ايران پتانسيل‌هاي بسياري براي جذب سرمايه‌گذار خارجي به ويژه پس از رفع تحريم‌ها دارد. خوشبختانه با رقم خوردن دوران پسابرجام، شاهد سير صعودي ورود هيات‌هاي اقتصادي و سرمايه‌گذاران خارجي به كشور هستيم. در واقع، در بدو ورود اين هيات‌هاي اقتصادي، علاوه بر مذاكرات دو جانبه ميان فعالان سياسي و اقتصادي كشورمان، بازديدهايي نيز از آثار باستاني و مكان‌هاي ديدني ايران درنظر گرفته شده كه اين موضوع، علاوه بر آشناسازي تجار با فرصت‌هاي صنعتي كشور، فرصت تازه‌يي نيز براي جذب سرمايه‌گذاران خارجي در صنعت گردشگري ايران پيش رو قرار مي‌دهد. متاسفانه در دولت‌هاي نهم و دهم، اعمال تحريم‌هاي نابرابر عليه ايران، منجر به برهم خوردگي فضاي سياسي كشور شد و بنگاه‌هاي اقتصادي نيز طعم آثار منفي اين تحريم‌ها و منزوي شدن ايران در سطح كشورهاي جهان را چشيدند. به گفته فعالان صنعت گردشگري؛ در هشت سال گذشته، به دليل اعمال تحريم‌هاي نابرابر عليه ايران، علاوه بر هزينه‌يي كه اين تحريم‌ها، به صنايع مختلف كشور وارد كردند، گردشگران خارجي نيز نگاه بدبينانه‌يي به ايران داشتند. شرايطي كه بي‌شك، اثرات منفي و سوء بسياري بر عوامل اقتصادي، اجتماعي و سياسي كشور و كاركردهاي آن گذاشت. موضوعي كه با رونق گرفتن رفت و آمد هيات‌هاي اقتصادي جهان، اميد به رفع آن است و در اين زمينه، ظرفيت‌ها و پتانسيل‌هاي صنايع ايران در دوران پسابرجام نيز بيش از گذشته، مورد رصد قرار خواهد گرفت. در اين زمينه، احمد اصغري، رييس كميسيون تخصصي گردشگري، اقتصاد ورزش و اقتصاد هنر اتاق ايران در گفت‌وگو با «تعادل»، درباره اهم برنامه‌هاي بخش خصوصي براي توسعه صنعت گردشگري كشور در شرايط پسابرجام و البته در همكاري با بخش دولتي مي‌گويد. او معتقد است؛ بخش‌هاي زيرساختي ايران همچنان نقاط ضعف زيادي در صنعت گردشگري دارد و اهم ملزوماتي كه براي رفع اين نقاط ضعف وجود دارد را در ۹ بند خلاصه مي‌كند. «اصلاح تصور ذهني گردشگران براي سفر به ايران»، «برنامه‌ريزي مشخص جهت حضور در نمايشگاه‌هاي بين‌المللي گردشگري»، «تقسيم‌بندي و تعيين بازارهاي هدف گردشگري و تمركز روي اين بازارها در اقدامات ترويجي»، «ايجاد سايت چند زبانه گردشگري براي معرفي ايران»، «تهيه اقلام تبليغاتي مناسب مانند پوستر، بروشور، كاتالوگ و...، براي گردشگران خارجي»، «حضور فعال براي كنفرانس‌هاي بين‌المللي گردشگري و اجلاس‌هاي بين‌المللي منطقه‌يي سازمان جهاني گردشگري»، «آماده‌سازي و برگزاري تورهاي آشناسازي براي بازارهاي هدف» (FAM PIRT)، «ايجاد علائم مناسب در جاده‌هاي كشور خصوصا سايت‌هاي گردشگري (به زبان‌هاي خارجي)» و «تامين هتل و اماكن اقامتي در محل‌هاي مورد بازديد گردشگران داخلي و خارجي»، از جمله مواردي است كه وي، به آن اشاره داشته است؛ آنچه در زير مي‌خوانيد، ادامه گفت‌وگوي ما درباره چالش‌ها و فرصت‌هاي پيش‌روي حوزه گردشگري و به خصوص شاخه «گردشگري تجاري» است.
