هیات تجاری اتاق تهران که هفته گذشته در شهرهای مختلف ترکیه برنامه‌های متعددی داشته غروب جمعه به تهران بازگشت. این هیات در آخرین روزهای حضور خود در این کشور همسایه برنامه‌های فشرده و متعددی برگزار کرد. این هیات که به سرپرستی یحیی آل‌اسحاق به ترکیه سفر کرده بود، روز چهارشنبه 31 اردیبهشت ابتدا به بازدید از شرکت «مهندسی هیدروپل» (Hidropol Engineering) رفت. این شرکت، نوعی هلدینگ محسوب می‌شود که در زمینه‌های گوناگون مهندسی، از جمله عمرانی، کامپیوتری، هیدرولیکی و تعدادی دیگر از بخش‌های مهندسی فعالیت می‌کند. به گزارش سایت خبری اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران، در خلال بازدیدهای هیأت تجار ایرانی، یحیی آل‌اسحاق، رییس اتاق بازرگانی تهران، نیز در ساختمان مرکزی سازمان صنایع و اتاق‌های بازرگانی ترکیه در شهر آنکارا (TOBB)، با ریفات حصارچیک‌اوغلو، رییس اتاق‌های بازرگانی ترکیه، دیدار کرد. از نکات حاشیه‌ای جالب توجه در مورد این دیدار، این بود که به‌رغم اینکه گردهمایی روسای اتاق‌های بازرگانی ترکیه از حدود 360 اتاق بازرگانی به پایتخت آمده بودند و آقای حصارچیک‌اوغلو برنامه‌های فشرده‌ای داشت، اما به خاطر دیدار با رئیس اتاق تهران و سرپرستی هیات تجاری ایرانی برنامه خود را به تعویق انداخت و پذیرای یحیی آل‌اسحاق شد. در این دیدار صمیمانه، آل‌اسحاق به وضعیت جدید ایران و عزم مسئولین برای توسعه روابط اشاره کرد و گفت: «ما هم به عنوان فعال بخش خصوصی، باورمان این است که ترکیه در همه شرایط (تحریم و غیر آن) شریک خوبی است.» او با ذکر اینکه مسائل تحریم ایران باعث بروز مشکلاتی شد، افزود: «ولی در عین حال دو کشور در این شرایط به هم نزدیک‌تر شدند و شناخت بهتری از هم پیدا کردند. ما با ترکیه در رده‌های بالا و متوسط رابطه داریم.» رییس اتاق بازرگانی تهران، رده‌های بالا را مواردی همچون حوزه‌های انرژی، نفت و گاز، حمل‌ونقل، کشورهای عضو اکو و کشورهای منطقه‌ای دانست. او همچنین گفت: «از لحاظ استراتژیک بهتر است این روابط هرچه بیشتر توسعه یابند.» او در عین حال به وجود یک سری روابط بین فعالین اقتصادی دو کشور نیز اشاره کرد. دکتر آل‌اسحاق، زمینه کار در هر دو سطح را بسیار بالا دانست و گفت: «درست است که در حال حاضر رابطه تجاری دو کشور حدود 15 میلیارد دلار است، ولی انتظار ما بسیار بیشتر از اینهاست؛ مثلاً در حد 30 میلیارد دلار. به غیر از اینها، ظرفیت بازارهای منطقه‌ای نیز می‌تواند بالا باشد؛ مثل بازار کشور عراق.» یحیی آل‌اسحاق با اشاره به دیدار روز گذشته‌اش با آقای دمیرتاش، به سخن رییس اتاق ازمیر اشاره کرد که جمعیت دو کشور ایران و ترکیه، جمعاً حدود 150 میلیون نفر است. در عین حال یحیی آل‌اسحاق به جمعیت حدوداً 300 میلیون نفری کشورهای منطقه نیز اشاره کرد. او با ابراز خرسندی از آهنگ رشد و توسعه ترکیه، ابراز امیدواری کرد که این آهنگ با شتاب بیشتری ادامه پیدا کند و گفت: «هرچه شما جلو بروید، احتیاج به بازارهای بیشتری دارید. برای