شاید باور این بسیار سخت باشد که یکی از معتبرترین برندهای لباس در قرن بیستم و حال حاضر و بزرگ‌ترین برند پوشاک ورزشی جهان یعنی «آدیداس» کارش را از آشپرخانه‌ای کوچک در شهر «هرتسوگن آوراخ» در نزدیکی نورنبرگ آلمان شروع کرد. همه‌چیز از سال 1920 کلید خورد وقتی آدولف داسلر از جنگ جهانی اول به خانه بازگشت و برای تامین هزینه زندگی چند ماهی نانوایی کرد و بعد در گوشه‌ای از آشپرخانه کوچکش کارگاه تولید کفش‌های ورزشی دست‌دوز راه انداخت و خیلی زود به دلیل کیفیت بالا توانست مشتری‌های بسیاری برای خود دست و پا کند.

آدولف داسلر، بنیان‌گذار شرکت آدیداس روز 3 نوامبر سال 1900 یعنی 115 سال پیش به دنیا آمد و 37 سال پیش در 78 سالگی درگذشت اما بی‌شک همچنان شرکت او «سلطان» تولید پوشاک ورزشی در جهان محسوب می‌شود؛ کفش‌های وزرشی و لباس. او در سال 1924 و بعد از چهار سال تولید کفش‌های دست‌دوز به همراه برادرش رودلف داسلر که به او پیوسته بود، شرکتشان را تاسیس کرد و در ابتدا کارخانه تولیدی آنها «برادران داسلر» نام گرفت. این دو برادر در واقع به کاری روی آوردند که از پدرشان که کارگر یک تولیدی کفش بود در کودکی آموخته بودند.

آدولف و رودلف نخستین کارگاه تولید کفش خود یعنی «برادران داسلر» را در محل لباس‌شویی‌ای که پیش از این مادرشان آن را اداره می‌کرد ولی دیگر مورد استفاده نبود راه‌اندازی کردند و خیلی زود توانستند کار خود را وسعت دهند. کارگاه کوچک آنها باتوجه به کیفیت بالای کارشان خیلی زود به یک کارخانه تبدیل شد تا جایی که پس از گذشت حدود 6 سال (در سال 1930) میزان تولید کفش‌های ورزشی آنها به 10 هزار و 500 جفت کفش دو و میدانی و 18 هزار و 500 جفت کفش فوتبال رسید.

آدولف در کار خود جدیت بسیاری داشت و همیشه معتقد بود باید محصولاتش را برای جهانی شدن به ورزشکاران جهانی و درجه‌یک معرفی کند تا مورد استفاده آنها قرار بگیرد. از همین رو هم‌زمان با برگزاری المپیک تابستانی 1936 که در شهر برلین برگزار شد آدولف با یک ساک پر از کفش‌های ورزشی به دهکده المپیک رفت تا بتواند جسی اونز، قهرمان آمریکایی- آفریقایی المپیک را متقاعد کند از محصولاتشان استفاده کند؛ اتفاقی که در نهایت افتاد و پیروزی و کسب چهار مدال طلا از سوی اونز به یک تحول و رخداد بزرگ برای شرکت براداران داسلر تبدیل شد و برند آنها را جهانی کرد. بعد از رقابت‌های المپیک و پیروزی، اونز در مصاحبه‌ها و گفت‌وگوهای خود اعلام کرد قهرمانی‌هایش را مدیون کفش‌های کارخانه برادران داسلر است. برادران داسلر بعد از قهرمانی در المپیک به جسی پیشنهاد دادند تا با کفش ساخت کارخانه آنها در یک تیزر تبلیغاتی هم شرکت کند و او نیز موافقت کرد. به این ترتیب برای نخستین بار در جهان از یک چهره ورزشی برای بازاریابی و تبلیغات محصولات استفاده شد.

البته پیروزی برادران داسلر به صورت شانسی و اتفاقی حاصل نشده بود زیرا آدولف که خود ورزشکار بود در تولید کفش‌های ورزشی مثلا دوومیدانی با توجه به نیازهای ورزشکاران و نوع حرکت‌های آنها کفش‌ تولید می‌کرد. آدی داسلر همکاران و طراحان کارخانه‌اش‌ را به میادین گوناگون ورزشی چون دوومیدانی، پرتاب نیزه، شمشیربازی، تنیس یا فوتبال می‌فرستاد تا قبل از تولید کفش در مورد آن رشته تحقیق و نیازهای ورزشکاران را شناسایی کنند.

آدولف داسلر در یکی از مصاحبه‌هایش گفته بود پس از موفقیت جسی اونز با کفش‌های آنها، تقاضا برای استفاده از کفش‌هایشان به‌یکباره چندین برابر شده است تا جایی که میزان تولید سالانه و فروش آنها به حدود 200 هزار جفت کفش رسید؛ البته این رکوردزنی در آن مقطع زمانی چندان دوام نیاورد زیرا با شروع جنگ جهانی دوم برادران داسلر عضو حزب نازی و راهی جنگ شدند؛ اگرچه که آدولف دوام چندانی در حزب نیافت و خیلی زود خارج شد ولی برادرش پله‌های ترقی را در حزب خیلی زود طی کرد و به رده‌های بالای حزب رسید. در این سال‌ها کارخانه برادران داسلر دستخوش تحولات جنگ و عملا تعطیل و تبدیل به کارخانه اسلحه‌سازی شد. کارخانه‌ای که بخش‌های زیادی از آن در بمباران هوایی آمریکایی‌ها تخریب شد.

