در جریان یک نشست تخصصی که با محوریت معاونت رئیس جمهور در امور زنان و خانواده و دفتر ایرانی اتحادیه زنان کارآفرین بریکس و همچنین حضور نمایندگان دستگاههای دولتی، فعالان اقتصادی و نمایندگان جامعه علمی در اتاق تهران برپا شده بود، معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده به این نکته اشاره کرد که بریکس میتواند بهعنوان یک شتابدهنده، روند ورود زنان ایرانی به بازارهای بینالمللی را تقویت کند.
نشست بررسی «دستاوردها و ظرفیتهای حضور زنان کارآفرین ایرانی در بریکس» با حضور زهرا بهروزآذر، معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده، فریال مستوفی نایب رئیس و مریم تاجآبادی، نایب رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران به میزبانی این اتاق برگزار شد. در این نشست، حاضران ضمن تشریح تجربه حضور زنان ایرانی در کارگروههای بریکس۲۰۲۶، درباره توسعه بازارهای صادراتی، همکاریهای فناورانه، جذب سرمایهگذاری، توجه به اقتصاد مراقبتی و اقتصاد خلاق و همچنین ضرورت ایجاد شبکهای در میان زنان کارآفرین و دستگاههای دولتی سخن گفتند.
شبکه زنان کارآفرین بریکس باید توسعه یابد
در آغاز این رویداد، فخرالسادات فاطمی، مدیرکل امور بینالملل معاونت ریاستجمهوری در امور زنان و خانواده طی سخنانی با اشاره به عضویت دولت ایران در اتحادیه بریکس و ارتقا روزافزون جایگاه این اتحادیه در تعاملات اقتصادی چند جانبه افزود: معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری به منظور توانمندسازی و افزایش مشارکت زنان کارآفرین در عرصه کسبوکار ملی و بینالمللی و تقویت همکاری اقتصادی، اجتماعی و فناورانه زنان در بستر بریکس ۱۴۰۴ اقدام به تشکیل دفتر ایرانی اتحادیه زنان بریکس متشکل از پنج کارگروه تخصصی در حوزههای سلامت و امنیت غذایی، توسعه نوآورانه، اقتصاد فراگیر، صنایع خلاق و گردشکری کرده است.
او افزود: این مجموعه در نخستین سالهای فعالیت با چالشهایی از جمله شرایط ناشی از دو جنگ و آسیبهای واردشده به برخی کسبوکارهای زنان مواجه شد، اما اعضا تلاش کردند ظرفیت واقعی زنان ایرانی را در عرصه بینالمللی معرفی کنند. چنانکه حضور آنها در شورای تجاری بریکس و کارگروههای آن، دستاوردهایی به همراه داشته که در ادامه این نشست به آنها اشاره خواهد شد.
ضرورت اتصال زنان به بازارهای صادراتی
در ادامه، زهرا رهایی، رئیس دفتر ایرانی اتحادیه زنان کارآفرین بریکس، پشت تریبون قرار گرفت و با ارائه این توضیح که این دفتر از اردیبهشت سال گذشته و با انتخاب پنج نفر تحت نظارت معاونت امور زنان شکل گرفت، گفت: در نخستین سال شکلگیری، شبکهسازی با زنان کارآفرین کشورهای عضو مورد پیگیری قرار گرفت.
وی افزود: معرفی توانمندی زنان ایرانی در حوزههایی مانند فناوری، شیمی سبز، تجهیزات پزشکی و اقتصاد فراگیر، ارائه الگوهای اقتصاد مراقبتی و حمایت از زنان روستایی از جمله محورهای فعالیت این دفتر بودهاست.
رهایی در ادامه تاکید کرد که ایجاد کارگروه استانداردسازی و طراحی سازوکار حمایتی برای اتصال زنان دارای ظرفیت صادرات به بازارهای بینالمللی از جمله بریکس باید در دستور کار قرار گیرد.
در ادامه، دبیران کارگروههای پنجگانه دفتر ایرانی اتحادیه زنان کارآفرین بریکس، در تشریح محورهای فعالیت و ظرفیتهای همکاری با کشورهای عضو این اتحادیه، بر توسعه حضور زنان ایرانی در بازارهای بینالمللی تاکید کردند. اعظم کرمی، مونا داودی، سارا یغمایی و نرگس ظهرابی نیز ضمن تبیین ظرفیت زنان در حوزههای فناوری، سلامت، تولید، آب و فاضلاب، انرژی و توسعه پایدار بر ضرورت تعریف پروژههای مشترک با کشورهای عضو بریکس تاکید کردند.