ما هم وضعیت به همین شکل است. بنابراین می‌توانیم با همکاری دو کشور در بازارهای منطقه‌ای، حرکتی در جهت منافع ایران و ترکیه داشته باشیم و همکاران بسیار خوبی برای هم باشیم. این همکاری هم در رده‌های بالا می‌تواند انجام شود و هم در رده‌های متوسط. ما در ایران به دنبال این هستیم که شرکت‌های‌مان با شرکت‌های صاحب‌نام شما شریک شوند و معتقدیم این شراکت مزایای آنها را افزایش می‌دهد. تفکر ما به هیچ وجه کوتاه‌مدت نیست. رفت‌وآمد هیأت‌های دو کشور نیز نشان‌دهنده این است که برآورد ما درست بوده است. ما وقتی با مسئولان حکومتی صحبت می‌کنیم، متوجه می‌شویم که جهت‌گیری‌های دولت ما توسعه‌محور است. توصیه دولت به ما به عنوان فعال بخش خصوصی، داشتن تفکر و برنامه‌ریزی بلندمدت است. البته در کوتاه‌مدت هم به فکر حل مشکلات جاری هستیم.» در ادامه سرپرست هیات تجاری ایرانی به برخی از مشکلات جاری کوتاه‌مدت اشاره کرد و گفت: «حل آنها حمایت طرف ترک را نیز می‌طلبد. و این کمک از لحاظ استراتژیک در بلندمدت و کوتاه‌مدت یک نیاز است.» رییس اتاق بازرگانی تهران، برخی از مشکلات کوتاه‌مدت را برشمرد. او نخست به مسائل بانکی ناشی از تحریم‌ها اشاره کرد که می‌تواند با توجه طرف ترک حل شود. سپس به مسائل بوروکراسی مثل تعرفه‌های ترجیحی اشاره کرد و گفت: «خوشبختانه با سفر آقای اردوغان به ایران و مذاکراتی که انجام شد، خیلی از مشکلات می‌تواند حل شود.» او به حدود 120 قلم کالایی اشاره کرد که از طرف هریک از دو کشور باید از طریق مجالس پیگیری شود. دکتر آل‌اسحاق مسأله دیگر را مربوط به حوزه حمل‌ونقل و به ویژه حمل‌ونقل ریلی دانست و گفت: «حمل‌ونقل ریلی از دو جهت اهمیت دارد. یکی به دلیل رابطه ایران و ترکیه و یکی هم به دلیل رابطه با کشورهای عضو اکو و کشورهای همسایه. اگر حمل‌نقل ریلی تسهیل شود، ما و شما به عنوان یک دروازه طلایی برای هم خواهیم بود و بازارمان امکان باز شدن پیدا خواهد کرد.» رییس اتاق بازرگانی تهران، با اشاره به اینکه ما در ایران به دنبال حل مسائل هستیم، مسأله بعد را مربوط به حوزه پتروشیمی دانست. دکتر آل‌اسحاق به این نکته اشاره کرد که در سال 80 درصد از نیاز ترکیه به پتروشیمی، از طریق واردات از کشورهای ایران، آلمان، عربستان و کره‌جنوبی تأمین می‌شود. او در عین حال به 6 درصد تعرفه اضافی وضع‌شده بر بعضی از محصولات پتروشیمی ایران اشاره کرد و گفت: «این مسأله دو وجه دارد. نخست آنکه قیمت تمام‌شده محصولات پتروشیمی ایران را بالا می‌برد و از مزیت رقابتی ما می‌کاهد. دوم اینکه با روح توسعه روابط ایران و ترکیه در تناقض است.» او، مسأله دیگر را مربوط به حوزه حمل‌ونقل زمینی دانست. او به ترافیک طولانی کامیون‌های ایرانی در مرز بازرگان اشاره کرد که گاهی به چندین کیلومتر می‌رسد. همچنین به برخی مسائل گمرکی فی‌مابین نیز اشاره کرد. او به نقل از سفیر ایران، به عزم برای شکل‌دهی مرز چهارمی بین ایران و ترکیه نیز اشاره کرد. دکتر آل‌اسحاق در ادامه سخنانش به برخی مسائل در