شهاب جوانمردی، نایب‌رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران در نشست «هوش مصنوعی و تحول دیجیتال دولت» که در سازمان برنامه و بودجه برگزار شد با اشاره به اهمیت تغییر نگرش در زمینه فناوری و نوآوری گفت که بدون بازنگری در قواعد اقتصادی، عملیاتی و نهادی، دستیابی به تحول دیجیتال امکان‌پذیر نخواهد بود.
نشست «هوش مصنوعی و تحول دیجیتال دولت» با حضور ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری‌اطلاعات، حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه، رضا باقری اصل، دبیر کارگروه ویژه اقتصاد دیجیتال، محمدمحسن صدر، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران، علی مسعودی، رئیس کمیسیون فاوای اتاق تهران و جمعی از صاحب‌نظران برگزار شد. حاضران در این نشست، درباره بازطراحی اکوسیستم و پرهیز از راهاندازی سامانههای موازی و پیگیری برنامه ملی زیست‌بوم‌های دیجیتال دولت (ایران بوم) به بحث و تبادل نظر پرداختند.
ضرورت تغییر نگرش در مواجهه با فناوری
شهاب جوانمردی، نایب رئیس اتاق تهران طی سخنانی به این نکته اشاره کرد که در حال حاضر اهمیت تحول دیجیتال در نهادهای دولتی به‌ویژه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان برنامه و بودجه به درستی درک شده است اما همچنان این تحول در سطوح اجرایی و عملیاتی به نتایج قابل قبولی دست نیافته‌است.
نایب‌رئیس اتاق تهران با بیان اینکه«عدم تحقق تحول دیجیتال در کشور به ندانستن و نخواستن ارتباطی ندارد و ریشه آن را باید در تغییر دیدگاه‌ها دنبال کرد» افزود: اگرچه جهان پیرامون ما دیجیتالی شده است، اما ذهنیت و شیوه تفکرمان همچنان ریشه در دوران آنالوگ دارد. مانند کسی که برای سرشماری اقدام می‌کند و برایش فرقی نمی‌کند که اطلاعات را روی کاغذ می‌نویسد یا در تبلت وارد کند، در حالی که عمق دیجیتالی‌سازی فراتر از این موارد بوده و شامل تغییر نگرش در حکمرانی داده، دسترسی لحظه‌ای به آمار و ارقام و بازآفرینی تصمیم‌گیری‌های کلان است.
شرط لازم برای جهش اقتصادی زیست‌بوم دیجیتال، تغییر در قواعد است
نایب‌رئیس اتاق تهران سپس با اشاره به تحولات ساختاری ورزش والیبال از ضرورت تغییر در قواعد اقتصادی، عملیاتی و نهادی سخن گفت و افزود: زمان مسابقات والیبال در دهه ۱۹۹۰ میلادی به دلیل شیوه امتیازدهی بسیار طولانی بود و همین مسئله اقتصاد آن ورزش را با مشکل مواجه کرد. طولانی شدن مسابقات باعث کاهش انگیزه تماشاگران، عدم پوشش مناسب رسانه‌ای و چالش‌های جذب تبلیغات و حامیان مالی می‌شد. سیاست‌گذاران به جای تغییر ابعاد زمین، تعویض لباس‌ها یا جابه‌جایی سالن‌ها، تصمیم به بازتعریف شیوه امتیازدهی گرفتند و با این تغییر ساده در قاعده بازی، هیجان، پیش‌بینی‌پذیری و اقتصاد این ورزش را متحول کردند.
جوانمردی در ادامه گفت: در حوزه اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی نیز نیازمند اصلاح قواعد بازی هستیم. بخشخصوصی، تغییر قواعد اقتصادی را مطالبه می‌کند و پروژه‌های این حوزه را به صورت یک بسته جامع می‌بیند.
نایب رئیس اتاق تهران افزود: بدون تغییر در قواعد اقتصادی و مواجهه سرمایه‌گذاران با نهادهای متعدد و بلاتکلیفی در تعرفه‌گذاری‌ها نمی‌توان انتظار تحول دیجیتال را داشت. بخشخصوصی به دنبال پاسخ روشن برای نرخ بازگشت سرمایه (ROI)، شفافیت اختیارات و پیش‌بینی‌پذیری پروژه‌ها و خواستار تغییر قواعد اقتصادی است.
تغییر قواعد عملیاتی یکی دیگر از موضوعات مورد اشاره جوانمردی در نشست «هوش مصنوعی و تحول دیجیتال دولت» بود. او تعدد نهادهای نظارتی برای اخذ مجوزها و تاییدیه‌ها را یکی از اصلی‌ترین موانع عملیاتی فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال برشمرد و افزود: تغییر قواعد عملیاتی به معنای اصالت‌بخشی به تجربه کاربری است.
به‌گفته جوانمردی، توسعه سامانه‌ها و ابزارهای تحول دیجیتال به ارائه راهکارهای جامع در ابعاد فنی، اجرایی و امنیتی بستگی دارد و لازم است دولت و بخشخصوصی در این مسیر همراه یکدیگر باشند.
نایب‌رئیس اتاق تهران در بخش پایانی سخنان خود اظهار داشت: اتاق تهران به‌عنوان پارلمان بخشخصوصی آماده تسهیلگری در فضای کسب‌وکار با بهره‌گیری از هوش مصنوعی و تحول دیجیتال است. بخشخصوصی آمادگی دارد برای بهبود فضای کسب‌وکار پروژه مشترکی را با دولت آغاز کرده و در زمینه‌های مرتبط با دسترسی به داده‌های آمایش سرزمین، حذف مجوزهای غیرضروری، آزادسازی قیمت‌ها طرح‌هایی را پیاده‌سازی کند.