همکاری فناورانه بریکس نیازمند رفع موانع مالی است
در این نشست، مریم تاجآبادی ابراهیمی، نایب رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران نیز که هیئت اعزامی اتاق برای حضور در شورای تجاری بریکس ۲۰۲۶ و کارگروههای آن را همراهی کردهاست با اشاره به شعار امسال این سازمان بینالمللی با عنوان «ساختن برای تابآوری» گفت: بریکس بیش از ۵۰ درصد از جمعیت جهان را به خود اختصاص میدهد و با برخورداری از سهم قابلتوجهی از بازار جهانی به دنبال ایجاد یک زنجیره ارزش منطقهای است.
وی با بیان اینکه«کشورهای عضو بریکس به عنوان بزرگترین تولیدکنندگان و مصرفکنندگان شناخته شده و بخش قابلتوجهی از نوآوران نیز در این مجموعه کشورها قرار دارند» افزود: هدف این کشورها این است که در برابر بحرانهای اقتصادی، سیاسی، زیستمحیطی و حوزه سلامت، تابآوری بیشتری ایجاد کنند.
تاجآبادی با اشاره به توجه کشورهای عضو بریکس به نوآوری و توسعه پایدار به ظرفیتهای فناورانه ایران پرداخت و گفت: ایران در بسیاری از حوزهها از رتبههای برتر جهانی برخوردار بوده و در حوزه بیوتکنولوژی در میان ۱۰ کشور نخست جهان و در حوزه پروبیوتیک جزو ۶ کشور برتر شناخته میشود. همچنین در زمینه تولید و فناوری این محصولات نیز در شمارکشورهای پیشرو منطقه خاورمیانه قرار دارد.
وی افزود:با وجود تحریمها، کشور توانسته است بخش قابلتوجهی از محصولات بیوتکنولوژی خود را از دستگاهها و تجهیزات گرفته تا توسعه سلول و محصول نهایی، در داخل تولید کند که این ظرفیت بسیار ارزشمندی است.
رئیس انجمن تولیدکنندگان پروبیوتیک استان تهران با اشاره به اندازه بازار محدود این محصولات در ایران گفت: بهترین بازاری که در شرایط فعلی میتوان برای محصولات فناورانه ایران در نظر گرفت، بازار منطقه است و شرکتها باید تلاش کنند که فعالیت خود را در این کشورها گسترش دهند. بنابراین، آنچه میتوان در قالب شورای تجاری و شورای زنان بریکس دنبال کرد، گسترش زمین بازی برای فناوران ایرانی و ایجاد دسترسی آنها به بازارهای بزرگتر است.
تاجآبادی در ادامه این نشست با یادآوری مسئولیت فعالان اقتصادی و سیاستگذاران در قبال جوانان گفت: زمانی میتوانیم پاسخ مناسبی برای این مسئولیت داشته باشیم که تولید را تسهیل کرده و تجارت را توسعه دهیم.
تاجآبادی در بخش دیگری از سخنانش، یکی از مهمترین مشکلات فعالان اقتصادی در تجارت بینالمللی را موضوع انتقال ارز دانست و از ضرورت ارائه راهکار برای حل این مسئله سخن گفت.
این عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران، موضوع تامین مالی پروژههای زیرساختی را از دیگر محورهای مهم همکاری با کشورهای عضو بریکس عنوان کرد و حمایت از شکلگیری همکاریهای مشترک میان شرکتهای ایرانی و شرکتهای فعال در کشورهای عضو بریکس را ضروری خواند.
تاجآبادی با اشاره به تصویب طرح ایجاد پلتفرمهای فناوری در نشست امسال بریکس در هند گفت: هدفگذاری انجامشده این است که تا سال آینده، یک هزار شرکت در بستر این پلتفرمها بتوانند قراردادهای تجاری منعقد کنند. شرکتهای طرف مقابل در این پلتفرمها اطلاعات خود را بهصورت مستقیم وارد میکنند و لازم است معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری و معاونت امور زنان نیز ظرفیتهای شرکتهای ایرانی، بهویژه زنان کارآفرین و فناور را در این بستر معرفی و تقویت کنند.
وی همچنین پیشنهاد کرد واحدی برای پایش عملکرد فعالیتها بر اساس شاخصهای کلیدی عملکرد ایجاد شود تا میزان پیشرفت همکاریها بهصورت مستمر مورد ارزیابی قرار گیرد.
تاجآبادی در پایان با اشاره به مزیتهای رقابتی ایران در حوزه کشاورزی و بیوتکنولوژی، توجه به امکان سرمایهگذاری مشترک در این حوزهها را مورد تاکید قرار داد.