با رقم خوردن دوران پسابرجام، شاهد ورود هيات‌هاي سياسي- اقتصادي به كشور بوده‌ايم. به هرحال، يكي از صنايع مهمي كه دولتمردان در دوران پسابرجام بر آن براي جذب سرمايه‌گذار خارجي تمركز دارند، صنعت گردشگري است. اكنون اتاق بازرگاني براي خدمات تورليدري به تجار و سرمايه‌گذاران و معرفي ظرفيت‌هاي تجاري و سرمايه‌گذاري در ايران چه اقداماتي را در دست اجرا دارد؟
ايران پتانسيل‌هاي بسياري براي جذب سرمايه‌گذار خارجي دارد.
 خوشبختانه با رقم خوردن دوران پسابرجام، شاهد ورود هيات‌هاي مختلف سياسي و اقتصادي بوده‌ايم كه بعضا، برخي از اين هيات‌ها، از امكانات تاريخي و شهرهاي ديدني ايران بازديد كردند. در هرحال، صنعت گردشگري يكي از صنايعي است كه قابليت سرمايه‌پذيري را براي سرمايه‌گذاران داخلي و خارجي دارد. كميسيون گردشگري اتاق بازرگاني ايران نيز از فعالان صنعت گردشگري كشور تشكيل شده كه دستي بر تجارت و صنعت نيز دارند و از اين رو، به عنوان يكي از زيرساخت‌هاي بخش خصوصي كشور در اين صنعت، قصد دارد تا اقداماتي همچون اصلاح تصور ذهني گردشگران براي سفر به ايران، برنامه‌ريزي مشخص جهت حضور در نمايشگاه‌هاي بين‌المللي گردشگري، تقسيم‌بندي و تعيين بازارهاي هدف گردشگري و تمركز روي اين بازارها در اقدامات ترويجي، ايجاد سايت چند زبانه گردشگري براي معرفي ايران، تهيه اقلام تبليغاتي مناسب مانند پوستر، بروشور، كاتالوگ و...، براي گردشگران خارجي، حضور فعال براي كنفرانس‌هاي بين‌المللي گردشگري و اجلاس‌هاي بين‌المللي منطقه‌يي سازمان جهاني گردشگري، آماده‌سازي و برگزاري تورهاي آشناسازي براي بازارهاي هدف (FAM TRIP)، ايجاد علائم مناسب در جاده‌هاي كشور خصوصا سايت‌هاي گردشگري (به زبان‌هاي خارجي) و تامين هتل و اماكن اقامتي در محل‌هاي مورد بازديد گردشگران داخلي و خارجي را مورد بررسي و پيگيري قرار دهد.
درحال حاضر ايران در صنعت گردشگري تجاري، چه نواقصي دارد كه در دوره رفع تحريم‌ها و همزمان با تقويت ورود گردشگران خارجي بايد مرتفع شود؟
تامين زيرساخت‌ها مهم‌ترين شرط براي ورود و جذب گردشگر خارجي است. همانطور كه گفته شد ايران مزيت و پتانسيل‌هاي بالايي دارد اما در تامين برخي زيرساخت‌ها نرم‌هاي جهاني در آن لحاظ نشده است.
 به هرحال معيارهاي ما در اين زمينه با كشورهاي در حال توسعه بسيار فاصله دارد. اين موضوعي درحالي است كه با باز شدن درب‌هاي بين‌المللي روي ايران، ما بايد درصدد تقويت زيرساخت‌ها و نواقص موجود دراين حوزه برآييم.
البته در زمينه سايت‌هاي گردشگري نيز يك سري كاستي‌هايي وجود دارد، علاوه بر آن ايجاد علائم مناسب در جاده‌هاي كشور نيز از آن دسته مواردي است كه بايد نقاط ضعف آن را بررسي و آنها را تقويت كنيم. در زمينه حمل و نقل نيز بايد چاره‌يي اساسي انديشيد؛ چراكه بسياري از گردشگران خارجي سفرهاي زميني همچون قطار را بيشتر ترجيح داده و درنظر دارند.
آيا براي معرفي ظرفيت‌هاي ايران به گردشگران و متقاضيان سرمايه‌گذاري در كشورمان، پارلمان بخش خصوصي عملا با انجمن خدمات گردشگري تعاملاتي داشته است؟
بله! پروتكلي با سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري به امضا رسانده‌ايم و مشغول اجرايي شدن مفاد اين پروتكل هستيم.