او تاکید کرد که همبستگی دولت و بخشخصوصی با نگاه اکوسیستمی، سرعت پیمودن مسیر تحول دیجیتال را افزایش خواهد داد.
هزینه سرشماری هوشمند ۹۰ درصد کمتر از سرشماری سنتی است
در بخش دیگری از این نشست رضا باقری اصل، رئیس مرکز تحول دیجیتال و فناوری اطلاعات و دبیر کارگروه ویژه اقتصاد دیجیتال، به مسئله سرشماری ثبتی مبنا در سال ۱۴۰۵ با همکاری مرکز آمار و سایر دستگاه‌های اجرایی اشاره کرد و توضیح داد: براساس داده‌های موجود، هزینه اجرای سرشماری سنتی که هر ۱۰ سال یکبار اتفاق می‌افتد بیش از ۲۵ همت است اما در سرشماری ثبتی مبنا که به‌صورت هوشمند انجام می‌شود، هزینه‌ها ۹۰ درصد کمتر خواهد شد.
باقری اصل در این نشست به اقدامات زیرساختی انجام‌شده برای این دوره از سرشماری نظیر اتصال پایگاه املاک و اسکان به پنجره ملی خدمات دولت هوشمند، تبیین سازوکارهایی برای تطبیق اطلاعات مکانی شهروندان و ثبت تغییرات محل اقامت، تفکیک اطلاعات مالک و بهره‌بردار واحدهای مسکونی و ساده‌سازی فرایند استعلام آمایش سرزمین در سامانه پنجره زمین با ابزارهای هوش مصنوعی اشاره کرد.
او همچنین از لزوم تقویت تعاملات دولت و بخشخصوصی سخن گفت.
سید حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه نیز با بیان اینکه «کشور ناگزیر به همگامی با تحولات فناورانه است» اعلام کرد که به مناسبت هفته آمار و برنامه‌ریزی سلسله نشست‌هایی در این سازمان برگزار می‌شود. پورمحمدی، هوشمندسازی در سرشماری را روشی موثر برای سرعت‌بخشیدن به این فرایند و دسترسی به داده‌هایی اثربخش دانست.
اکوسیستم‌سازی به مشارکت بخشخصوصی نیاز دارد
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز در ادامه این نشست با بیان اینکه«تحول فقط معطوف به فناوری نمی‌شود و بدون نگرش به ابعاد مختلف آن امکان‌پذیر نیست» گفت: چرخه عمر فناوری کوتاه است و همین مسئله چالش‌هایی را در این زمینه ایجاد می کند.
هاشمی با بیان اینکه «بسترسازی فناوری در کشور به همراهی دیگر نهادهای دولتی و خصوصی نیاز دارد» افزود: طبق آمارهای سازمان ملل، ایران از نظر دولت الکترونیک به رتبه ۱۰۱در جهان تنزلداشته و در جایگاه مطلوبی قرار ندارد. اگرچه شاخص‌هایی مانند نیروی انسانی و زیرساخت، وضعیت قابل قبولی کسب کرده‌اند اما داده‌ها نشان می‌دهد که زیرشاخص خدمات آنلاین نیز در شرایط خوبی قرار داشته و باید از دولت سنتی و کنترل‌محور به سمت دولت پلتفرمی با رویکرد زیست‌بومی حرکت کنیم.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات کشور با اشاره به بررسی‌های انجام‌شده در زمینه شناسایی سامانه‌ها در سازمان‌ها و دستگاه‌های دولتی، اذعان داشت: طبق آمارهای به دست آمده از پژوهش‌های وزارت ارتباطات، حدود ۳۲۰۰ سامانه در سازمان‌ها و نهادهای دولتی وجود دارند و بعضی از این ارگان‌ها حداقل ۵۰ سامانه دارند و همچنان به‌دنبال راهاندازی سامانههای جدید هستند.
هاشمی، ضمن تاکید بر ضرورت پایش سامانه‌ها و پرهیز از ایجاد سامانههای موازی، توجه به طراحی اکوسیستم به‌جای طراحی سیستم و خلق ارزش با نگاهی هم‌افزا را الزامی خواند و افزود: مشارکت جمعی در زیستبومها رخ می‌دهد و نباید تنظیم‌گری پشت درهای بسته انجام شود. با مشارکت بخشخصوصی مانند اتاق‌های بازرگانی، دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی می‌توان از تنظیم‌گری متمرکز به سمت حکمرانی مشارکتی و زیستبومها حرکت کرد. با این اقدام، خدمات‌رسانی با محوریت بخشخصوصی انجام می‌شود و مجموعه‌ای از ذی‌نفعان کنار یکدیگر قرار گرفته و مسئولیت تنظیم‌گری را برعهده می‌‌گیرند.
او همچنین مدیریت بهینه منابع و حرکت به سمت حکمرانی داده‌‌محور با ارائه خدمات باکیفیت و پرهیز از بخشی‌نگری را از جمله راهبردهای تحول دیجیتال برشمرد.
علی مسعودی، رئیس کمیسیون فاوای اتاق ایران نیز با استقبال از پیشنهاد وزیر ارتباطات و سخنان نایب‌رئیس اتاق تهران، از آمادگی اتاق‌های بازرگانی برای اکوسیستم‌سازی سخن گفت و پیشنهاد کرد که نظرات فعالان بخشخصوصی برای تغییر در سامانه‌هایی همچون سامانه جامع تجارت در نظر گرفته شود.