مرکز سرمایهگذاری اتاق تهران با همکاری کمیسیون بازار پول و سرمایه، نشست تخصصی «تابآوری مالی: تصمیمگیری مالی و بقا در بحران» را ویژه مدیران ارشد بنگاههای اقتصادی برگزار کرد. در این نشست که با حضور جمعی از فعالان اقتصادی برگزار شد، راهکارهای عملیاتی، ابزارهای نوین تامین مالی و الزامات عبور از شرایط نااطمینانی مورد نقد و بررسی قرار گرفت.
در نشست تخصصی «تابآوری مالی: تصمیمگیری مالی و بقا در بحران» که در اتاق تهران برگزار شد، علیرضا کیانی، رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران، کوروش پرویزیان، رئیس پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی، مهرداد رسولزاده، رئیس اداره بررسیهای اعتباری بانک پارسیان و عبداله احمدی، مدیر مرکز سرمایهگذاری اتاق تهران از زوایای مختلف به بررسی الزامات تابآوری مالی بنگاهها در مختصات اقتصاد فعلی ایران پرداختند. در این نشست، اعضای پانل به پرسشهای مطرح شده از سوی فعالان اقتصادی حاضر در این رویداد نیز پاسخ دادند.
شفافیت مالی و جریان نقدینگی؛ ستون فقرات عبور از دوره VUCA
در ابتدای این نشست، علیرضا کیانی، رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران، با اشاره به اینکه «انضباط مالی» فصل مشترک تمامی بنگاههای موفق و تابآور است، به تشریح مفهوم VUCA (نوسانات، عدم قطعیت، پیچیدگی و ابهام) در اقتصاد پرداخت. وی تصریح کرد: بنگاههای داخل ایران عمدتا با سه چالش اساسی شامل زنجیره تامین، تامین نقدینگی و دسترسی به بازارها مواجه بوده و در این شرایط بنگاهها قادر نخواهند بود با رویهها و روشهای سنتی سابق به فعالیت خود ادامه دهند.
کیانی با تاکید بر اینکه در شرایط فعلی و دوره پساجنگ، زمان بازنگری در ساختارهای مالی و پیگیری جدی شفافیت فرا رسیده است، افزود: بنگاهها نیازمند بودجهریزی دقیق هفتگی و ماهانه و همچنین مدیریت سختگیرانه جریان نقدینگی بهعنوان ستون فقرات کسبوکار خود هستند. در این شرایط، ایجاد یک صندوق ذخایر احتیاطی جداگانه با ظرفیت ۱۰ تا ۱۵ درصد سود ماهانه، مدیریت بهینه تعهدات بانکی و کاهش هزینههای غیرضروری بر اساس ارزش استراتژیک، یک الزام است.
رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران همچنین بر استفاده از اعتبارات تجاری بهجای نقدینگی، بازنگری در قراردادها و لحاظ کردن فورسماژورها، دریافت پیشپرداخت و تنزیل اسناد دریافتی تاکید کرد و گفت: دولت در سال جاری ۵۹۲ هزار میلیارد تومان (همت) برای ابزارهای تامین مالی زنجیره تامین (SCF) در نظر گرفته است که بنگاهها باید استفاده از این ابزارها و اوراق گام را در دستور کار خود قرار دهند.
تغییر پارادایم از سودآوری به بقا در اقتصادهای پرالتهاب
در ادامه، کوروش پرویزیان، رئیس پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی، با ارائه تحلیلی جامع از محیط تصمیمگیری مالی در ایران، اظهار داشت: در اقتصادهای باثبات، بخش مالی در خدمت رشد اقتصاد است، اما در اقتصادهای پرالتهاب، بخش مالی پیششرط بقای اقتصاد به شمار میرود.
