در ادامه برنامه‌های گرامیداشت دهه صادرات و رویداد «هفت روز با صادرات» نشست تخصصی «روز شرکت‌های مدیریت صادرات EMCS» با محوریت کمیسیون تسهیل و توسعه تجارت اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران و با همکاری سازمان توسعه تجارت برگزار شد. در این گردهمایی، ضمن تشریح ظرفیت‌های صادراتی کشور و موانع پیش‌روی صادرکنندگان بر ضرورت توسعه شرکت‌های مدیریت صادرات، تخصصی شدن فعالیت‌های تجاری، تقویت همکاری دولت و بخش خصوصی، ارتقای ارزش افزوده کالاهای صادراتی و حفظ بازارهای هدف تاکید کردند.
در نشست تخصصی«پیشران‌های نوین صادرات؛از بنگاه محوری تا مدیریت حرفه‌ای بازار» که با حضور رئیس سازمان توسعه تجارت، روسای کمیسیون‌های تخصصی، عضو هیئت رئیسه و دبیرکل اتاق تهران برگزار شد، مزایای بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های مدیریت صادرات از جمله تقسیم کار تخصصی میان تولیدکنندگان و صادرکنندگان، تجمیع ظرفیت بنگاه‌ها و کاهش هزینه‌های ورود به بازارهای خارجی تشریح شد. هدفی که با اصلاح شیوه‌های سنتی تجارت محقق شده و زمینه حضور حرفه‌ای و پایدارتر کالاهای ایرانی در بازارهای بین‌المللی را فراهم می‌کند. در این رویداد همچنین، اتاق تهران از محمد علی دهقان دهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت به پاس تلاش برای توسعه تجارت و پیگیری مطالبات بخش‌خصوصی تجلیل کرد.
صادرات به مدیریت نوین، پویا و همه‌جانبه نیاز دارد
فریدون وردی‌نژاد، دبیرکل اتاق تهران در آغاز این رویداد با اشاره به اهمیت توسعه تجارت فرامرزی در شرایط کنونی اقتصاد کشور، بر ضرورت تقویت توانمندی‌های صادراتی بنگاه‌های اقتصادی تاکید کرد و گفت: برخی تولیدکنندگان و شرکت‌ها با وجود برخورداری از محصولات باکیفیت، توجه به نیازهای مشتریان و امکانات مناسب تولیدی، از تخصص و دانش کافی در حوزه صادرات برخوردار نیستند یا سازوکارهای لازم برای ورود حرفه‌ای و موثر به بازارهای بین‌المللی را فراهم نکرده‌اند.
وی در ادامه، برگزاری رویدادهایی چون هفته صادرات و نشست‌های تخصصی آن را فرصت مغتنمی برای طرح و بررسی مشکلات و مسائل موجود در عرصه صادرات برشمرد و گفت: این نشست‌ها کمک خواهد کرد که راهکارهایی برای سازمان‌دهی مدیریت صادرات به دست آید؛ به‌گونه‌ای که ارتباطات منظم، موثر و مستقیمی میان تولیدکنندگان و صادرکنندگان شکل بگیرد و مشکلات جاری نتواند مسیر فعالیت‌های صادراتی را تحت تاثیر قرار دهد.
وردی‌نژاد با اشاره به ضرورت همکاری دولت و بخش‌خصوصی گفت: اتاق‌های بازرگانی تلاش کرده‌اند، دیدگاه‌ها مطالبات و چالش‌های تولیدکنندگان، توزیع‌کنندگان، تجار و سایر فعالان اقتصادی را به دولت منعکس کنند. در مقابل، این تعامل با تبیین دیدگاه‌ها و راهبردهای دولت برای بخش خصوصی دنبال شده است تا زمینه شکل‌گیری درک متقابل و هماهنگی بیشتر میان دو بخش فراهم شود.
