وبینار تخصصی اتاق تهران با مرکز صادرات روسیه با حضور رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست این اتاق و رئیس بخش اقتصادی نمایندگی بازرگانی فدراسیون روسیه در ایران برگزار شد. در این نشست، نمایندگان نهادهای تجاری و تخصصی دو کشور، مهم‌ترین الزامات ورود شرکت‌ها به بازار ایران، استانداردها و گواهینامه‌های فنی، فرآیند فعالیت شرکت‌های روسی در صنایع مختلف ایران، مالکیت فکری و سازوکارهای حل‌وفصل اختلافات تجاری را بررسی کردند.
در وبیناری که به همت معاونت امور بین‌الملل و توسعه تجارت اتاق تهران و با مشارکت مرکز صادرات روسیه و همچنین بیش از ۱۵۰ شرکت روسی برگزار شد، ظرفیت‌های دو کشور برای توسعه مراودات تجاری مورد بحث و بررسی قرار گرفت. در این نشست چنین عنوان شد که مرکز صادرات روسیه در زمینه شناسایی و انتخاب شرکای تجاری، بررسی ظرفیت‌های همکاری و سازماندهی گفت‌وگوهای تجاری میان شرکت‌ها می‌تواند خدماتی را به تجار ایران و روسیه ارايه کند.
در ابتدای این جلسه، حسام‌الدین حلاج، معاون امور بین‌الملل و توسعه تجارت اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران با اشاره به جایگاه روسیه به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی اتحادیه اقتصادی اوراسیا و یکی از همسایگان بزرگ ایران، این کشور را دارای ظرفیت‌های قابل‌توجه برای توسعه روابط تجاری توصیف کرد.
وی هدف از برگزاری این نشست را افزایش آگاهی فعالان اقتصادی و بررسی الزامات و ابهامات موجود در مسیر همکاری‌های تجاری عنوان کرد و گفت: با توجه به شرایط تحریمی و محدودیت‌های ناشی از تحولات منطقه‌ای، استفاده از ظرفیت‌های بازار روسیه و اتحادیه اقتصادی اوراسیا اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
حلاج افزود: توافق برای تجارت آزاد میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا، ظرفیت‌های جدیدی برای توسعه مبادلات ایجاد کرده و شناخت دقیق این ظرفیت‌ها می‌تواند به فعالان اقتصادی در توسعه همکاری با طرف‌های روس کمک کند.
وی ادامه داد: در چارچوب تفاهم‌نامه همکاری اتاق تهران و مرکز صادرات روسیه، موضوعاتی از جمله تطبیق استانداردها، مالکیت فکری و مسائل تجاری برای بررسی در این نشست در نظر گرفته شده است تا بخشی از پرسش‌ها و ابهامات فعالان اقتصادی روسی برای همکاری با ایران پاسخ داده شود.
پذیرش متقابل آزمایشگاه‌های ایران و روسیه تسهیل‌کننده تجارت است
در ادامه این جلسه، سعید تاجیک، رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق تهران، با اشاره به مذاکرات انجام‌شده میان ایران و روسیه در زمینه استانداردها و گواهینامه‌های فنی، هماهنگی استانداردها و نظام‌های تایید صلاحیت دو کشور را از مسائل مهم در مسیر توسعه تجارت دانست و گفت: استانداردهای مورد استفاده دو کشور در برخی موارد با یکدیگر تطبیق ندارند و هنوز توافق کاملی برای پذیرش متقابل برخی استانداردها، شرکت‌های بازرسی و آزمایشگاه‌های دو طرف حاصل نشده است.
تاجیک افزود: مسائل مربوط به استاندارد، تایید صلاحیت، بازرسی و آزمایشگاه‌ها باید پیش از مراحل بعدی تجارت، از جمله حمل کالا و انتقال وجه، تعیین تکلیف شود؛ در غیر این صورت صادرات میان دو کشور با محدودیت مواجه خواهد شد.