در اين پروتكل چه بحث‌هايي عنوان شده و قرار است اجرايي شود؟
در اين پروتكل مشترك، بحث‌هايي همچون، افزايش مشاركت بخش خصوصي با ايجاد اميد و انگيزه در آنها و براي توسعه فعاليت‌ها در گردشگري، جذب سرمايه و دانش روز جهان در برطرف كردن محدوديت‌هاي منابع مالي و افزايش توان مديريتي و فني داخلي، افزايش قدرت خريد عموم مردم بر اثر شكوفايي اقتصاد و در نتيجه افزايش رونق گردشگري داخلي، آزادسازي منابع مالي و امكان حمايت و پشتيباني بخش دولتي در تامين زيرساخت‌هاي مورد نياز بخش صنعت گردشگري، ارتقاي بخش نهادي گردشگري مانند قوانين و مقررات سرمايه‌گذاري، كسب و كار و خدمات گردشگري، كاهش اشتغال و افزايش بيكاري حاصل از متوقف شدن سرمايه‌گذاري‌هاي داخلي وخارجي، عدم گرايش به سمت سرمايه‌گذاري به دليل فسادهاي سيستمي و گسترده ناشي از باز شدن دست‌هاي پنهان واسطه‌گري و دلالي، مهجور ماندن مناطق آزاداقتصادي در زمان تحريم و پايين آمدن كيفيت خدمات در حمل ونقل هوايي به دليل تحريم‌ها و از بين رفتن توان رقابتي اين بخش از صنعت گردشگري و راهكارهاي رفع اين نواقص مدنظر قرار گرفته است.
در شرايط سخت تحريم كه ايران توان رقابت‌پذيري خود را در مقابله با اقتصاد جهاني و منطقه از دست داده بود، صنعت گردشگري، بي‌رمق و كم توان با حفظ ارتباطات اندك خود با جهان خارج سعي در برطرف كردن اين چالش‌ها كرد.
درحقيقت، امروز باتوجه به اين تفاهم بين‌المللي و گشوده شدن درهاي گفت‌وگوي ايران با جهان غرب، فرصت‌هاي طلايي بي‌شماري جهت شكوفايي ‌هيات‌هاي اقتصادي به وجود خواهد آمد كه با پيشگيري از سوءمديريت و شتابزدگي، مي‌توان بيشترين سود و بهره را در اين زمينه ايجاد كرد.
درحال حاضر، ورود گردشگران خارجي به ايران نسبت به دولت گذشته به چه صورت است و آيا تغيير شگرفي در اين زمينه ايجاد شده است؟
متاسفانه در آن زمان، به دليل تحريم‌هاي نابرابر عليه ايران، اين صنعت روند پيشرفت نزولي را طي مي‌كرد. به نوعي كه فعالان اين حوزه، ديگر رمقي براي ادامه فعاليت خود نداشتند.
در حقيقت گردشگران خارجي در آن سال‌ها، نگاه بدبينانه‌يي به ايران داشتند و ايران در سال‌هاي اخير، بر اثر تحريم‌هاي اقتصادي ومبالاتي بين‌المللي دچار بحران‌هاي متعددي شد. شرايطي كه بي‌شك اثرات منفي و سوء بسياري بر عوامل اقتصادي، اجتماعي و سياسي كشور و كاركردهاي آن گذاشت. اما اكنون با مذاكرات بين‌المللي و آشتي با كشورهاي اروپايي و آسيايي، ورود گردشگران خارجي به كشور نسبتا افزايش يافته است. در حقيقت، دعوت دولتمردان و بخش خصوصي از هيات‌هاي خارجي منجر به آن شد تا ديد وسيع‌تري به ايران پيدا كنند و در حقيقت تمايل‌شان به انجام سرمايه‌گذاري بيشتر شود.
پس شما هم معتقد هستيد مذاكرات بين‌المللي در نهايت منجر به ورود گردشگران خارجي شده و نقش بسزايي در سرمايه‌گذاري‌هاي مشترك دارد؟
بله. اين تفاهم نامه بين‌المللي در نشان دادن چهره صلح ايران به جهان غرب تاثير بسزايي داشته و گردشگران را با توجه به عدم امنيت و ثبات در كشورهاي همسايه ايران، به سمت ايران روانه خواهد كرد.
