اتاق بازرگاني در چند ماه اخير هيات‌هاي زيادي را به كشورهاي مختلف اعزام كرده و روي اين موضوع سر و صداي زيادي صورت گرفته است. با اين وجود برخي اعتراض دارند كه اين اعزام‌ها نتيجه‌يي براي بخش خصوصي اقتصاد ايران نداشته است. براي مثال علينقي‌خاموشي رييس اسبق اتاق بازرگاني اعلام كرد: بازدهي اين سفرها را مي‌توان از نتايج آنها فهميد. در حال حاضر مي‌بينيم كه صداي همه از بي‌نتيجه بودن سفر هيات‌هاي تجاري به ايران و تجار ايراني به اروپا در آمده است. نمي‌خواهم، بگويم كه اين سفرها نمايشي بوده ولي اگر انصاف داشته باشيم، مي‌بينيم كه اين سفرها نتيجه نداشته است. به گفته خاموشي اكنون آقاي جلال‌پور افتخار مي‌كنند كه 300 نفر را در سفر رييس‌جمهور به ايتاليا و فرانسه به اروپا برده، در حالي كه به نظر من مي‌توانستند 500 نفر را با خود ببرند. اما متاسفانه كساني به همراه آقاي جلال‌پور به اروپا مي‌روند كه دولت به حضور آنها تمايل داشته باشد. وي بيان كرد: حضور هيات تجاري 300 نفره از بازرگانان كشور در سفر رييس‌جمهور به ايتاليا و فرانسه مي‌توانست فرصت ارزشمندي باشد، ولي در حال حاضر مي‌بينيد كه از اين فرصت استفاده درستي نشده است. بايد دليل بي‌نتيجه بودن سفرهاي هيات تجاري به خوبي ريشه‌يابي شود.
 دفاعيات اعضاي هيات رييسه
در همين رابطه «تعادل» گفت‌وگويي با حسين پيرموذن خزانه‌دار اتاق بازرگاني ايران داشت. پيرموذن اعلام كرد: هيات رييسه اتاق از دولت گلايه‌مند است كه بر اساس گزارشات نتايج هيات‌ها، بيشتر قراردادهاي بسته شده با طرف‌هاي خارجي از سوي شركت‌هاي دولتي و خصولتي صورت گرفته است. وي تاكيد كرد: 80درصد اقتصاد در اختيار بخش دولتي و شبه‌دولتي است و انتظار ما اين بود كه دولت اجازه دهد در اين هيات‌ها بخش خصوصي واقعي حضور داشته باشد و اگر دعوت به مذاكره مي‌كنند، اجازه دهند قراردادها توسط بخش خصوصي بسته شود.