حوزه گاز و توان ایران برای افزایش صادرات از 10 میلیارد مترمکعب در سال به 20 میلیارد متر مکعب در سال نیز اشاره کرد. او در پایان به موضوع مناطق آزاد نیز اشاره کرد و گفت: «مذاکراتی برای شکل‌گیری مناطق آزاد صنعتی انجام شده است و در صورت همکاری در این زمینه می‌توانیم صنایع‌مان را ارتقاء دهیم. که این موضوع توجه شما را نیز می‌طلبد.» دکتر آل‌اسحاق از آقای حصارچیک‌اوغلو برای سفر به ایران دعوت به عمل آورد. پس از این سخنان، آقای ریفات حصارچیک‌اوغلو، رییس اتاق‌های بازرگانی ترکیه، سخنانش را آغاز کرد. او ابتدا خوش‌آمدگویی کرد و از آقای دمیرتاش (رییس اتاق ازمیر) برای سازماندهی دعوت هیأت ایرانی به ترکیه تشکر کرد. در ادامه آقای حصارچیک‌اوغلو از انتخاب آقای روحانی به عنوان رییس‌جمهور جدید ایران نیز ابراز خوشحالی کرد و گفت: «از زمان آمدن آقای روحانی، صحبت‌ها و کارهایی که او انجام داده، هم برای ایران و هم برای منطقه نتایج مفیدی در بر داشته است.» او افزود: «ما برادر هستیم، ولی کارهایی که انجام می‌دهیم، برادری‌مان را ثابت نمی‌کند. هرچقدر ایران آرامش و سلامتی داشته باشد، ترکیه هم آرامش و سلامتی دارد.» رییس اتاق‌های ترکیه به این موضوع اشاره کرد که اخیراً پیام‌های خوبی از سوی ایران دریافت شده است. او گفت: «مثلاً آقای روحانی، آقای نهاوندیان را به عنوان رییس‌دفتر خود انتخاب کرده است و این نشان‌دهنده توجه ویژه او نسبت به تجارت است.» او در مورد مسأله تعرفه‌ها به این نکته اشاره کرد که ایران هنوز لیست خود را به ما نداده است و اگر این لیست به دست ترکیه برسد و تعرفه‌ها کاهش یابد، حجم تجارت زیاد می‌شود. حصارچیک‌اوغلو به اعضای سازمان کشورهای اسلامی اشاره کرد و گفت: «هم ایران و هم ترکیه پیمان مربوط به آن را امضا کرده‌اند. ولی ایران در رابطه با این سازمان نیز هنوز به ما لیست تعرفه‌هایش را نداده است. کافی است که ایران لیست تعرفه‌هایش را به ما بدهد تا متوجه شویم تعرفه چه کالاهایی را کاهش داده است، آن‌گاه در پی آن مسأله تجارت ترجیحی نیز حل خواهد شد. در حال حاضر نگرانی ما از بابت رسیدن لیست تعرفه‌ها از سوی ایران است.» او در مورد گمرک نیز گفت: «تمام کشورها یک در گمرکی دارند. اما در مورد ایران هیچ‌کس تاکنون نتوانسته مشکل گمرکات را حل کند؛ حتی آقای احمدی‌نژاد. الآن دیگر انرژی ما گرفته شده است.» او به درهای گمرکی موجود اشاره کرد و گفت: «الآن دروازه مرزی گمرکی کاپ-خوی به شهر وان می‌رسد که ایران باید 20 کیلومتر از راه آن را بسازد. ما متوجه سختی کار در دروازه مرزی بازرگان-دوبایزید هستیم. اما اگر دروازه کاپ-خوی رونق بگیرد، جایگزینی برای مرز بازرگان-دوبایزید می‌شود و این جایگزینی در حال حاضر معطل 20 کیلومتر راهی است که ساخته نشده. مرز حقانی نیز برای تردد به سمت اصفهان استفاده می‌شود. اگر آقای آل‌اسحاق از این موضوع حمایت کند، ما هم می‌توانیم کارمان را تمام کنیم. ما می‌خواهیم از خاک ایران تا چین حمل‌ونقل داشته و مجدداً جاده ابریشم