زیرساخت سرمایهگذاری باید تقویت شود
در ادامه این گردهمایی، فریال مستوفی، نایبرئیس اتاق تهران که سرپرسی هیئت اعزامی این اتاق به شورای تجاری بریکس را بر عهده داشت، طی سخنانی، با اشاره به اینکه تحریمها، محدودیت انتقال پول و مشکلات تامین مالی از موانع جدی برای سرمایهگذاری به شمار میروند، افزود: باید به این نکته توجه داشت که بریکس، سازوکاری برای دورزدن تحریمها نیست.
وی در ادامه با بیان اینکه«ایران از ظرفیتهای قابل توجهی از جمله در حوزه نفت و گاز و معادن تا نیروی انسانی تحصیلکرده و جوان برخوردار است» گفت: در کشور ۶۸ نوع ماده معدنی وجود دارد و دسترسی به آبها از دو سوی کشور نیز یکی از مزیتهای مهم ایران است و در صورت رفع تحریمها از این ظرفیتها می توان در جهت توسعه اقتصادی کشور بهرهبرداری کرد.
مستوفی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اینکه«مرکز سرمایهگذاری اتاق تهران تمرکز خود را بر تسهیل سرمایهگذاری و جذب سرمایه در پروژههای اولویتدار اقتصادی معطوف کردهاست» افزود: حتی پروژههای کوچک مشترک میتوانند نقطه آغاز همکاری باشند و در این مسیر، مرکز خدمات سرمایهگذاری اتاق نیز میتواند نسبت به ارائه اطلاعات پروژهها و معرفی و برقراری ارتباط میان طرفهای سرمایهگذاری اقدام کند.
ظرفیت مالی بریکس برای حمایت از زنان
در ادامه، اشرفالسادات میری، مشاور امور زنان وزارت امور اقتصادی و دارایی نیز به این نکته اشاره کرد که در نخستین حضور زنان ایرانی در برنامههای بریکس، محدودیت زمانی و شناخت اندک از ساختار این مجموعه وجود داشت و نمایندگان دولت و سفارت ایران برای معرفی ظرفیتهای کشور همکاری کردند.
وی افزود: ایجاد سازوکار پولی میان کشورهای بریکس برای تسهیل مبادلات و همچنین استفاده از خطوط اعتباری ویژه زنان، بهویژه برای حمایت از زنان تولیدکننده و فعالان صنایعدستی، از موضوعاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
آموزش سه هزار زن روستایی برای حضور در پلتفرمها
طاهره قیومی، مشاور وزارت جهاد کشاورزی در امور بانوان نیز توضیح داد که تاکنون در ۱۵ استان حدود سه هزار زن روستایی و عشایری برای عرضه محصولات خود به پلتفرمهای فروش آموزش دیدهاند و از ظرفیت پلتفرمهایی مانند دیجیکالا برای عرضه محصولات استفاده میکنند.
وی از فعالیت حدود ۹ صندوق استانی و ۲۰ صندوق شهرستانی خبر داد و گفت: یک صندوق در زابل حدود ۲۰ هزار بهرهبردار دارد. همچنین ۱۶۱ تعاونی فعال با حدود ۱۵ هزار عضو زن در حوزههای مختلف اقتصادی فعالیت دارند.
قیومی در ادامه تاکید کرد که نمایندگان ایران در اجلاسهای بینالمللی باید با اطلاعات تخصصی و بهروز وارد مذاکرات شوند.
تجربه کشورهای بریکس در اشتغال زنان مورد توجه قرار گیرد
فاطمه مقدسی، مشاور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در امور زنان و خانواده هم به این نکته اشاره کرد که معاونت اشتغال، حوزه تعاون و سازمان فنیوحرفهای میتوانند در زمینه آموزش، ارائه اطلاعات و طراحی برنامههای اجرایی با شبکه زنان کارآفرین همکاری کنند.
وی افزود: تجربه هند در حوزه اقتصاد مراقبتی و تلاش برای کاهش موانع ورود زنان به بازار کار میتواند در سیاستگذاری داخلی مورد استفاده قرار گیرد.
لزوم تسهیل مشاغل خرد و خانگی زنان
لاله افتخاری، مشاور امور بانوان کمیته امداد نیز به عنوان سخنران بعدی، اعلام کرد که کمیته امداد رویکرد خود را از حمایت صرف به سمت توانمندسازی و هدایت شغلی تغییر داده و بخش قابلتوجهی از جامعه تحت پوشش را زنان سرپرست خانوار تشکیل میدهند.
