تجارت از راه دريا بيش از صدها سال است كه مورد توجه دريانوردان و دولتمردان بوده تا با سرعت و حجم بيشتري به تجارت پرداخته و علاوه بر كشف منابع جديد ثروت، زمينه رشد و توسعه اقتصادي را براي كشور خود فراهم آورند. دريانوردان اروپايي ازجمله پرتغالي، اسپانيايي و انگليسي در سده‌هاي اخير راه‌هاي جديد دريايي را در مسير تجارت انتخاب كرده و حتي اين راه‌هاي جديد منجر به كشف قاره امريكا شد. امروزه نيز دولت‌ها و شركت‌هاي كشتيراني با ايجاد خطوط بين‌المللي، تجارت از راه دريا امن‌ترين و پرحجم‌ترين نوع تجارت در جهان به‌شمار مي‌آيد و كشتي‌هاي غول‌پيكر در زمينه حمل و نقل تمامي كالاها ازجمله كالاهاي استراتژيكي چون نفت، مواد غذايي و حتي مواد معدني فعاليت گسترده‌يي در تجارت بين‌المللي دارند و در اين بين حتي شاخص‌هاي بورس جهان را به واسطه نقشي كه در قيمت تمام شده دارند متاثر مي‌سازند. علاوه بر آن وجود بندرهاي بزرگ با توان عملياتي در استاندارد جهاني در اقتصاد كشورها نقش داشته و با نگاهي به آمارها درمي‌يابيم كه كشوري مانند سنگاپور فقط به واسطه قرارگيري در تنگه مالاگا و توان عملياتي بالاي بندري، ثروت زيادي به دست مي‌آورد. 

ايران نيز در گذر تاريخي از ديرباز با بنادري چون بوشهر، خرمشهر، انزلي، بندرعباس و امروزه بندر امام و چابهار از موقعيت خوب بندري برخوردار بوده است و دريانوردان ايراني نيز با تجارت دريايي نقش مهمي در تجارت بين‌المللي و صدور فرهنگ و آيين ايران داشته‌اند. اما امروزه چنانچه به توان عملياتي اين بنادر در مقايسه با بنادر بزرگ جهاني نظري بيندازيم درمي‌يابيم كه فاصله معناداري با توان عملياتي در سطح استاندارد جهاني وجود داشته و در استفاده از مزيت نسبي اين بنادر ايران در خليج فارس و درياي عمان و حتي درياي خزر تاكنون نتوانسته‌ايم بهره لازم را برده و به اقتصاد كشور كمك كنيم. آنچه بسيار مهم است اين كه مزيت‌هاي نسبي اين بنادر دايمي نبوده و رقباي جهاني و منطقه‌يي به سرعت درصدد تجهيز بنادر خود هستند و در يك رقابت جهاني امكان حذف رقباي ايراني به سرعت وجود دارد. در اين راستا دولت ‌بايد با سياست‌گذاري و بسترسازي درست و به‌موقع زمينه سرمايه‌گذاري بخش خصوصي داخلي و خارجي در تجهيز بنادر ايران و افزايش توان عملياتي آنها را فراهم كند و تا بتوانيم از اين مزيت نسبي بهره لازم را برده و بنادر ايران را تبديل به مزيت رقابتي در سطح جهاني كرده و زمينه تجارت سهل و آسان و قيمت پايين را براي تجار فراهم آوريم.

*عضوهيات رييسه اتاق تهران

منبع: روزنامه تعادل