وی با طرح این پیشنهاد که بخشی از آزمایشگاه‌های ایران و روسیه برای صدور گواهینامه‌های متناظر مورد پذیرش متقابل قرار گیرند، ادامه داد: در صورت پذیرش نتایج آزمایشگاه‌های مورد تایید ایران در روسیه، بخشی از آزمایش‌های مورد نیاز محصولات صادراتی می‌تواند در داخل کشور انجام شود و زمان و هزینه فرآیند صادرات کاهش یابد.
رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق تهران با اشاره به ظرفیت آزمایشگاهی کشور، اولویت‌هایی مانند لوازم خانگی، قطعات خودرو و محصولات کشاورزی را برای آغاز این همکاری مطرح کرد.
خدماتی برای تسهیل ارتباط شرکت‌های روسی و ایرانی
رومان آوارسکی، رئیس دفتر نمایندگی مرکز صادرات روسیه در ایران با اشاره به ضرورت توسعه روابط اقتصادی و تجاری دو کشور، روسیه را یکی از شرکای کلیدی ایران دانست و گفت: شرکت‌های روسی برای حضور در بازار ایران باید با ویژگی‌های این بازار، خریداران و شرکای تجاری، الزامات گواهینامه‌ها و استانداردهای مورد نیاز و سایر الزامات فنی آشنا باشند.
آوارسکی، برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی و تجاری و ارائه خدمات مالی و بیمه‌ای را از جمله خدمات مرکز صادرات روسیه عنوان کرد و گفت: مجموعه این خدمات با هدف تسهیل ارتباط میان شرکت‌های ایرانی و روسی، شناسایی فرصت‌های همکاری و کاهش ریسک فعالیت شرکت‌ها ارائه می‌شود.
نمایندگی تجاری روسیه ریسک فعالیت شرکت‌ها را کاهش می‌دهد
الکساندر آندرونوف، رئیس بخش اقتصادی نمایندگی تجاری روسیه در ایران نیز با تشریح ماموریت این نمایندگی که یک نهاد دولتی محسوب می‌شود، گفت: انتخاب شرکای اقتصادی، همراهی شرکت‌های روسی در معاملات و قراردادهای تجاری و کمک به انعقاد قراردادهای اقتصادی از جمله خدمات این نهاد است.
آندرونوف با تاکید بر اینکه فعالیت در بازارهای بین‌المللی همواره با ریسک‌های مقرراتی همراه است، اظهار داشت: هدف نمایندگی تجاری روسیه کمک به شرکت‌ها برای شناسایی این ریسک‌ها و کاهش آن‌هاست.
وی با اشاره به تجربه همکاری با اتاق تهران گفت: در نشست‌های پیشین، موضوعاتی از جمله حفاظت از علائم تجاری و مشکلات شرکت‌ها در روند فعالیت مورد بررسی قرار گرفت که بخشی از مسائل حل شده و برخی موارد همچنان در حال پیگیری است.
رئیس بخش اقتصادی نمایندگی تجاری روسیه در ایران تاکید کرد: ادامه گفت‌وگو و همکاری میان نهادهای دو کشور می‌تواند به شرکت‌ها کمک کند تا با رعایت مقررات و الزامات موجود، محصولات و خدمات خود را در بازارهای ایران و روسیه عرضه کنند.
لزوم تعیین قانون حاکم و مرجع حل اختلاف
حمیدرضا علومی، رئیس مرکز داوری اتاق تهران هم با اشاره به اهمیت مسائل حقوقی در روابط اقتصادی ایران و روسیه، گفت: این مسائل از دو منظر قوانین حاکم بر تجارت، از جمله واردات، صادرات، گمرک، ارز و استاندارد و همچنین روابط قراردادی میان خریداران و فروشندگان دو کشور حائز اهمیت است؛ چرا که بدون قرارداد مناسب و متوازن، روابط اقتصادی پایدار نخواهد بود و قرارداد باید بتواند ریسک‌های تجاری را مدیریت و پیش‌بینی‌پذیری روابط را افزایش دهد.