پيرموذن افزود: ضمانت اجرايي كار و فاينانس بايد توسط بانك مركزي انجام شود و به همين دليل بدون حمايت دولت و اعتماد بانك مركزي بخش خصوصي نمي‌تواند در اين مسير گامي بردارد. خزانه‌دار اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و كشاورزي ايران تاكيد كرد: نگراني اين است كه پس از مذاكرات و زماني كه قرار است، قرارداد تنظيم شود و توافقات اجرايي شود ضمانت‌هاي لازم توسط بانك مركزي و نهادهاي مالي از بخش خصوصي صورت نگيرد كه تاكنون هم صورت نگرفته است. وي اضافه كرد: اينها مباحثي است كه هيات رييسه اتاق بازرگاني ايران تصميم گرفته است بر مبناي آن با دولت وارد مذاكره شود تا مشكلات برطرف شود. پيرموذن با اشاره به استفاده از عبارت اقتصاد مقاومتي در اسم سال تاكيد كرد: اقتصاد مقاومتي 2 سال است در اتاق مطرح است اما از اقدام تا عمل آن بسيار مهم است و امسال سال عمل است و بايد كارهاي عملي در اين خصوص را شاهد باشيم. به گفته وي اقتصاد مقاومتي 2 بال دارد كه بال اول حمايت از توليد داخلي و بال دوم مساله صادرات است كه در بخش اول نيازمند به‌روزرساني تكنولوژي و در بال دوم بحث بازار جهاني و استفاده از هيات‌هاي تجاري مطرح است و به همين دليل مسائل و مشكلات سر راه هيات‌ها بايد حل شود. وي همچنين اتصال به بازارهاي جهاني را مساله پيوستن به WTO عنوان و تاكيد كرد: بودجه‌يي براي ايجاد يك كارگروه براي پيوستن به سازمان تجارت جهاني در دستور كار است. 
همچنين محسن جلال‌پور با افزايش انتقادات از آثار كم هيات‌هاي تجاري در پستي به اين مسائل پاسخ داد. جلال‌پور در تلگرام خود نوشت: «در روزهاي آغازين سال جديد، به پاكستان و اتريش سفر كرديم و در آخرين روزهاي فروردين به بلغارستان رفتيم. شايد اين پرسش در ذهن برخي از شما عزيزان مطرح شود كه چرا به سفرهاي خارجي اهميت مي‌دهم و نسبت به دوران پيشين، سفرهاي بيشتري را در برنامه دارم؟در سال‌هاي گذشته به دليل تحريم‌ها ارتباط خانواده اقتصاد ملي از جمله اتاق ايران با كشورهاي دنيا كم شده بود. از سوي ديگر متاسفانه رسانه‌هاي بيگانه نيز چهره غير واقعي از كشور عزيزمان ترويج كرده‌اند. احياي ارتباط با اتاق‌هاي طرف كار ايرانيان و پرداختن به معرفي جمهوري اسلامي ايران از بعد اقتصادي و ارائه توانمندي‌هاي كشورمان دراين زمينه، پيش نياز ارتباط تجاري بين فعالان اقتصادي ما با ديگر كشورهاست.
همچنين در10 ماه گذشته، ده‌ها هيات اقتصادي از كشورهاي مختلف به ايران سفر كرده و مطابق پروتكل موجود، از طرف‌هاي ايراني دعوت كرده‌اند. هرچند پاسخ به همه اين دعوت‌ها امكان‌پذير نيست اما بايد در طول هرماه حداقل به يكي از دعوت‌ها پاسخ گفت. دليل ديگر اين سفرها، پرداختن به حل مشكلات مراودات اقتصادي با اين كشورهاست. مسائلي چون مشكلات و موانع بانكي، بيمه‌يي، گمرگي و اسناد و مدارك و گواهينامه‌هاي مورد نياز براي اين مراودات، بايد با رايزني حل و فصل شود.
نبايد فرض شود، فعال اقتصادي ايراني، يله و تنهاست. سازمان‌هاي ملي از سفارتخانه‌ها تا سازمان توسعه تجارت و اتاق موظفند در آن سوي مرزها در كنار تاجر و صنعتگر ايراني ايستاده منافع مشروعش را پاس دارند. در اين مسير، مقامات دولتي و به خصوص شخص رييس‌جمهور، دكتر ظريف و مهندس نعمت‌زاده را همراه مي‌بينم. روزگاري تلاش يك ديپلمات ايراني براي حمايت از يك شركت ايراني، در برنده شدن در يك مناقصه، نقطه اتهام بود. امروز قرار است اين يك وظيفه سازماني و نشانه انجام وظيفه فرض شود.
 اين فرهنگ جديدي است كه بايد بسط يابد. ما هم تمام تلاش خود را در ديدار با سفرا و ديپلمات‌ها، براي كمك به نهادينه شدن اين فرهنگ به كار مي‌بريم. به اين ترتيب، اينكه اتاق ايران در سفرهاي رسمي مقامات و اعزام هيات‌هاي اقتصادي همه توانش را به كارگيرد، ضرورتي غيرقابل انكار است.