بخش خصوصي و فعالان اقتصادي كشور بيشترين تاثيرپذيري را اين شرايط به وجود آمده داشتند؛ به گونه‌يي كه سبب ياس و نااميدي بسياري از آنها گرديده و فعاليت‌هاي آنها را به صورت مستقيم و غيرمستقيم تحت‌الشعاع خود قرار داد.
پيش‌بيني شما در مورد آينده صنعت گردشگري ايران چيست؟
در حقيقت، مي‌توان پيش بيني كرد كه اتفاقات قابل قبول و خوشايندي در آينده نزديك، در صنعت گردشگري رخ خواهد داد؛ به عنوان مثال مي‌توان به ورود تكنولوژي در زمينه خدمات و محصولات گردشگري اشاره كرد.
شما در صحبت‌هاي بالا، به پتانسيل بالاي صنعت گردشگري اشاره كرديد. به نظر شما، آيا سرمايه‌گذاران خارجي و بعضا داخلي در اين صنعت مزيت‌دار، ورود خواهند كرد؟
سرمايه‌گذاران خارجي و داخلي كه در خارج از ايران پيگير وضعيت اقتصادي و استفاده از فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري منطقه بودند، اكنون با ايجاد فضاي اميد براي ورود به بازار ايران در اين صنعت تلاش مي‌كنند. به هرحال در دوران لغو تحريم‌هاي بين‌المللي، ما شاهد ورود تكنولوژي در زمينه خدمات و محصولات گردشگري و به‌روز رساني آنها براي بالا بردن توان و ظرفيت رقابت‌پذيري در هتل‌ها، گسترش سيستم حمل و نقل در سايربخش‌هاي زميني و هوايي خواهيم بود.
علاوه بر آن، جذب افزايش ارتباط با بازارهاي جهاني براي بازاريان و فعالان صنعت گردشگري و معرفي جاذبه‌هاي ايران به گردشگران خارجي، توليد خدمات زيرساختي صنايع از جمله صنعت گردشگري با كيفيت بالا و صادر كردن آن و رفع ممنوعيت براي ورود كالاهاي ضروري و انتقال تكنولوژي، از جمله مزيت‌هايي است كه در اين دوران طلايي انجام خواهد شد.
آيا با وجود وضعيت ركود طي سال‌هاي اخير، صنعت گردشگري هم اين موضوع را لمس كرده است. اساسا تحريم‌ها چه ميزان اثر سوء بر ميزان فعاليت سرمايه‌گذاران اين حوزه گذاشت؟
متاسفانه ركود نيز دامن گير اين حوزه شده است و سرمايه‌گذاران در دوران تحريم گله‌هاي بسياري در اين زمينه داشتند.
بسياري ازسرمايه‌گذاران و متفكران اقتصادي ايران را به جايي خطرناك و بدون امنيت براي سرمايه‌گذاري قلمداد كرده و فعالان نيز درتصميمات اقتصادي خود تجديد نظر كردند، بطور كلي تحريم‌ها نه تنها سبب كاهش گردش مالي و افزايش بيكاري در اين صنعت شد، بلكه درهمه بخش‌هاي اقتصادي كشور، اثر سوء خود را گذاشت.
به واقع، يكي از مهم‌ترين و عمده‌ترين بخش‌هايي كه تحت تاثير تحريم‌هاي بين‌المللي دچار تزلزل و آسيب‌هاي بزرگ اقتصادي شد، صنعت گردشگري بود. ترس‌هاي بين‌المللي ايجاد شده  عليه ايران و تبليغات منفي و سو عليه فضاي داخلي كشور و ناامن جلوه دادن ايران به عنوان يكي از بي‌ثبات‌ترين كشورهاي منطقه بربازار گردشگران ورودي كشور تاثير محسوسي گذاشت. از سوي ديگر سرمايه‌گذاران خارجي كه قصد حضور در ايران را داشتند، با نگراني از پيامدهاي تحريم‌هاي بين‌المللي و هراس از عدم امنيت سرمايه در ايران روند فعاليت‌هاي خود را متوقف كردند. دراين راستا، مبادلات مالي و تكنولوژي در زمان تحريم به حداقل خود رسيده و بسياري از بخش‌هاي اين صنعت را مورد هدف قرار داد.
