تحریم، دورانی بود که تجار، صنعتگران و فعالان اقتصادی ایران، آن عزت و احترام اقتصادی معمول را نیز نداشتند. مرتبا برخورد با آنها در مقایسه با فعالان اقتصادی دیگر کشورها، همراه با تبعیض، سوءظن، کم‌توجهی و بی‌مهری بود. این ابدا احساس خوبی برای یک تاجر، بازرگان یا هر فعال اقتصادی دیگر نبود؛ وقتی صرفا به‌واسطه ایرانی‌بودن از بسیاری چیزهای معمولی که در دسترس آدم عادی است، محروم می‌شد. یک فعال اقتصادی ایرانی نه می‌توانست حساب باز کند و نه کارت اعتباری داشته باشد.

نمی‌توانست به‌راحتی برای انجام کارهایش به برخی کشورها سفر کند، تجار بسیاری از کشورها حاضر نمی‌شدند بیایند با او مذاکره کنند. حتی برخی جواب ایمیل او را نیز نمی‌دادند. این مسائل، به‌ویژه در کشورهای اروپایی و آمریکایی، از سوغاتی‌های تحریم بود.
ما بیشتر روی کشورهایی مانند چین، هند و کره و مانند اینها متمرکز شده بودیم. تازه اینها هم با اشراف بر وضعیت ما، واقعا بسیاری مواقع یک‌طرفه برخورد می‌کردند اما ما چاره‌ای جز پذیرش نداشتیم. قدرت چانه‌زنی خود را از دست داده بودیم و عمدتا در این روابط، ما بودیم که هزینه می‌کردیم و آنها بودند که سود می‌بردند.

کشورهایی که حالا از دوستی آنها تشکر می‌کنیم، واقعا از بابت تحریم اقتصادی ایران منتفع شدند و این دوستی را خالصانه و مجانی به ما ندادند. در قبال هزینه‌های گزافی که پرداخت کردیم، دست دوستی به ما دادند. رابطه آنها لطف نبوده، استراتژی آنها بر این رابطه بود، زیرا به‌هرحال دنیا از حالت تک‌قطبی حتی دوقطبی زمان اتحادیه جماهیر شوروی خارج شده است. هرکدام از این کشورها براساس مصالح ملی خود عمل می‌کردند و از خوش‌شانسی ما، مصالح اینها با تحریم‌های ضدایرانی همسو نبود و در جاهایی این مصالح در مسیر تعامل با ما قرار می‌گرفت. 

نایب‌رئیس اتاق ایران

منبع: شرق