شاهزاده محمد جزئیات زیادی در مورد طرح‌هایش نمی‌گوید؛ تنها به این مسئله اشاره می‌کند که صندوق ذخیره ارزی در کنار شرکت‌های خصوصی به تیمی تبدیل می‌شوند که موجی از کالاهای غیرنفتی برای تنوع‌بخشی به درآمدهای عربستان و از بین بردن اتکا به سوخت‌های فسیلی ایجاد خواهد کرد. او می‌داند که بسیاری از مردم با این حرف قانع نمی‌شوند. او در گفت‌وگو با بلومبرگ می‌گوید: «به همین خاطر است که اکنون با شما پای یک میز نشسته‌ایم. می‌خواهم نه‌تنها مردم خودمان بلکه مردم جهان را قانع کنید که ما چه‌کاری را انجام می‌دهیم.» او می‌گوید به این مقاومت‌ها عادت دارد و معتقد است این افراد دشمنان او هستند که زمانی نیز او را مقابل پدرش و ملک عبدالله می‌دانستند.
کسی که احتمالاً در آینده پادشاه عربستان خواهد شد می‌گوید برایش فرقی نمی‌کند قیمت نفت افزایش پیدا کند یا کاهش؛ از نظر او اگر قیمت نفت افزایش پیدا کند یعنی پول بیشتر برای سرمایه‌های غیرنفتی فراهم خواهد شد و اگر کاهش پیدا کند عربستان سعودی می‌تواند در بازارهای آسیایی به دنبال رشد اقتصادی باشد. او کاری ندارد که عربستان سعودی زمانی سلطان سازمان کشورهای صادرکننده نفت خام (اوپک) به شمار می‌آمده‌است و مانورهای نفتی کاملاً متفاوتی می‌دهد. شاهزاده می‌گوید: «برای ما فرقی ندارد نفت 30 دلار باشد یا 70 دلار. همه اینها برای ما یکی است. اینجا میدان جنگ نیست.» او این روزها بخشی از زمان خود را در کاخ پدرش می‌گذراند و بخشی دیگر را در وزارت دفاع و می‌گوید: «ما به راهکارها بیش از هر زمانی نزدیک شده‌ایم و کاملاً آماده‌ایم.» البته او این حرف‌ها را در حالی می‌زند که جمعیتی از سعودی‌های محافظه‌کار محاصره‌اش کرده‌اند.