عدم همخوانی صادرات غیرنفتی ایران با ظرفیت‌های اقتصادی کشور
در ادامه این نشست، محمدعلی دهقان‌دهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت، ضمن قدردانی از اتاق تهران برای میزبانی این رویداد، گفت: برگزاری چنین نشست‌هایی فرصتی برای بررسی مسائل و موضوعات مختلف حوزه صادرات، شناسایی ظرفیت‌های جدید و یافتن راهکارهای جدید برای توسعه صادرات کشور فراهم می‌کند.
او با بیان اینکه«شرکت‌های مدیریت صادرات یکی از ارکان کلیدی در توسعه تجارت خارجی شناخته می‌شوند و تقویت و گسترش آنها می‌تواند کمک قابل‌توجهی به توسعه صادرات کشور کند» افزود: مسئله قابل تامل این است که رقم صادرات غیرنفتی و ارزش واحد کالاهایی که صادر می‌شود با ظرفیت‌های اقتصادی کشور تناسب ندارد.
رییس سازمان توسعه تجارت افزود: سال گذشته با وجود مشکلات متعدد، ارزش صادرات غیرنفتی به حدود ۵۲ میلیارد دلار رسید که در رتبه‌بندی سال‌های گذشته، از نظر میزان صادرات، جایگاه سوم را به خود اختصاص می‌داد.
دهقان دهنوی با مقایسه این رقم با عملکرد ترکیه گفت: ترکیه حدود۳۵۰ میلیارد دلار صادرات کالا دارد؛ رقمی که معادل حدود یک میلیارد دلار صادرات در روز است. این مقایسه با در نظر گرفتن ظرفیت‌های گسترده ایران در حوزه نفت، گاز، انرژی، معادن، منابع طبیعی، زنجیره‌های تولید و نیروی انسانی متخصص نشان می‌دهد که ظرفیت صادراتی کشور بسیار بیشتر از رقم فعلی است.
وی با اشاره به نقش کنسرسیوم‌های صادراتی در توسعه همکاری میان بنگاه‌ها گفت: تجمیع ظرفیت بنگاه‌های دارای توانمندی‌ها و نیازهای مشترک، زمینه‌ساز هم‌افزایی در صادرات است و تحقق این الگو لزوما به ایجاد ساختارهای پیچیده نیاز ندارد.
رئیس سازمان توسعه تجارت برای تبیین مزایای همکاری میان بنگاه‌ها، به هزینه تحقیقات بازار اشاره کرد و توضیح داد: اگر هزینه یک مطالعه علمی بازار برای ورود به بازار جدید ۲۰۰ هزار دلار باشد، با مشارکت ۱۰ بنگاه، سهم هر بنگاه به ۲۰ هزار دلار و با مشارکت ۲۰۰ بنگاه، به هزار دلار کاهش می‌یابد؛ در حالی که همه بنگاه‌ها می‌توانند از نتایج این مطالعه بهره‌مند شوند.
او توضیح داد که یک شرکت مدیریت صادرات می‌تواند با تکیه بر توانمندی‌های خود، برای ۱۰، ۲۰، ۵۰ یا حتی ۱۰۰ شرکت متوسط زمینه حضور در بازارهای هدف را فراهم کند. این همان ظرفیتی است که در حوزه صادرات کشور هنوز با سطح مطلوب آن فاصله وجود دارد.
بازنگری دستورالعمل و نظام رتبه‌بندی شرکت‌ها
دهقان‌دهنوی با اشاره به بازنگری دستورالعمل شرکت‌های مدیریت صادرات با همکاری بخش‌های مرتبط گفت: این دستورالعمل با هدف شناسایی دقیق ظرفیت‌ها و توانمندی‌های واقعی شرکت‌ها اصلاح شد و نظام رتبه‌بندی این شرکت‌ها نیز بر همین اساس تدوین شده است.
