سومین روز بیستونهمین نمایشگاه الکامپ با برگزاری پنل تخصصی «شهر هوشمند» در پاویون اتاق تهران به پایان رسید؛ نشستی که در آن کارشناسان و مدیران حوزه فناوری، هوش مصنوعی، استاندارد و شهر هوشمند، بر این نکته اتفاق نظر داشتند که شهر هوشمند صرفا به معنای ورود فناوری به شهر نیست، بلکه فرآیندی چندبعدی است که باید با محوریت انسان، حکمرانی داده، زیرساخت پایدار، امنیت، استانداردسازی و حل مسائل واقعی شهروندان دنبال شود.
پنل«شهر هوشمند» با حضور رضا توکلی، رئیس کمیسیون شهر هوشمند سازمان نظام صنفی رایانهای، محمدهادی زاهدی، رئیس انجمن ملی هوش مصنوعی، شهرام اعتماد، پژوهشگر و رعنا نوروزی، رئیس کمیته فنی شهر هوشمند سازمان ملی استاندارد به میزبانی پاویون اتاق تهران برگزار شد و رایین آبرومند مدیریت آن را بر عهده داشت.
شهر هوشمند باید انسانمحور باشد، نه فناوریمحور
در ابتدای این رویداد، محمدهادی زاهدی، رئیس انجمن ملی هوش مصنوعی ضرورت ارائه تعریف دقیق از شهر هوشمند را یادآور شد و گفت: یکی از خطاهای رایج این است که با شنیدن مفهوم شهر هوشمند، ذهنها بلافاصله به سمت خودروهای هوشمند، خودرانها و فناوریهای مختلف میرود، در حالی که شهر مجموعهای از تعاملات اجتماعی، فرهنگی، تاریخی و تمدنی است.
وی افزود: شهر هوشمند باید «انسانمحور» و به تعبیر دقیقتر «ارزشمحور» باشد؛ به این معنا که فناوری نباید بر شهر حاکم شود، بلکه باید ابزاری برای ارائه خدمات بهتر و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان باشد.
زاهدی همچنین بر ضرورت حضور متخصصان حوزههای فرهنگی و اجتماعی در پروژههای شهر هوشمند تاکید کرد و گفت که هوشمندسازی بدون توجه به بافت اجتماعی و فرهنگی شهر، نمیتواند به اهداف خود دست پیدا کند.
رئیس انجمن ملی هوش مصنوعی با اشاره به پیوند روزافزون اینترنت اشیا و هوش مصنوعی اظهار داشت: اینترنت اشیا در بهترین حالت شبکهای از دادههای متصل به یکدیگر ایجاد میکند و نقش حواس و اعصاب شهر را دارد؛ اما این دادهها باید در یک مرکز پردازشی و تحلیلی به یک «مغز متفکر» تبدیل شوند. به گفته وی، روندهای فناوری در سالهای اخیر نیز به سمت تلفیق اینترنت اشیا و هوش مصنوعی حرکت کردهاست.
او «حکمرانی داده شهری» را یکی از الزامات اصلی شهر هوشمند دانست و گفت: شهرها امروز با کمبود داده مواجه نیستند، بلکه مسئله اصلی، یکپارچهسازی و بههمرسانی دادهها و وجود معماری مناسب برای استفاده از آنهاست.
زاهدی همچنین نسبت به پیامدهای تصمیمگیری الگوریتمی بدون سازوکار پاسخگویی هشدار داد و بر ضرورت توجه همزمان به امنیت، حریم داده و ویژگیهای اجتماعی محلهها در طراحی شهر هوشمند تاکید کرد.
شهر هوشمند باید به حل مسائل واقعی مردم منجر شود
رضا توکلی رئیس کمیسیون شهر هوشمند سازمان نظام صنفی رایانهای نیز با اشاره به اینکه هوشمندسازی باید در خدمت کیفیت زندگی شهروندان قرار گیرد، گفت: برای ایجاد خدمات بهتر باید در حوزههای مختلفی همچون فرهنگ، زیرساخت و فناوری، جریان هوشمندسازی به صورت همهجانبه دنبال شود.