علومی تفاوت نظام‌های حقوقی ایران و روسیه را یکی از چالش‌های تعیین مقررات حاکم بر قراردادها دانست و استفاده از ظرفیت کنوانسیون‌های بین‌المللی، از جمله کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا، را یکی از راهکارهای قابل بررسی عنوان کرد.
وی همچنین تعیین مرجع حل اختلاف را از موضوعات ضروری هنگام تنظیم قرارداد دانست و گفت: باید از ابتدا مشخص شود در صورت بروز اختلاف، کدام دادگاه یا مرجع داوری صلاحیت رسیدگی دارد.
رئیس مرکز داوری اتاق تهران با اشاره به شرایط تحریمی ایران و روسیه گفت: با توجه به محدودیت‌های موجود در استفاده از برخی مراجع داوری بین‌المللی، می‌توان ظرفیت مراجع داوری منطقه‌ای و داخلی دو کشور را مورد توجه قرار داد.
علومی خواستار تسهیل همکاری میان مرکز صادرات روسیه و مرکز داوری اتاق تهران شد و گفت: مرکز داوری اتاق تهران آمادگی دارد در مسیر توسعه یک سازوکار فعال منطقه‌ای برای حل‌وفصل اختلافات تجاری همکاری کند تا فعالان اقتصادی دو کشور بتوانند از این ظرفیت بهره‌برداری کنند.
مالکیت فکری پیش از ورود به بازار ایران ثبت شود
محمدهادی میرشمسی، عضو هیئت علمی دانشکده حقوق دانشگاه علامه طباطبایی نیز با تشریح چارچوب حقوق مالکیت صنعتی در ایران، ثبت مالکیت فکری پیش از ورود شرکت‌های روسی به بازار ایران را یکی از مهم‌ترین الزامات فعالیت اقتصادی در کشور عنوان کرد.
وی با اشاره به عضویت ایران و روسیه در سازمان جهانی مالکیت فکری و اسناد بین‌المللی مرتبط گفت: دو کشور در چارچوب اسنادی مانند کنوانسیون پاریس، موافقت‌نامه و پروتکل مادرید و معاهده همکاری ثبت اختراعات (PCT) از ظرفیت‌های مشترکی برای حمایت از مالکیت صنعتی برخوردارند.
میرشمسی افزود: قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳، اختراعات، مدل‌های کاربردی، طرح‌های صنعتی، علائم و نام‌های تجاری و مقابله با رقابت غیرمنصفانه را پوشش می‌دهد و فرآیندهای ثبت نیز به‌صورت الکترونیکی انجام می‌شود.
وی با اشاره به انواع علائم تجاری، علائم تأییدی و علائم جمعی اظهار کرد: شرکت‌های خارجی از جمله شرکت‌های روسی، در صورت رعایت مقررات ایران می‌توانند از حمایت حقوق مالکیت صنعتی برخوردار شوند.
میرشمسی تاکید کرد که صادرکنندگان روسی بهتر است پیش از عرضه کالا یا خدمات در بازار ایران، حقوق مالکیت فکری خود را ثبت کنند. این اقدام می‌تواند از طریق قوانین ملی ایران یا سازوکارهای بین‌المللی مشترک دو کشور انجام شود.
وی در پایان درباره موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا گفت: این موافقت‌نامه عمدتاً بر تجارت کالا متمرکز است و تسهیلاتی در حوزه مالکیت فکری فراهم نکرده است، اما در عین حال مانعی نیز برای حمایت از حقوق مالکیت فکری در چارچوب قوانین ملی و تعهدات بین‌المللی دو طرف ایجاد نمی‌کند.
در ادامه این جلسه، رومان آوارسکی، رئیس دفتر نمایندگی شرکت سهامی صادرات روسیه در ایران با جمع بندی موضوعات مطرح شده در این نشست، به فرایند دریافت گواهینامه‌ها و ثبت کالا توسط مرکز صادرات روسیه اشاره کرد و گفت که شرکت های روسی پیش از ارسال محصول به ایران باید این مراحل را طی کنند.