رئیس سازمان توسعه تجارت با اشاره به پیامدهای ورود غیرحرفه‌ای به بازارهای صادراتی گفت: ورود به بازارهای خارجی بدون شناخت کافی می‌تواند به شکستن قیمت‌ها، شکل‌گیری رقابت منفی، عرضه محصولات بی‌کیفیت و خدشه‌دار شدن اعتبار برندهای ایرانی منجر شود. نگاه کوتاه‌مدت و فقدان برنامه‌ریزی برای حضور پایدار در بازارهای هدف، از جمله آسیب‌های این رویکرد است.
دهقان دهنوی با دعوت از فعالان اقتصادی دارای تجربه و ارتباطات بین‌المللی برای ورود به حوزه مدیریت صادرات گفت: یک شرکت مدیریت صادرات می‌تواند برای چندین تولیدکننده بازار فراهم کند و از محل ارائه خدمات حرفه‌ای و مشارکت در فرایند صادرات آنها درآمد کسب کند. بدون آنکه خود ناچار باشد کارخانه‌های متعدد تاسیس کرده یا همه محصولات را به طور مستقل تولید کند.
تقسیم کار تخصصی میان تولیدکننده و شرکت مدیریت صادرات
در ادامه این جلسه، محمدرضا غفراللهی، رئیس کمیسیون تسهیل و توسعه تجارت اتاق تهران نیز با تاکید بر اهمیت تخصصی شدن فرایند صادرات گفت: تولیدکننده باید بر تولید محصول تمرکز کند و شرکت مدیریت صادرات نیز با توجه به تخصص خود، وظیفه شناسایی بازار، توسعه ارتباطات تجاری و مدیریت فرایند صادرات را بر عهده بگیرد.
او افزود: هنگامی که هر مجموعه در جایگاه تخصصی خود فعالیت کند و الزامات و استانداردهای موردنیاز مشتریان به‌درستی رعایت شود، نتایج بهتری حاصل خواهد شد.
غفراللهی همچنین بر ضرورت حمایت و همراهی نهادهای مسئول برای تقویت این تقسیم کار و توسعه همکاری میان تولیدکنندگان و شرکت‌های مدیریت صادرات تاکید کرد.
کاهش هزینه‌های بازاریابی از طریق شرکت‌های مدیریت صادرات
محمد لاهوتی، رئیس کنفدراسیون صادرات ایران هم با اشاره به سهم بالای شرکت‌های کوچک و متوسط در اشتغال و فعالیت‌های اقتصادی کشور گفت: در سایر اقتصاد‌ها، شرکت‌های مدیریت صادرات با تجمیع خدمات بازاریابی و کاهش هزینه‌های ورود به بازارهای خارجی، به بنگاه‌های تولیدی این امکان را می‌دهند تا بر تولید و بهبود محصولات خود متمرکز شوند.
لاهوتی با تاکید بر اینکه«در موضوع مدیریت صادرات باید تضامین برای واحدهای تولیدی یکسان باشد» افزود: توسعه صادرات مستلزم هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های مسئول و فراهم کردن شرایطی است که شرکت‌های مدیریت صادرات بتوانند نقش خود را به‌صورت حرفه‌ای و پایدار ایفا کنند.
او با اشاره به ضرورت تخصصی شدن فعالیت شرکت‌های تجاری گفت:یکی از ضعف‌های ساختاری در حوزه تجارت، کم‌توجهی به تفکیک و تخصصی شدن فعالیت‌هاست. حضور تشکل‌های تخصصی و شکل‌گیری شرکت‌هایی که به‌صورت حرفه‌ای در حوزه صادرات فعالیت می‌کنند، می‌تواند به سامان‌دهی این حوزه کمک کند.
تبیین ظرفیت شهرک‌های صنعتی برای توسعه صادرات
طهمورث لاهوتی اشکوری، مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی هم طی سخنانی با اشاره به تعداد شهرک‌های صنعتی و واحدهای مستقر در آنها، توسعه صادرات را یکی از محورهای مهم برای تداوم فعالیت و افزایش پایداری بنگاه‌های صنعتی دانست.