وی نقش مدیران و تصمیمسازان شهری را در این مسیر تعیینکننده دانست و گفت: اراده و باور مدیران برای اجرای هوشمندسازی، یکی از مهمترین عوامل بلوغ شهر هوشمند است.
توکلی همچنین به ضرورت توسعه زیرساختهای شهری اشاره کرد و گفت که هوشمندسازی بدون سرویسهای پایدار و تابآور نمیتواند مزیت رقابتی ایجاد کند.
وی معماری داده، توسعه زیرساختهای ارتباطی و ارتقای نظام تنظیمگری را از دیگر الزامات این مسیر عنوان کرد.
رئیس کمیسیون شهر هوشمند سازمان نظام صنفی رایانهای تصریح کرد: به جای تعریف پروژههای صرفاً فناورانه، باید به سمت «نظام مسائل» حرکت کرد تا فناوری برای حل مسائل واقعی شهروندان و ارتقای کیفیت خدمات به کار گرفته شود.
معماری شهر هوشمند باید چندلایه و یکپارچه باشد
شهرام اعتماد، مدیر شهر هوشمند و پژوهشگر نیز با اشاره به تحول مفهوم شهر از شهر دیجیتال به شهر هوشمند و سپس شهرهای هوشمند و پایدار، بر اهمیت معماری یکپارچه در این حوزه تاکید کرد.
وی توضیح داد که معماری شهر هوشمند در استانداردهای جهانی به صورت چندلایه تعریف شده و از زیرساختها و داراییهای فیزیکی و دیجیتال آغاز میشود و به شبکه و ارتباطات، داده و یکپارچهسازی، پلتفرمها و در نهایت تحلیل، توصیهگری و تصمیمگیری میرسد.
اعتماد، لایه داده و یکپارچهسازی را یکی از مهمترین بخشهای این معماری دانست و گفت: زمانی میتوان از ظرفیت هوش مصنوعی و سایر فناوریهای هوشمند استفاده کرد که دادههای باکیفیت در اختیار داشته باشیم و فرایندهای پردازش و تحلیل داده به شکل صحیح انجام شود.
شهرهای ایران به استانداردها و ابتکارهای بومی نیاز دارند
رعنا نوروزی رئیس کمیته فنی شهر هوشمند سازمان ملی استاندارد نیز با اشاره به ویژگیهای متفاوت شهرهای ایران گفت: شهرهای ایرانی با مجموعهای از شرایط و بحرانهای خاص مواجه هستند و در کنار توجه به مفهوم پایداری و هوشمندی، باید ویژگیهای بومی شهرها نیز در نظر گرفته شود.
وی گفت: استانداردهای بینالمللی موجود در حوزه شهر هوشمند میتوانند مبنایی برای مقایسهپذیری شهرهای ایران با سایر شهرهای جهان باشند، اما در برخی حوزهها به دلیل شرایط خاص کشور، نیاز به تدوین چارچوبها و استانداردهای متناسب با نیازهای داخلی وجود دارد.
رئیس کمیته فنی شهر هوشمند سازمان ملی استاندارد افزود: بسیاری از استانداردهای بینالمللی حوزه شهرهای هوشمند در ایران نیز ملی شدهاند و قابلیت استفاده دارند، هرچند بخش قابل توجهی از آنها ترجمه استانداردهای بینالمللی است.
نوروزی تاکید کرد که ایران میتواند با توجه به تجربههای خاص خود در حوزه تابآوری شهری، در کنار استفاده از استانداردهای جهانی، برخی تجربیات و ابتکارهای بومی را نیز به استانداردها و الگوهای قابل ارائه در سطح بینالمللی تبدیل کند.
در مجموع، سخنرانان این پنل بر این نکته اتفاق نظر داشتند که شهر هوشمند صرفا به معنای ورود فناوری به شهر نیست، بلکه فرآیندی چندبعدی است که باید با محوریت انسان، حکمرانی داده، زیرساخت پایدار، امنیت، استانداردسازی و حل مسائل واقعی شهروندان دنبال شود.