را احیا کنیم. ایران نیز مرکز این راه تجاری است. مسأله دیگر تفاوت قیمت گازوئیل در دو کشور است که برای تجارت خوب نیست.» آقای حصارچیک‌اوغلو در مورد حمل‌ونقل ریلی نیز گفت: «به لحاظ ریلی، قطار باید از روی دریاچه وان رد شود و اگر امکان این تردد برقرار شود، اوضاع خیلی بهتر می‌شود و مسیر تجاری ریلی از افغانستان و پاکستان تا انگلستان می‌تواند ادامه پیدا کند. ما با کمک دولت ترکیه در حال ساخت ریل هستیم.» او به تجربه گمرگی ترکیه نیز اشاره کرد و افزود: «ما تا سال 1996 از صفر کردن تعرفه‌های گمرکی می‌ترسیدیم. ترس ما از زیاد شدن واردات بود و اینکه توان تولید ما از بین برود. اما در حال حاضر که تعرفه‌های گمرکی ما با اروپا به صفر رسیده، ولی فایده‌اش به ما می‌رسد. در سال 1996 حدود 30 میلیارد دلار تجارت داشتیم، اما این رقم الآن به حدود 120 میلیارد دلار رسیده است. الآن در 145 قلم کالا با اروپا تجارت داریم. در مورد ایران نیز، تاریخ نشان می‌دهد ایرانیان بازرگان هستند و در دنیا هم به این کار مشهورند. اتاق شما قبلاً از ما جلوتر بود. راه ما را هم تورگوت اوزال باز کرد. ان شاء ا..ّ. شما نیز پیشرفت کنید، زیرا در این صورت ما نیز خوشحال می‌شویم. هرچه شما پولدارتر شوید، ما نیز پولدارتر می‌شویم. ما حاضریم به شما در این زمینه مشورت بدهیم.» پس از سخنان آقای حصارچیک‌اوغلو، هدایایی از طرف هیأت ایرانی و هیأت ترک به یکدیگر داده شد و با هم عکس یادبود گرفتند. در ادامه برنامه هیأت تجار ایرانی، بعد از ظهر روز چهارشنبه، تجار ایرانی با تجار ترک در محل اتاق بازرگانی آنکارا و در سالن کنفرانس آن دیدار کردند. در حاشیه این دیدارها نیز، دکتر آل‌اسحاق با آقای نورالدین اوزدبیر، رییس اتاق بازرگانی آنکارا، دیدار کرد. این دیدار در طبقه پانزدهم ساختمان اتاق بازرگانی آنکارا انجام شد و محمدرضا بختیاری معاون امور بین‌الملل اتاق بازرگانی تهران، مسعود مالکی و علیرضا جباری (رایزن اقتصادی سفارت ایران در آنکارا) نیز یحیی آل‌اسحاق را همراهی می‌کردند. در ابتدای این دیدار، رئیس اتاق تهران بود که تریبون را در اختیار گرفت. او پس از قدردانی از میزبانی نورالدین اوزدبیر، گفت: «تولید ناخالص داخلی ایران، علی‌رغم اوضاع نامناسب، حدود 520 میلیارد دلار بود. صادرات و واردات غیرنفتی نیز حدود 120 میلیارد دلار بود.» او در ادامه با اشاره به اینکه در برنامه 5 ساله ایران، حدود 500 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در حوزه نفت و گاز در نظر گرفته شده است، سرمایه‌گذاری در حوزه‌های دیگر را نیز حدود 200 تا 300 میلیارد دلار دانست. آل‌اسحاق به پروژه‌های ساخت‌وساز ایرانیان در کشورهای همسایه مثل عراق اشاره کرد. او افزود: «فضای عمومی ایران، آتیه خوبی را نشان می‌دهد. زیرا منابع ما به طور بالقوه خوب است. ذخایر ارزی‌مان در خارج از کشور بالای 100 میلیارد دلار است. به لحاظ انسانی نیز وضعیت خوبی داریم. در نتیجه به طور بالقوه وضعیت خوبی داریم ولی به دلیل برخی محدودیت‌ها