برخي كارشناسان براين باورند كه تبليغات منفي عليه ايران در نهايت منجر به ضعف بنگاه‌هاي گردشگري شد. نظر شما در اين باره چيست؟
بله! به هر حال، كاهش ارتباط با جوامع بين‌المللي، بر اثر ترس‌هاي به وجود آمده ناشي از تبليغات منفي عليه ايران و به تبع آن، ورود اندك گردشگرخارجي، پايين آمدن كيفيت محصولات و خدمات گردشگري به دليل ضعف بنگاه‌هاي اقتصادي شاغل در اين صنعت، افزايش قيمت نهاده‌هاي بخش گردشگري و در نتيجه كاهش بهره‌وري آنها در زمان تحريم‌ها شد.
بطوري‌كه علاوه بر كاهش توان رقابت‌پذيري در سطح بين‌المللي، بازار داخلي را نيز دچار افت شديد تقاضا كرد.
در دوران پساتحريم، بسياري از فعالان درصدد تقويت بنگاه‌هاي خود هستند و در اين باره اقدامات خود را اولويت‌بندي كرده‌اند. در اين راستا، اهم ماموريت كميسيون گردشگري چيست؟
ماموريت كميسيون گردشگري، اقتصاد ورزش و اقتصاد هنر در سال 95، بررسي و تحقيق در زمينه شناسايي موانع و مشكلات موجود در صنعت گردشگري ورزش و هنر و ارائه راهكارها براي جلوگيري از بروز مشكلات بعدي و حل مسائل موجود در سراسر كشور براي بهبود توسعه و ترويج صنعت گردشگري، ورزش و هنر ايجاد هماهنگي لازم با دستگاه‌ها و نهادي ذي ربط جهت برقراري ارتباط موثر با تشكل‌هاي بخش خصوصي براي به دست آوردن جايگاه واقعي ايران در جهان براساس گام‌هاي ارائه شده در برنامه راهبردي است.
موانع بر سر راه اين صنعت طي سال‌هاي گذشته چه بوده و چه برنامه‌هايي براي رفع اين موانع بطور دقيق بايد در دستور كار قرار گيرد؟
به هرحال، مشكلات گذشته نبايد روي زمين قرار گيرد؛ بنابراين اين كميسيون زمان بيشتري را براي برطرف كردن موانع طي سال‌هاي گذشته در دستور كار قرار دارد. بررسي ضوابط و مقررات مخل صنعت گردشگري، بررسي و مطالعه چگونگي رقابت‌پذيري مراكز مرتبط با خدمات گردشگري شامل موزه‌ها مراكز اقامتي و پذيرايي، CIP فرودگاهي، بررسي قوانين ويزا و محدوديت‌هاي آن در زمينه تورهاي ورودي و خروجي گردشگري سلامت، بررسي قوانين سازمان سرمايه‌گذاري‌هاي خارجي و اصلاح قوانين مالكيت براي تسهيل و تشويق ورود سرمايه‌گذاران خارجي درحوزه گردشگري، احصاء برخوردهاي سليقه‌يي و غيركارشناسي و اتخاذ تدابير لازم براي جلوگيري از ركود در صنعت گردشگري، بررسي مسائل فرهنگي و مذهبي براي تسهيل ورود گردشگر خارجي و رفع موانع آن در حدود قوانين اسلامي، بررسي مباحث زيربنايي در حوزه رفتار با گردشگر خارجي و آموزش‌هاي مرتبط با آن، زمينه‌سازي جهت توسعه و جذب سرمايه‌گذاري خارجي در صنعت گردشگري، ورزش و هنر در دوران پساتحريم مبتني بر شناسايي چالش‌ها و فرصت‌هاي مرتبط، شناسايي راهكارهاي ايجاد اميد در سرمايه‌گذاري داخلي و خارجي با ايجاد پنجره واحد در سازمان‌هاي ذي‌ربط، شناسايي فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري و كمك در معرفي مناطق نمونه گردشگري در قالب پكيج‌هاي سرمايه‌گذاري به همراه توجيه فني- اقتصادي به سرمايه‌گذاران خارجي ازجمله ۱۲ راهكار و برنامه براي سال ۹۵ به شمار مي‌رود.

منبع: تعادل