در نخستین روز برپایی نمایشگاه پلاست شو، کارگاهی با عنوان «چرا مواد بازیافتی در صنعت شکست می‌خورد؟» در پاویون اتاق بازرگانی،صنایع، معادن و کشاورزی تهران برگزار شد. در این نشست، مهم‌ترین چالش‌های فنی و صنعتی استفاده از مواد بازیافتی و راهکارهای کاهش ریسک در فرآیند تولید مورد بررسی قرار گرفت.
حامد فرجی، مدیر فنی و عضو هیئت مدیره شرکت نوساز پلیمر شریف در کارگاه «چرا مواد بازیافتی در صنعت شکست می خورد؟» با تشریح دلایل شکست استفاده از مواد بازیافتی گفت که نوسان کیفیت مواد بازیافتی از مهم‌ترین عواملی است که موجب بی‌اعتمادی تولیدکنندگان و کاهش تمایل صنایع به استفاده از این مواد می‌شود.
وی با اشاره به افت خواص پلیمرها در اثر مصرف و قرار گرفتن در سیکل‌های حرارتی مختلف، افزود: موادی که چندین بار تحت فرآیندهای حرارتی قرار گرفته‌اند، ممکن است بخشی از خواص خود از جمله استحکام مذاب، کشش‌پذیری و سایر ویژگی‌های مورد نیاز فرآیند تولید را از دست بدهند. بنابراین، شناخت سابقه مصرف و شرایطی که ماده در طول چرخه عمر خود تجربه کرده، در ارزیابی کیفیت آن اهمیت دارد.
تفکیک؛ نقطه آغاز کنترل کیفیت
این کارشناس در ادامه، جداسازی و تفکیک صحیح مواد را یکی از مهم‌ترین پیش‌شرط‌های موفقیت در صنعت بازیافت دانست و گفت:ترکیب مواد مختلف، به‌ویژه پلیمرهای ناسازگار، می‌تواند موجب افت خواص و ایجاد مشکلات جدی در محصول نهایی شود.
به گفته فرجی، موادی که در ظاهر مشابه هستند، لزوماً از نظر سابقه مصرف، شرایط محیطی و خواص فنی یکسان نیستند. برای مثال، قرار گرفتن برخی قطعات پلیمری در معرض نور خورشید و سیکل‌های حرارتی می‌تواند موجب تخریب و کاهش خواص آنها شود.
وی تاکید کرد که تفکیک باید از مبدا آغاز شود و تولیدکننده باید بداند ماده بازیافتی مورد استفاده دقیقاً از چه منبعی تأمین شده، چه موادی در آن وجود دارد و قرار است در چه محصولی مورد استفاده قرار گیرد.
فرجی با اشاره به اینکه در ارزیابی مواد بازیافتی نباید تنها به میانگین خواص توجه کرد، گفت: یکنواختی نمونه‌ها اهمیت بالایی دارد؛ چرا که ممکن است نمونه‌های مختلف از یک محموله، خواص متفاوتی از خود نشان دهند و این موضوع در فرآیند تولید صنعتی به بروز مشکل منجر شود
وی همچنین به مسئله آلودگی و اختلاط ناخواسته مواد اشاره کرد و گفت: وجود موادی مانند لیبل، چاپ، چسب یا پلیمرهای متفاوت در ضایعات، می‌تواند در فرآیند تولید موجب ایجاد گاز، تخریب ماده یا مشکلات سطحی در محصول شود و حتی به تجهیزات و قالب‌های تولید آسیب وارد کند.
پیشگیری به جای اصلاح
فرجی راهکار اصلی برای کاهش مشکلات مواد بازیافتی را پیشگیری و کنترل در مراحل اولیه دانست و بر اهمیت شناسایی دقیق ماده، تفکیک اصولی، کنترل کیفیت و تعیین کاربرد مناسب برای هر نوع ماده بازیافتی تأکید کرد.
وی خاطرنشان کرد که برای همه مشکلات مواد بازیافتی، راهکارهای فنی و صنعتی وجود دارد، اما نخست باید منشأ مشکل به‌درستی شناسایی شود. زمانی که مشخص نباشد یک ماده از چه منبعی آمده، چه فرآیندی را پشت سر گذاشته و قرار است در چه کاربردی مصرف شود، ممکن است راهکار اشتباهی برای اصلاح آن انتخاب شود.
فرجی همچنین بر ضرورت تناسب کیفیت ماده بازیافتی با کاربرد نهایی اشاره کرد و گفت: استفاده موفق از مواد بازیافتی نیازمند شناخت دقیق ماده، کنترل کیفیت و انتخاب درست محل مصرف است و نمی‌توان صرفاً با افزودن مواد دیگر یا تلاش برای کاهش قیمت، مشکلات ناشی از کیفیت نامناسب را برطرف کرد.
به اعتقاد وی، توجه به همین ملاحظات می‌تواند از خسارت در فرآیند تولید و مشکلات احتمالی محصول در آینده جلوگیری کند.