وی افزود: تسهیل صادرات محصولات مشاغل خرد و خانگی و استفاده از ظرفیت اقتصاد دیجیتال میتواند بازارهای جدیدی برای این زنان ایجاد کند.
افتخاری، همچنین پیشنهاد تشکیل کارگروهی برای شناسایی و همافزایی زنان فعال را مطرح کرد.
دانشگاه و زنان کارآفرین به یکدیگر متصل شوند
زهرا حسیننژاد، عضو هیئت علمی دانشکده هنر و معماری دانشگاه علم و فرهنگ نیز گفت که شکلگیری باشگاه کارآفرینی بریکس، برگزاری وبینارهای تخصصی و جشنوارههای ایدهپردازی میتواند بستر مناسبی برای آشنایی دانشجویان با ظرفیت زنان کارآفرین کشورهای عضو ایجاد کند.
وی افزود: ارتباط دانشگاه با این شبکه باید از اطلاعرسانی فراتر رفته و به پروژههای مشترک، پژوهش، آموزش مهارت و تعامل مستقیم منجر شود.
فرصتهای تعاملات اقتصادی
در ادامه، شهره پیرانی، مشاور رئیس سازمان انرژی اتمی در امور زنان و خانواده گفت که ساختار بریکس علاوه بر روابط دولتها، بر ارتباط کسبوکارها و مردم نیز تمرکز یافته است و از این منظر، فرصتهایی برای توسعه تعاملات اقتصادی ایجاد میکند.
وی افزود: دستاوردهای ایران در شرایط تحریم ارزشمند است، اما در انتقال فناوری و معرفی ظرفیتهای کشور باید ملاحظات ناشی از تغییر مستمر تحریمها مورد توجه قرار گیرد.
اقتصاد فرهنگ ظرفیت همکاری در بریکس دارد
زینب رستگارپناه، مدیرکل امور زنان و خانواده خارج از کشور سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در ادامه این نشست گفت که این سازمان آماده است، ظرفیت رسانهای خود را برای معرفی زنان ایرانی و دستاوردهای آنان در سطح بینالمللی به کار گیرد.
وی افزود: اقتصاد فرهنگ، کالاهای فرهنگی، خدمات فرهنگی و اقتصاد خلاق دیجیتال از جمله حوزههایی هستند که زنان ایرانی میتوانند در آنها با کشورهای بریکس همکاری کنند و رایزنان فرهنگی نیز میتوانند در شناسایی بازارها و ایجاد ارتباط کمککننده باشند.
ظرفیت ۱۳۵ مرکز کوثر برای توسعه کسبوکار زنان
مریم اردبیلی، مشاور امور بانوان شهرداری تهران از فعالیت ۱۳۵ مرکز کوثر در حوزه کارآفرینی در تهران سخن گفت و افزود: حدود ۴۰۰ بهرهبردار زن نیز در مجموعههایی مانند شهربانو و شهر دوخت فعال هستند.
وی افزود: با آموزش و تسهیلگری میتوان این ظرفیتها را برای ورود به بازارهای بینالمللی آماده کرد.
اردبیلی همچنین بر توسعه اقتصاد مراقبتی و اقتصاد خانوادهمحور نیز تاکید کرد.
صنایع خلاق ظرفیت حضور زنان در بریکس را فراهم میکند
اعظم جوشایی، مشاور امور بانوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی هم، حوزههایی مانند اقتصاد فرهنگ، صنایع خلاق، انیمیشن، بازیهای رایانهای و فناوری را از جمله حوزههایی برشمرد که امکان مشارکت زنان ایرانی در همکاریهای بریکس را فراهم میکند.
وی افزود: شبکه کانونهای فرهنگی هنری مساجد نیز ظرفیت گستردهای برای شناسایی کارآفرینی خانوادهمحور دارد و میتوان از ظرفیت بریکس برای الگوبرداری از تجربههای موفق استفاده کرد.
بوروکراسی داخلی؛ مانع توسعه تجارت بینالمللی
راضیه كهنسال، مدیر كریدور توسعه صادرات و تبادل فناوریهای معاونت علمی و فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری نیز به عنوان سخنران بعدی این نشست گفت: فاصله میان تولید علم و محصول و همچنین بوروکراسی داخلی از موانع توسعه تجارت بینالمللی است.
وی افزود: ایران در تولید علم نانو رتبه چهارم را دارد، اما حجم تجارت محصولات نانویی متناسب با این جایگاه رشد نکردهاست. همچنین شرکتهای دانشبنیان با مشکلاتی مانند رفع تعهد ارزی و مقررات زائد داخلی مواجهاند و تسهیلگری داخلی باید همزمان با توسعه روابط خارجی دنبال شود.