در بالفعل کردن آنها با مشکل مواجهیم. مثلاً به طور بالفعل با ترکیه حدود 15 میلیارد دلار تجارت داریم. از نظر ما این حجم تجارت بیشتر نیز می‌تواند باشد. ما فارغ از بحث تحریم‌ها، فکر می‌کنیم می‌توانیم وضعیت اقتصادی‌مان را به نفع دو کشور توسعه بدهیم.» او همچنین گفت: «تا جایی که من خبر دارم، قرار است کشور ترکیه حدود 160 میلیارد دلار صادرات داشته باشد. صنایع‌تان نیز وضعیت خوبی دارد. پیشرفت‌های ترکیه از زمان ملاقات قبلی‌ام با شما تا الآن، کاملاً محسوس است. رشد شما به لحاظ تکنولوژی و فناوری خوب بوده است. در داخل ایران نیز، چه از طرف دولت و چه از طرف بخش خصوصی، قرار است با شما رابطه خوبی داشته باشیم. لذا، ما فکر می‌کنیم اگر واحدهای صنعتی دو کشور بتوانند با یکدیگر همکاری کنند، بسیار بهتر می‌توانند رشد کنند.» آل‌اسحاق در ادامه سخنانش، مجدداً به همان مشکلاتی که در حضور آقای حصارچیک‌اوغلو (رییس اتاق‌های ترکیه) عنوان کرده بود، اشاره کرد و افزود: «رییس‌جمهور ایران، دکتر روحانی، به زودی قصد سفر به ترکیه را دارد. دولت جدید، دولت اعتدال و تعامل است. در هر صورت ما فکر می‌کنیم که به اصطلاح ابر و باد و مه و خورشید و فلک دست به دست هم داده‌اند تا ما رشد کنیم. لذا، کمک شما در این زمینه حتماً نقشی جدی خواهد داشت.» او در ادامه از آقای اوزدبیر برای سفر به ایران و دیدار با صنعتگران ایرانی دعوت کرد. رییس اتاق بازرگانی تهران، در بخش دیگری از سخنانش به شهرک‌های صنعتی مشترک بین دو کشور اشاره کرد و گفت: «ایجاد چنین شهرک‌هایی نیاز به حمایت شما نیز دارد. شهرک‌های صنعتی ما امکانات خوبی دارند. نزدیک هر شهر بزرگ ما، تقریباً یک یا دو شهرک صنعتی موجود است. امکانات این شهرک‌ها نیز شامل، ماشین‌آلات نسبتاً جدید صنعتی، آب، برق، گاز و نیروی انسانی کارآزموده مثل مهندسین و تکنسین‌هاست. ولی در حال حاضر این شهرک‌ها با ظرفیت کامل فعالیت نمی‌کنند. اگر شهرک‌های صنعتی دو کشور موافقتنامه صنعتی امضا کنند، زمینه برای رشد سریع است.» دکتر آل‌اسحاق در ادامه پیشنهاد بازدید هیأت‌های ترک از شهرک‌های صنعتی ایران را ارائه کرد. در ادامه، آقای نورالدین اوزدبیر، رییس اتاق بازرگانی آنکارا، از توضیحات آل‌اسحاق تشکر کرد و گفت: «من با تمامی گفته‌های شما، صد درصد موافقم. ملتی که در این جغرافیا با هم زندگی می‌کنند، حتماً باید اتحاد داشته باشند. درست است که ابر و باد و مه و خورشید و فلک دست به دست هم داده‌اند، ولی شیطان هم بیکار ننشسته است. همانطور که شما اشاره کردید، امسال ترکیه 160 میلیارد دلار صادرات خواهد داشت. 99 درصد از این صادرات نیز صنعتی است. و این یعنی صادرات اروپا باید محدود شود. زیرا سهم هرکس از کیک اقتصاد، مشخص است.» آقای اوزدبیر در ادامه با اشاره به متفاوت بودن ساختار ژنتیک کشورهای ایران و ترکیه با دیگر کشورهای منطقه، گفت: «درآمد سرانه ترکیه، تقریباً از 11 هزار دلار در سال عبور کرده است. این موضوع باعث شده ما بتوانیم به فکر ساختن هواپیمای