وی با اشاره به ویژگیهای اقتصاد ایران نظیر تورم مزمن، فرسایش سرمایه در گردش، نوسان متغیرهای کلیدی و اختلال در افق برنامهریزی، تاکید کرد که امروزه استراتژی بنگاهها باید از «سودآوری» به «بقا» تغییر کند. پرویزیان «مثلث راهبردی بقای مالی» را شامل سه ضلعِ «تامین مالی متنوع و منضبط»، «سیاست نقدینگی محتاطانه و پویا» و «نظام هشدار زودهنگام و سناریوهای بقا» دانست و افزود: مسئله، فقط میزان تامین مالی نیست، بلکه کیفیت آن است. تنوعبخشی به منابع، تناسب سررسید بدهی با چرخه عملیات و پرهیز از اتکای مطلق به بانک، از اصول منطق درست تامین مالی است.
رئیس پژوهشکده پولی و بانکی همچنین تامین مالی زنجیرهای را پاسخی کارآمد در شرایط محدودیت اعتباری خواند و با معرفی نشانههای هشدار زودهنگام مالی، مانند پیشی گرفتن رشد مطالبات از رشد فروش و افزایش سریعتر بدهی کوتاهمدت نسبت به داراییهای جاری، تصریح کرد: بقا حاصل انفعال نیست؛ بلکه حاصل آمادگی، نظم و تشخیص درست اولویتهاست. آینده از آن بنگاههایی است که زودتر از دیگران منطق مالی دوران بحران را میفهمند.
موتور تصمیمگیری بحران و سناریونویسی معکوس برای بنگاهها
مهرداد رسولزاده، رئیس اداره بررسیهای اعتباری بانک پارسیان، دیگر سخنران این نشست بود که بحرانهای کنونی را پدیدهای چندلایه، غیرخطی و با اثرات دومینویی بر زنجیره ارزش توصیف کرد. وی گفت: جایگاه بنگاهها در بحران، بیش از آنکه تابع شرایط محیطی باشد، نتیجه تصمیمات پیشینی و سطح آمادگی مدیریتی آنهاست. بر این اساس بنگاهها به سه دسته شکننده، مقاوم و فرصتجو تقسیم میشوند.
رسولزاده با تشریح انواع شکستهای کلیدی از جمله نقدینگی، ساختار مالی،عملیاتی، اطلاعاتی و تصمیمگیری، بر اهمیت سرعت در تشخیص نقاط شکست تاکید کرد و ابزارهایی نظیر تحلیل حساسیت، تست استرس و سناریونویسی معکوس را برای مدیریت بحران حیاتی خواند.
وی در نهایت یک مدل تصمیمگیری پنجلایهای شامل «تشخیص، سناریوسازی، تحلیل، تصمیم و پایش» را بهعنوان یک «موتور تصمیمگیری بحران» به بنگاهها معرفی کرد و راهکارهایی برای پوشش ریسکهای کلان نظیر نرخ ارز و تورم از طریق انعطافپذیری در قیمتگذاری ارائه داد.
معرفی اکوسیستم تابآوری مالی در اتاق بازرگانی تهران
در بخش پایانی این نشست، عبداله احمدی، مدیر مرکز سرمایهگذاری اتاق بازرگانی تهران، وضعیت بنگاهها را در سه سطح «بحران نقدینگی»، «فشار سودآوری» و «ریسک بقا» تحلیل کرد. وی «مثلث تابآوری مالی» را شامل افق بقا، انعطافپذیری و تصمیمات فوری و تهاجمی دانست و نقش همزمان تثبیت وضعیت مالی و بازطراحی مدل کسبوکار را مورد تاکید قرار داد.
احمدی با اشاره به ابزارهای کلان برای عبور از بحران گفت: در سطح بالاتر، بازآرایی ساختار مالکیت از طریق ابزارهایی مانند سرمایهگذاری مشترک (JV) و ادغام و اکتساب (M&A) و نیز توسعه مشارکتهای راهبردی میان بنگاهها بسیار راهگشاست.
مدیر مرکز سرمایهگذاری اتاق تهران، ضمن تشریح ایجاد «اکوسیستم تابآوری مالی» در اتاق بازرگانی، ماموریت این مرکز را کمک به حل مسائل تامین مالی، توسعه بهرهگیری از ابزارهای نوین تامین مالی زنجیرهای، تسهیل تعامل با نهادهای مالی و حمایت از بازآرایی ساختار بنگاهها از جمله تولید بدون کارخانه عنوان کرد تا از این طریق، مسیر بقا و توسعه برای اعضای اتاق هموارتر شود.