رفع موانع تجاریسازی زنان ضروری است
معصومه آباد، مشاور امور بانوان و خانواده بنیاد شهید با بیان اینکه«بریکس میتواند به بستری برای معرفی زنان ایرانی در عرصه بینالمللی تبدیل شود» افزود: زنان در حوزههای آب، محیطزیست و سلامت فعالیتهای قابلتوجهی دارند، اما موانع تولید و تجاریسازی مانع حضور گسترده آنها شده است.
آباد در ادامه، ایجاد کارگروهی برای رفع موانع تجاریسازی پیشنهاد کرد تا حضور زنان در بازار تسهیل شود.
شبکه زنان متخصص باید حفظ شود
در ادامه این نشست، سمیه خداپرست، مشاور وزیر نیرو در امور زنان و خانواده به ظرفیت زنان در حوزههای آب، فناوری و خدمات فنی و مهندسی اشاره کرد و گفت: دولت میتواند با تسهیلگری و توانمندسازی زمینه حضور آنان را در بازارهای بینالمللی فراهم کند.
وی افزود: شبکه زنان متخصص، پس از ایجاد ارتباط اولیه باید حفظ شده و توسعه یابد.
تامین مالی ۱۶۶۶ طرح از سوی بانک صنعت و معدن
مریدی که به عنوان نماینده بانک صنعت و معدن در این نشست حضور یافته بود، با اشاره به اینکه«از سال ۱۳۹۱ تا پایان سال ۱۴۰۴، یک هزار و ۶۶۶ طرح با تامین مالی بانک صنعت و معدن به ایجاد ۸۲ هزار فرصت شغلی منجر شده است» افزود: اکنون ۱۶۷ طرح با تامین مالی ۷۷۵ همت در حال اجراست و مجموع طرحهای تامین مالیشده بانک به یک هزار و ۸۳۳ طرح و ۱۰۱ هزار فرصت شغلی رسیده است.
همچنین در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۵۲ هزار میلیارد ریال تسهیلات به شرکتهای دانشبنیان و فناور پرداخت شده است و بانوان کارآفرین نیز میتوانند از این ظرفیت بهرهبرداری کنند.
بریکس، شتابدهنده دیپلماسی اقتصادی زنان
در ادامه این جلسه، زهرا بهروزآذر، معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده در سخنانی با اشاره به اینکه در کنار نیروهای مسلح و دولت، فعالان بخش خصوصی نیز در حفظ تابآوری اقتصادی کشور نقش مهمی ایفا کردند و چراغ تولید و فناوری را در شرایط دشوار روشن نگه داشتهاند، افزود: فعالسازی دیپلماسی اقتصادی زنان یکی از راهبردهای دولت چهاردهم است و در همین راستا، در برنامه ملی اشتغال بانوان، زنان بر اساس ویژگیهای جمعیتی، منطقهای، سطح تحصیلات و شرایط معیشتی در ۱۱ گروه دستهبندی شدهاند و برای هر گروه، بسته سیاستی متناسبی در نظر گرفته شده است.
بهروزآذر ادامه داد: یکی از اهداف این برنامه، کمک به عرضه توانمندیهای زنان کشور به بازارهای بینالمللی است و بریکس میتواند یکی از این مقاصد باشد. دفتر ایرانی اتحادیه تجاری زنان بریکس نیز باید از یک مجموعه محدود به بستری ملی برای شناسایی و اتصال ظرفیتهای زنان در سراسر کشور تبدیل شود.
وی با اشاره به ضرورت تعیین تکلیف ساختار حقوقی این دفتر گفت: ضروری است دستگاههایی مانند وزارت جهاد کشاورزی، کمیته امداد، وزارت نیرو، وزارت تعاون، معاونت علمی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در کارگروههای تخصصی حضور داشته باشند. هدف از این همگرایی نیز اتصال حلقههای منفصل موجود در حوزههای اقتصاد فراگیر، فناوری، کشاورزی، اقتصاد خلاق و سرمایهگذاری است.
معاون رئیسجمهور ادامه داد: یکی از گزینههای قابل استفاده برای رفع موانع کسب وکار زنان نیز، بهرهگیری از ظرفیت اتاق بازرگانی است و در همین چارچوب، ظرفیت شورای گفتوگو میان دولت و بخش خصوصی نیز میتواند برای پیگیری و رفع موانع پیشروی فعالان اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد
وی گفت: بریکس تنها مسیر دیپلماسی اقتصادی زنان نیست، اما میتواند بهعنوان یک شتابدهنده، روند ورود زنان ایرانی به بازارهای بینالمللی را تقویت کند.