او سپس به ظرفیت‌های واحدهای تولیدی کوچک و متوسط اشاره کرد و گفت: شرکت‌های مدیریت صادرات می‌توانند به این واحدها کمک کنند تا با رفع خلاهای موجود در بازاریابی، شناخت بازار و فرایند صادرات، محصولات خود را در بازارهای خارجی عرضه کنند.
لاهوتی اشکوری ارتقای سطح استاندارد محصولات را از الزامات توسعه صادرات دانست و بر اهمیت همکاری با اتاق‌های بازرگانی و مراکز تخصصی برای بهبود کیفیت و رقابت‌پذیری تولیدات تاکید کرد.
به گفته وی، ارتباط موثر میان واحدهای تولیدی، شرکت‌های مدیریت صادرات و مراکز تخصصی می‌تواند ضمن بهبود کیفیت محصولات نهایی، زمینه توسعه صادرات و افزایش توان رقابتی صنایع کوچک و متوسط را فراهم کند.
تجارت جهانی از الگوهای سنتی فاصله گرفته است
در ادامه، امیرروشن بخش قنبری، معاون کسب و کارهای بین‌المللی سازمان توسعه تجارت با اشاره به تغییرات ساختاری تجارت جهانی توضیح داد که شرکت‌های مدیریت صادرات با شناخت بازار مبدا و مقصد می‌توانند فرصت‌هایی را شناسایی کنند که شاید برای تولیدکننده یا صادرکننده‌ای که به‌صورت مستقل فعالیت می‌کند، قابل‌مشاهده نباشد.
روشن بخش به سیاست‌های حمایتی سازمان توسعه تجارت از شرکت‌های مدیریت صادرات اشاره کرد و گفت: در بررسی‌های انجام‌شده، موضوع افزایش حمایت از شرکت‌های مدیریت صادرات مورد توجه قرار گرفته و برای این شرکت‌ها در برخی مشوق‌های صادراتی، حمایت بیشتری نسبت به سایر صادرکنندگان در نظر گرفته شده است.
او افزود: یکی از دشوارترین مراحل تجارت، پیدا کردن مشتری در بازار هدف است و شرکت‌های مدیریت صادرات می‌توانند با استفاده از شبکه‌های ارتباطی و دانش تخصصی خود، این فرایند را تسهیل کنند.
روشن بخش، همچنین به تهیه اطلس مسیرهای تجاری و مطالعات مرتبط با فرصت‌های بازار اشاره کرد و این ابزارها را زمینه‌ای برای شناسایی مسیرهای مناسب صادراتی دانست.
شرکت مدیریت صادرات باید زنجیره صادرات را از تولید تا بازار مدیریت کند
در ادامه، ابراهیم شهیر، دبیرانجمن شرکت‌های مدیریت صادرات هم با اشاره به مشکلات مشترک بنگاه‌های تولیدی در حوزه تجارت خارجی گفت: تولیدکنندگان با چالش‌هایی مانند کمبود اطلاعات بازار، هزینه‌های ثابت بالا، تغییر مقررات و استانداردها، دشواری مذاکرات تجاری و ناشناخته بودن برخی حلقه‌های صادرات مواجه‌اند.
او تقویت شرکت‌های مدیریت صادرات را یکی از راهکارهای رفع به این چالش‌ها معرفی کرد و توضیح داد: در کنار واحد تولیدی، باید یک بازوی بازرگانی تخصصی شکل بگیرد که بتواند حضور مستمر در بازارهای جهانی را مدیریت کند.
شهیر با تشریح تعریف شرکت مدیریت صادرات گفت: این شرکت‌ها واسطه‌های تخصصی و دارای مجوز هستند که می‌توانند به‌عنوان دپارتمان صادرات برون‌سپاری‌شده، مدیریت تمام یا بخشی از زنجیره تامین و صادرات بنگاه‌های تولیدی و خدماتی را بر عهده بگیرند.
