بالاخره بعد از سال‌ها راه‌هاي ديپلماسي بين‌المللي به روي ايران و اقتصاد آن باز شد، اما مهم‌ترين و بزرگ‌ترين منبع تامين سرمايه در ايران در اين روزها در چه حال است؟ نظام بانكي ايران در طول يك دهه گذشته به دليل وجود تحريم‌هاي بين‌المللي روزهاي سختي را پشت‌سر گذاشته است. روزهايي كه حتي پاي بانك‌ها را به بنگاه‌داري نيز باز كرد.
اين در حالي است كه رييس اتاق بازرگاني تهران نيز چند وقت پيش در نشست هيات نمايندگان اتاق با انتقاد از بي‌انضباطي در ساختار بانكي عنوان كرد كه 60درصد از دارايي‌هاي نظام بانكي دچار انجماد شده است.
از سوي ديگر براساس آمارهاي منتشر شده در بانك مركزي، سهم مطالبات مشكوك‌الوصول حدود 64درصد مطالبات غيرجاري بوده و نسبت تسهيلات غيرجاري به سرمايه در بانك‌ها به 176درصد رسيده است. اما چرا بانك‌ها در چند سال گذشته به بنگاه‌داري روآوردند و دليل آن چه بوده است؟ چرا آنان از چرخه اصلي خود كه چيزي خارج از تن دادن به بنگاه‌داري است خارج شده‌اند؟ در چند سال گذشته به دليل اينكه تحريم‌هاي بين‌المللي روي اقتصاد ما تاثير گذاشت و بسياري از بخش‌هاي اقتصادي كشور گرفتار ركود شد، ديگر تجارت و توليد بازده اقتصادي مناسب و سودآوري نداشت.
از اين‌رو بانك‌ها به بنگاه‌داران بزرگ تبديل شدند و به بنگاه‌داري روآوردند. آنان با خريد و ساخت‌وساز در ساختمان و بناها سرمايه‌هاي خود را به اين بخش انتقال دادند. اين در حالي بود كه در آن سال‌ها، بخش مسكن كشور رونق داشت و خريد و فروش امكان‌پذير بود. مسكن در آن سال‌ها با رشد بي‌سابقه‌يي همراه بود و بانك‌ها نيز بهترين مكان براي سرمايه‌گذاري را ساخت‌وساز مي‌دانستند. كمااينكه رييس‌جمهور هم در يكي از سخنراني‌هاي خود عنوان كرد كه بانك‌ها به بنگاه‌داراني بزرگ تبديل شده‌اند.
از سوي ديگر با فراگير شدن ركود در بخش مسكن و كاهش بازده؛ سودآوري در اين بخش متوقف شد. بنابراين سرمايه‌هايي كه بانك‌ها در اين بخش به ساخت‌وساز اختصاص داده بودند به يك‌باره منجمد شد و تبديل كردن آنها به نقدينگي كاري بسيار سخت شد.
در شرايط فعلي اگر بانك‌ها بخواهند دارايي‌هاي خود را به نقدينگي تبديل كنند امكان فروش ساختمان‌هاي خود را ندارند. تمام اين مسيرها به اينجا ختم مي‌شود كه باز پاي نقدينگي موجود به ميان مي‌آيد.
به همين دليل بانك‌ها به دليل نداشتن نقدينگي لازم، نمي‌توانند بنگاه‌ها و توليد‌كنندگان را تامين كنند و پول‌هاي قفل شده‌شان نمي‌تواند گره‌يي از مشكلات بخش توليد باز كند. البته اين تصميمات، تصميماتي است كه خود بانكي‌ها گرفته‌اند. اين موضوع كه تعامل ما با دنيا دوباره آغاز شده را به فال‌نيك مي‌گيريم و از تيم ديپلماسي دولت نيز بسيار ممنون هستيم. اما بانك‌هاي كشور بايد بدانند كه بسيار از سطح‌هاي بانكداري عقب هستند. حال كه ارتباطات دوجانبه دوباره آغاز شده و مي‌توان از اين طريق، بسياري از خسارت‌هايي كه به دليل بسته بودن دست‌وپاي نظام بانكي در اين سال‌ها وارد شده را جبران كرد، چرا بايد فرصت را از دست داد. بايد بانك‌ها در اسرع وقت اين عقب‌افتادگي‌ها را جبران كنند و خود را به فناوري روز دنيا نزديك كنند. چراكه سيستم بانكداري ايران از متدهاي روز دنيا عقب مانده است. تبادل اطلاعات امروزه نيازمند همسطح بودن تكنولوژي است.

عضو كميسيون پول و سرمايه اتاق تهران