با اتمام جنگ جهانی دو برادر به سر کار خود بازگشتند اما حضور در حزب نازی و دیدگاه‌های مختلف در جنگ شکاف‌هایی را در بین آنها ایجاد کرده بود؛ آدولف داسلر بار دیگر تمام تلاش خود را برای بازسازی کارخانه به کار بست، کارخانه‌ای که تنها موجودی انبارش چادرها و لاستیک‌های باقی‌مانده از جنگ بود که از آن برای تولید کفش استفاده کردند. مهم‌ترین تحول کارخانه برادران داسلر در این سال‌ها بالاگرفتن اختلاف نظرهایشان و در نهایت جدایی‌شان در سال 1948 و راه‌اندازی دو کارخانه بود که همچنان نیز رقیب هم هستند.

در واقع کارخانه برادران داسلر و تابلوی آن 24 سال بیشتر روی سردر کارخانه‌‌شان باقی نماند و در نهایت پایین کشیده شد و هرکدام مسیر خود را انتخاب کردند؛ در این بین آدولف داسلر که در شکل‌گیری کارخانه نقش اصلی‌تری داشت مسئولیت واحد تولیدی را برعهده گرفت و با استفاده از نام مستعار خود آدی و ابتدای نام خانوادگی‌اش داس برند آدیداس را راه‌اندازی کرد و رودلف داسلر برادرش در ابتدا کارخانه  «ردا» را تاسیس کرد ولی بعد نام آن را به پوما تغییر داد و خیلی زود به رقیب اصلی برادرش تبدیل شد؛ رقابتی که حالا با درگذشت دو برادر نیز سال‌های بسیاری است ادامه دارد.

سایت خبری دویچه‌وله چندی قبل در مطلبی چند احتمال را درباره اختلاف دوبرابر مطرح کرد و نوشت: «راننده‌‌شان می‌گوید دعوا بر سر عشق به یک زن بوده است، خودشان می‌گفتند اختلاف نظر داریم، اما دعوا نداریم. متخصصان می‌گویند موضوع بر سر نحوه تولید بوده است.» اما دعوا بر سیر هرچه بود حاصلش تشکیل دو شرکت مستقل یعنی آدیداس و پوما شد. البته این اختلاف تنها در سطح کارخانه و خانواده باقی نماند بلکه به خیابان‌های شهر کوچک هرتسوگن آوراخ با 24 هزار نفر جمعیت هم کشیده شد. شهردار این شهر در گفت‌وگویی تعریف کرده: «کارمندان و کارگران آدیداس و پوما این دو برادر را بسیار دوست داشتند و به آنها وفادار بودند. در شهر مردم حتی جواب سلام فردی را که لباس و کفش مارک مخالف را بر تن داشت نمی‌دادند. هرچند حالا اوضاع تغییر کرده، اما در آن زمان حتی هیچ ازدواجی بین کارمندان دو شرکت نیز صورت نمی‌گرفت.»

شروع طوفانی مجدد

با بالارفتن تابلوی کارخانه آدیداس، آدولف داسلر هدف‌گذاری‌های جدیدی برای جذب مشتریان انجام داد و در کمتر از 6 سال بار دیگر توانست کارخانه را به روزهای اوجش بازگرداند و با یک نوآوری در قهرمانی تیم فوتبال آلمان در جام جهانی فوتبال نقش بازی کند؛ ایده داسلر اضافه کردن «استوک پیچی» به کف کفش فوتبالیست‌ها بود تا بتوانند راحت‌تر در چمن و زمین فوتبال بدوند. یکی از پیشکسوتان فوتبال آلمان در یک مصاحبه گفته بود: «این کفش‌ها یک معجزه بود.» البته در این بین برخی از مدیران شرکت پوما اعلام کردند که استوک ابداع کارخانه آنها بوده است و ایده‌شان سرقت شده ولی هیچ‌گاه نتوانستند این موضوع را ثابت کنند. ولی در عوض آدولف این ابتکار را به نام خود به ثبت رساند و پس آن حدود 700 ایده و اختراع دیگر نیز در زمینه تولید لباس و وسایل ورزشی مختلف به ثبت رساند تا نام خود را به عنوان یکی از بزرگ‌ترین و خلاق‌ترین مدیران صنعت ورزش جهان ثبت کند و نشان دهد پشتکار همراه با نوآوری رمز موفقیت او بوده است.

آدولف داسلر حالا حدود 38 سال است که درگذشته اما همچنان میراث امپراتوری او باقی است و سالانه چندین میلیارد یورو درآمد دارد و بیش از 13هزار نفر کارمند و کارگر در کارخانه‌های وابسته به آن در سراسر جهان مشغول به کارند. امروز فروشگاه‌های آدیداس در اکثر کشوهای جهان از جمله ایران چندین و چند شعبه دارند و آدیداس در اکثر رقابت‌های معتبر ورزشی جهان از جمله المپیک و جام‌های جهانی رشته‌های ورزشی یکی از حامیان اصلی محسوب می‌شود و بسیاری از تیم‌های ملی و مهم باشگاهی در جهان از وسایل ورزشی و پوشاک آن استفاده می‌کنند.

پس از مرگ داسلر مدیریت کارخانه به فرزند او هورست رسید و او نیز به مدت حدود یک دهه مدیریت کارخانه آدیداس را برعهد داشت تا این‌که پس از فوت او بازماندگان خانواده داسلر سهامشان را در سال 1989 واگذار کردند و شرکت آدیداس به یک شرکت سهامی‌ عام تبدیل شد. آدیداس در حال حاضر به یک هلدینگ بسیار بزرگ تبدیل شده و شرکت‌هایی مانند ریبوک، شرکت لوازم گلف تیلورمید و شرکت راک پورت و... زیرمجموعه آن به حساب می‌آیند. درآمد آدیداس در سال ۲۰۱۱، معادل ۱۱ میلیارد و ۳۸۰ میلیون یورو اعلام شده است.

منبع: مجله آینده نگر