او با اشاره به خدمات قابل‌ارائه از سوی این شرکت‌ها افزود: توسعه هوشمندی تجاری و مدیریت قراردادها، ترویج دانش و دیپلماسی تجاری، نفوذ در شبکه‌های بازار و تحقیقات بین‌المللی از جمله خدمات این مجموعه‌هاست. در مراحل پیشرفته‌تر نیز خدماتی مانند ایجاد زیرساخت‌های برون‌مرزی، مشارکت در مناقصات بین‌المللی، مدیریت امور گمرکی و مقرراتی، لجستیک یکپارچه و مدیریت ریسک‌های مالی و تجاری می‌تواند به این مجموعه خدمات اضافه شود.
دبیرانجمن شرکت‌های مدیریت صادرات با اشاره به پراکندگی منابع حمایتی صادراتی گفت: بخشی از حمایت‌ها و مشوق‌های صادراتی در دستگاه‌های مختلف توزیع شده است، اما پراکندگی این منابع می‌تواند اثربخشی آنها را کاهش دهد. در عین حال، سازمان توسعه تجارت، اتاق بازرگانی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، دستگاه‌های مرتبط با گمرک و مرزها و بانک مرکزی باید در چارچوبی هماهنگ به توسعه این حوزه کمک کنند.
شناسایی بازارهای منطقه‌ای باید تقویت شود
حسام‌الدین حلاج، معاون امور بین‌الملل و توسعه تجارت اتاق تهران نیز با اشاره به فعالیت‌های این اتاق در حوزه توسعه زنجیره‌های ارزش و حمایت از ظرفیت‌های صادراتی استان، گفت: در برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، تلاش شده است زنجیره‌های دارای ظرفیت بیشتر از نظر فراوانی، اهمیت صنعتی و قابلیت توسعه شناسایی شوند.
او تاکید کرد: بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های مدیریت صادرات می‌تواند به شناسایی فرصت‌های جدید و توسعه ارتباطات تجاری در بازارهای هدف کمک کند.
حلاج با اشاره به تجربه‌های حضور نمایندگان اتاق تهران در بازارهای منطقه‌ای از جمله قزاقستان، عراق و چین، بر ضرورت توسعه همکاری‌های داخلی و خارجی و استفاده از شبکه ارتباطی شرکت‌های تخصصی صادراتی تاکید کرد.
به گفته او، تقویت ارتباط میان اتاق بازرگانی، تشکل‌های تخصصی،شرکت‌های مدیریت صادرات و سازمان توسعه تجارت می‌تواند مسیر شناسایی فرصت‌ها، توسعه همکاری‌ها، برنامه‌های نمایشگاهی، تبادل هیئت‌های تجاری و افزایش حضور کالاهای ایرانی در بازارهای خارجی را هموار کند.
استفاده از تجربه‌های موفق برای توسعه صادرات
حسن فروزانفرد، رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران هم با اشاره به مشکلات فعالیت صادرکنندگان در برخی بازارها، تغییرات مکرر ضوابط و مقررات تجاری و دشواری‌های صادرات محصولات کشاورزی بر ضرورت شناسایی دقیق مسائل و تدوین راهکارهای متناسب با هر بخش تاکید کرد.
او با اشاره به ظرفیت شرکت‌های فعال در حوزه صادرات محصولات کشاورزی گفت: استفاده از تجربه‌های موفق، شناسایی روش‌هایی که نتیجه داده‌اند و پرهیز از تکرار مسیرهای نادرست می‌تواند به بهبود عملکرد صادرات کمک کند.
در ادامه این جلسه، پس از آنکه سایر حاضران نیز به بیان دیدگاه‌ها و نظرات خود پرداختند، اتاق تهران از محمد علی دهقان دهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت به پاس تلاش برای توسعه تجارت و پیگیری مطالبات بخش‌خصوصی تجلیل کرد. در این نشست همچنین، بیانیه مشترک بخش خصوصی و سازمان توسعه تجارت ایران در حمایت از شرکت‌های مدیریت صادرات قرائت شد.