خودمان باشیم و همچنین بالگرد خودمان را بسازیم، پهباد خودمان را بسازیم و رزم‌ناو خودمان را بسازیم. این قابلیت‌های ما باعث ناراحتی بقیه شده است. ایران هم مانند ترکیه، هرچقدر درآمدش افزایش می‌یابد، اقدامات این‌چنینی‌اش افزایش می‌یابد و حتی آنقدر پیشرفت می‌کند که می‌تواند پهباد آمریکا را به زمین بنشاند. ولی در مورد کشورهایی مثل عربستان، چون چنین کارهایی را انجام نمی‌دهند، شیطان با آنها کاری ندارد. برخی از کشورها (شیطان) دنیا را ملک شخصی خودشان می‌دانند و در نتیجه هر اقدامی را برای جلوگیری از پیشرفت ما انجام می‌دهند. جمعیت 150 میلیونی ایران و ترکیه، متمم یکدیگر هستند. اینجا وظیفه خطیری بر دوشمان گذاشته می‌شود. زیرا برای به ثمر نشستن سیاست میان دولت‌ها، باید روابطمان بهبود داشته باشد. در دنیا، هرروز سعی می‌کنند اسلام‌هراسی را برجسته کنند. ایران و ترکیه می‌توانند پرچمدار تبلیغ اسلام در دنیا شوند و این به عنوان یک دِین بر گردن ماست. ما همچنین باید مناسبات میان نیروی کار دو کشور را برجسته کنیم. صاحب‌سخن بودن در دنیا، لزوم بهبود روابط را می‌رساند. از سوی دیگر، به دلیل اینکه انسان‌ها به منافع شخصی‌شان توجه می‌کنند، به راحتی به استراتژی‌های بلندمدت تمایل نشان نمی‌دهند. تشویق افراد و تسهیل روابط تجاری، وظیفه ماست. باید به طور جداگانه فعالیت‌هایی انجام شود و ببینیم برای تسهیل روابط چه کاری می‌توانیم انجام بدهیم.» رییس اتاق بازرگانی آنکارا در ادامه به برخی از مشکلات اشاره کرد و گفت: «طی سال‌های گذشته مشکلاتی در زمینه بانکداری داشتیم. قرار شد در دو کشور حساب‌هایی باز شود و پول هریک از دو کشور به آنها واریز شود. ولی شیطان‌ها اجازه ندادند. وظایف زیادی بر گردن است و باید انسان‌ها را تشویق کنیم.» یحیی آل‌اسحاق نیز در پاسخ به سخنان آقای اوزدبیر گفت: «نگاه مثبت شما بسیار خوب است. صنعتگران انسان‌های مقاومی هستند و بنابراین این مشکلات ان شاء ا..ّ. حل خواهد شد.» در ادامه آقای یابوز جبار، قائم‌مقام و دبیر کل اتاق بازرگانی آنکارا، به برخی از مشکلات مابین کشورها و برخی از عدم اعتمادهای پیش‌آمده اشاره کرد. سپس دکتر آل‌اسحاق گفت: «به نظر شما چرا عدم اعتماد وجود دارد و در راستای اعتمادسازی چه باید کرد و از کجا باید شروع کرد؟» در پاسخ به سؤال آقای دکتر آل‌اسحاق، آقای اوزدبیر پیشنهاد ایجاد نهادهایی برای حل اختلاف در دو کشور کرد که حق رأی داشته باشند و نظر آنها مورد پذیرش هر دو کشور قرار بگیرد و در صورتی که این هیأت‌ها نتوانستند اختلافی را حل کنند، آن‌گاه به دادگاه‌های بین‌المللی ارجاع بدهند. دکتر آل‌اسحاق نیز در مورد این پیشنهاد گفت: «ما روی پیشنهاد شما کار می‌کنیم و نتیجه را از طریق سفارت‌ها به اطلاع شما خواهیم رساند.» هیات تجاری اتاق تهران در ادامه برنامه‌های خود در ترکیه نیز دیدارهای متعدد و فشرده‌ای داشت که در گزارش‌های تکمیلی درج خواهد شد. این هیات شب گذشته با اتمام برنامه‌ها و دیدارهای خود به تهران بازگشت.