بررسی روابط اقتصادی ایران و روسیه از سال 2000 تاکنون
شراکت تجاری ایران و روسیه در چه سطحی قرار دارد؟
1394/10/21
4044
این مطلب را به اشتراک بگذارید
احسان سلطانی پژوهشگر اقتصادی در تحلیلی آماری به بررسی وضعیت تجارت ایران با روسیه پرداخته است.
احسان سلطانی، پژوهشگر
روسیه با صادرات 500 میلیارد دلار کالا (2.6 درصد از کل صادرات جهانی) در سال 2014 میلادی، یازدهمین کشور صادرکننده جهان به شمار میرود. صادرات روسیه عمدتاً متکی به نفت و گاز (70 درصد از کل صادرات) و پس از آن آهن و فولاد (4 درصد از کل) میباشد که به علت افزایش جهانی بهای نفت در سالهای اخیر افزایش چشمگیری را نسبت به میزان صادرات 100 میلیارد دلاری در سال 2000 میلادی تجربه کرده است. کشورهای اروپای شرقی و مشترکالمنافع، سویس، چین ایتالیا، آلمان و هلند از جمله مقاصد مهم صادراتی روسیه به شمار میروند.
هر چند هم اکنون ایران جایگاه پایینی را در بین مقاصد صادراتی روسیه اشغال کرده، اما در سال 2011 میلادی (قبل از تحریمها) بیست و هفتمین کشور واردکننده از این کشور بوده است. در بین همسایگان ایران، کشورهای ترکیه (با واردات 15 میلیارد دلار در سال 2014)، امارات متحده عربی (3.5 میلیارد دلار)، آذربایجان (2.7 میلیارد دلار) و عراق (1.6 میلیارد دلار) روابط تجاری بهتری با روسیه نسبت به دیگران دارند.
سطح تجارت خارجی ایران و روسیه از حدود یک میلیارد دلار در سال 1380 به تدریج تا میزان 3.6 میلیارد دلار در سالهای 1389 و 1390 افزایش یافت و از آن پس سیر نزولی در پیش گرفت که در سال گذشته میلادی به 1.7 میلیارد دلار رسید. صادرات ایران به روسیه از حول و حوش 50 میلیون دلار در اوائل دهه هشتاد به تدریج تا 400 میلیون دلار در سالهای اخیر افزایش یافت و در مقابل واردات از این کشور از نزدیک به یک میلیارد دلار در سال 1380 به 3.3 میلیارد دلار در سال 1390 بالغ گردید و پس از آن روند نزولی تا میزان 1.3 میلیارد دلار در سال گذشته را در پیش گرفت. متوسط سالانه واردات ایران به روسیه در ده سال گذشته 2.4 میلیارد دلار و متوسط صادرات به این کشور 300 میلیون دلار بوده که حاکی از متوسط تراز تجاری سالانه 2.1 میلیارد دلاری به نفع روسیه است.
صادرات ایران به روسیه عمدتاً شامل مواد غذایی بوده که در حدود 70 درصد از صادرات ایران به روسیه در ده سال گذشته را شامل میشود. واردات ایران از روسیه عمدتاً شامل مواد اولیه صنعتی (فرآوری شده) است که در حدود 75 درصد از واردات ایران از روسیه در ده سال گذشته را شامل میشود. آهن و فولاد معمولاً مهمترین قلم صادراتی روسیه به ایران محسوب شده، به صورتی که با میزان 2.5 میلیارد دلار در سال 2011 میلادی (متناظر با 1390 شمسی)، 78 درصد از کل صادرات روسیه به ایران را پوشش داده و البته در 3 سال گذشته به شدت تنزل یافته است. پس از آهن و فولاد، چوب دومین کالای صادراتی مهم با میزان 240 میلیون دلار (7 درصد ازکل) به شمار میرود.
تجارت ایران و روسیه، اگر چه با سهم متوسط 2.1 درصد (در ده سال گذشته) از کل تجارت خارجی ایران، برای ایران اهمیت بیشتری دارد، اما با سهم 0.4 درصد از کل تجارت خارجی روسیه، برای این کشور نقش ناچیزی را ایفاء میکند. نظر به این که سهم نفت و گاز از صادرات ایران و روسیه هر دو 70 درصد است (سال 2011 میلادی)، لذا بین دو کشور بیشتر رقابت تجاری حکمفرما است تا همکاری.
نظر خود را بنویسید