البته اين امر نبايد از حضور فعال اتاق درحل و فصل مسائل و مشكلات داخلي پيش روي بنگاه‌ها بكاهد و به همين دليل سعي ما بر اين بوده كه ميان اين دو، تعادل و توازن برقرار كنيم. همچنين تلاش كرده‌ايم تا اين سفرها كم‌هزينه و حرفه‌يي انجام شود. از همتايان اروپايي‌ام آموختم اگر برنامه‌ريزي محتوايي مناسبي صورت پذيرد، گاهي يك هيات دو يا سه نفره حرفه‌يي براي يك كار بزرگ كافي است. آموخته‌ام بيشترين توفيق يك سفر كاري، مرهون كار كارشناسي، مذاكرات مكتوب و زمينه‌سازي قبل از سفر است. در سفر بلغارستان، ما تنها سه نفر بوديم، اما همكاران زيادي در تمهيد مقدمات آن فعال بوده‌اند. فشار كاري روي اين سه نفر، زيادتر از معمول شد اما در انجام ماموريت، شكر خدا، چيزي از كف نرفت.

دستاورد سفرها و گزارشي از مذاكرات را در كانال تلگرامي به سمع و نظر عزيزان رسانده و از هرگونه پيشنهاد و اظهارنظري استقبال مي‌كنم. البته چنانچه در آينده سفري داشته باشم، سعي خواهم كرد قبل از آن اطلاع‌رساني كنم تا اگر عزيزان نقطه نظري دارند، از ديد ما پنهان نماند. »

هرچند كه جلال‌پور در جلسه اخير هيات نمايندگان نيز تلويحا موضوع انحصار دولتي‌ها و شبه‌دولتي‌ها بر هيات‌هاي تجاري را پذيرفته اما اين موضوع كماكان توسط دولت در حال پيگيري است. در سال گذشته نيز آمار هيات‌هاي تجاري بيشتر به نفع دولت سنگين بود. در سال 94 حدود 145هيات تجاري، اقتصادي و سرمايه‌گذاري با 3هزار و 763نفر از 48 كشور به ايران سفر كردند. از اين ميان، 71 هيات با 2هزار و 640 نفر از قاره‌هاي اروپا و امريكا، 41 هيات با 702 نفر از آسيا و اقيانوسيه و 34 هيات با 421 نفر از كشورهاي عربي و آفريقايي وارد ايران شدند. همچنين بيشترين آمار سفر به كشورمان را آلمان‌ها با اعزام 12هيات به خود اختصاص دادند و پس از اين كشور، عراق با اعزام 11هيات، ژاپن هشت هيات، چين هفت هيات، لبنان و عمان هريك شش هيات، ايتاليا، تركيه، صربستان و ونزوئلا هر يك پنج هيات، انگلستان، آفريقاي جنوبي، قزاقستان و هندوستان هريك با چهار هيات، روسيه، هلند، اندونزي، برزيل، كره جنوبي، لهستان، تايلند و جمهوري چك هر يك با سه هيات، پاكستان، سوييس، فرانسه، مجارستان، آذربايجان و تونس هر يك با دو هيات، بلژيك، بنگلادش، سريلانكا، سوئد، كرواسي، كنيا، گينه استوايي، ليتواني، مالزي، نيوزيلند، نيجر، نروژ، ارمنستان، افغانستان، الجزاير، اتريش، اوكراين، اوگاندا و اسپانيا هر يك با يك هيات در جايگاه بعدي قرار دارند.
نكته جالب توجه آن است كه اين 145 هيات تجاري به دعوت نهادهاي داخل كشور كه به نوعي با تجارت خارجي مرتبط هستند به ايران دعوت شده‌اند. 59 هيات ورودي به دعوت سازمان توسعه تجارت، 37 هيات به دعوت وزارت صنعت، معدن و تجارت و 22 هيات نيز به دعوت وزارت امور خارجه وارد ايران شدند. اتاق بازرگاني ايران و اتاق‌هاي مشترك 14 هيات، مجلس شوراي اسلامي و رياست‌جمهوري هر يك 3 هيات، وزارت نفت 2 هيات، استانداري‌هاي مازندران و تهران 2 هيات و وزارت اقتصاد، سازمان زمين‌شناسي، ايميدرو، وزارت ارتباطات و فناوري و وزارت نيرو نيز هر يك هيات را به كشورمان دعوت كردند. در حقيقت دولتي‌ها هميشه اين فرصت را داشته‌اند كه از هيات‌هاي تجاري ديگر استفاده كنند و نيازي به استفاده از قرارداد در هيات‌هاي تجاري اتاق بازرگاني نيست.

تعادل