اما شومی تحریم ها بیش از شکوه درآمدهای نفتی در زندگی و کسب و کار مردم ایران خودنمایی کرد. تحریم‌ها بیش از یک دهه چنان گلوی صنعت و تجارت را زیرپای خود تحت فشار قرار دادند که در نتیجه 2 میلیون و 500 هزار جوان بیکار را روی دست، خانواده های ایرانی گذاشتند. جوانانی که بیش از 50 درصد آنها را دانش آموختگان دانشگاه ها تشکیل می دادند و دولت ایران برای تحصیل 4 ساله هرکدام از آنها، 100 میلیون تومان از بیت المال هزینه کرده بود. بنابراین در پایان تنها 4 سال و با بیکاری تحصیلکردگان ایرانی، 2 هزار و 500 میلیارد تومان از منابع مردم این سرزمین دود شد و به هوا رفت.

تحریم‌ها هرچند به گفته برخی مقامات سابق، تاثیری در اقتصاد ایران نداشتند ولی به روایت آمار هر روز تحریم 150 میلیون دلار بربدنه اقتصادی ایران هزینه تحمیل کرد. برهمین اساس در صورتی که این رقم 150 میلیون دلاری یا 450 میلیاردی تومانی به هزینه تولید شغل بدل می شد، روزانه بیش از 2 هزار و 250 کار جدید برای بیکاران کشور مهیا می شد.  

اقتصاد ایران در صورتی که از بند تحریم ها رهایی می یافت با این رقم 450 میلیارد تومانی روزانه توان ساخت دو کارخانه سیمان، یک پالایشگاه کوچک و هر دو روز یکبار امکان ساخت یک واحد پتروشیمی را پیدا می کرد. همگی اینها در کنار هم اقتصاد رکود زده ایران را به سمتی هدایت می کرد تا پیش بینی 5 میلیون و 500 هزار بیکار تحصیل کرده تا سال 1400 هیچگاه نه بیان و نه به تحقق نزدیک شود.

برآوردها نشان می دهد تحریم ها طی مدتی کوتاه بیش از 100 میلیارد دلار هزینه اضافی به اقتصاد ایران تحمیل کردند. برهمین اساس کاغذپارهای غربی ها 300 هزار میلیارد تومان خرج روی دست مردم ایران گذاشتند. دولت با این میزان درآمد می توانست طی یکسال بیش از 2 هزار و 700 پروژه نیمه تمام عمرانی و حیاتی برای کشور مانند آزاده راه تهران - شمال، استادیوم های ورزشی و بیمارستان های نیمه کاره را در کنار خط آهن تهران به گیلان به پایان برساند. اما هیچ کدام از این اتفاقات رخ نداد تا درآمدهای نفتی به هیچ تبدیل شوند.

اما تحریم ها تنها سایه سیاه خود را روی سر صنعت ایران گسترده نکردند. روزانه 80 میلیون دلار هزینه اضافی برای ادامه کار تجارت ایران، اولین و شاخص ترین دست آورد منفی بیش از ده سال تحریم بود. هزینه روزانه 240 میلیارد تومانی برابر با یارانه نقدی است که دولت به شش میلیون ایرانی در ماه پرداخت می کند. برهمین اساس هر روز یارانه 12 میلیون ایرانی با جمع هزینه های تجاری و صنعتی تحریم‌ها، دور ریخته شد تا فشارجان‌کاه تحریم‌ها، سفره مردم را کوچکتر و ادعاهای مسببان تحریم‌ها را بزرگتر کند.

80 میلیون یا 150 میلیون دلار  خسارت روزانه، حتی برای این سرزمین نفت خیز هم پول کمی نیست. اما در نهایت همگی بلندپروازی‌ها و دوری از منقل اقتصادی و ملی موجب شد تا طی ده سال ماهیانه یک هزار و 350 میلیارد تومان خسارت بر زندگی و معاش مردم ایران وارد شود. زیانی که برابر با نیمی از بودجه کل کشور طی همین زمان بوده است. بودجه ای که اگر در کنار 700 میلیارد دلار درآمد نفتی به درستی هزینه می شد، احتمالا امروز ایران چهره ای دیگری از توسعه یافتگی و شکوه را می یافت.

با این حال سالیانه 429 هزار میلیارد تومان یعنی برابر با کل بودجه عمرانی دولت هزینه تحمیل تحریم ها شد.

در صورتی که این رقم در خدمت سازندگی و توسعه قرار می گرفت،  امکان ساخت2 میلیون و 284 هزار خانه 75 متری برای تمامی جمعیت 22 درصدی مستاجر ایرانی مهیا می شد. اما همگی این پول ها در فشار تحریم ها از بین رفت تا مردم مستاجر، همچنان خانه به دوش باقی بمانند.

مردمی که تحت فشار رکود سالیانه 70 تا 72 هزار میلیارد تومان از درآمدهای دولت را با پرداخت مالیات تامین می کردند، شاهد دور ریختن 7 برابر این درآمدها در چاه تحریم بودند. در صورتی که دولت وقت اقتصاد ایران را زیر بار تحریم ها نمی برد، مردم ایران حداقل به مدت 7 سال نیازی به پرداخت مالیات نداشتند. اما هیچ کدام از اینها نشد.

تحریم ها سفرها را کوچکتر و سقف زندگی ها را سست تر کرد و در نهایت هم چرخ کارخانه ها را از کار انداخت. این است نتیجه یک دهه تحریم اقتصاد ایران.

منبع: وب سایت صدای اقتصاد