دو عضو هیئتنمایندگان اتاق تهران در دومین همایش ملی کسبوکارهای خانوادگی که در اتاق اصفهان برگزار شد، از ضرورت برنامهریزی، آموزش، گفتمانسازی مبتنی بر تعامل سازنده و همچنین ایجاد زیرساختهای حقوقی و قانونی شفاف برای مدیریت چالشهای انتقال کسبوکار خانوادگی به نسلهای بعدی سخن گفتند. پیام باقری و حسن فروزانفرد با اشاره به اهمیت خانوادههای کارآفرین در توسعه اقتصادی کشور، انتقال بیننسلی را مهمترین چالش این بنگاههای اقتصادی برشمردند.
دومین همایش ملی کسبوکارهای خانوادگی با شعار «خانوادههای کارآفرین، پای کار ایران» روز سهشنبه ۲۵ آذرماه، طی همکاری اتاق بازرگانی اصفهان و انجمن ترویج کسبوکارهای خانوادگی برگزار شد. پیام باقری عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران و نایب رئیس اتاق ایران و همچنین حسن فروزانفرد، رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران نیز در این رویداد حضور داشته و به تبیین موقعیت فرهنگی، تاریخی و اقتصادی این کسب وکارها پرداختند.
تداوم و تعهد؛ عامل بقای کسبوکارهای خانوادگی
پیام باقری، عضو هیئتنمایندگان اتاق تهران و نایب رئیس اتاق ایران طی سخنانی در این همایش، کسبوکارهای خانوادگی را اصیل و ریشهدار برشمرد و توضیحاتی را درباره تاریخچه چنین کسبوکارهایی ارائه کرد. باقری افزود: خانوادههای کارآفرین سالهاست که نقشی حیاتی در اقتصاد جهان ایفا میکنند. قدمت این خانوادهها از انقلاب صنعتی نیز بیشتر است. این کسبوکارها با آغاز انقلاب صنعتی در قرن هجدهم و شکلگیری کارخانهها، نهتنها حذف نشده بلکه با حفظ اصالت در انقلابهای صنعتی دوم، سوم و چهارم نیز به حیات خود ادامه دادهاند.
او با اشاره به پیوند عمیق این کسبوکارها با فرهنگ ایرانی افزود: کسبوکار خانوادگی ریشه در تاریخ اقتصادی ایران دارند. از تجارتخانههای عصر صفوی تا کارگاههای قاجاری و تیمچههای بازار، کسبوکارهای خانوادگی با تاریخ اقتصادی کشور پیوند خوردهاند. در دوران قاجار، نام خانوادگی بهمنزله تضمین تعهد و اعتبار بهحساب میآمد؛ این الگویی است که در سطح جهانی نیز دیده میشود و بسیاری از برندهای معتبر دنیا همچنان نام خانوادگی خود را حفظ کردهاند.
این عضو هیئتنمایندگان اتاق بازرگانی تهران، وجه مشترک این بنگاههای اقتصادی را تبدیل روابط خانوادگی به ساختارهای مدیریتی دانست و تصریح کرد: خلق ارزش، محور اصلی این نوع کسبوکارهاست و این ویژگی، مزیت رقابتی کسبوکارهای خانوادگی محسوب میشود. روابط کاری در کسبوکارهای خانوادگی بر پایه تعهد، اعتماد و وفاداری شکل میگیرد و همین مسئله به کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری منجر میشود.
باقری، با اشاره به انگیزههای اصلی تداوم این بنگاههای اقتصادی گفت: افق فعالیت در کسبوکارهای خانوادگی بلندمدت است. سود در این کسبوکارها اهمیت دارد، اما استمرار فعالیت و حفظ اعتبار نام خانوادگی، انگیزهای قویتر بهشمار میرود. به همین دلیل، کیفیت همواره در اولویت قرار دارد، چرا که خدشهدار شدن نام خانواده، بهسادگی قابل جبران نیست.
انتقال بیننسلی؛ مهمترین چالش کسبوکارهای خانوادگی
او یکی از مهمترین چالشهای این نوع کسبوکارها را مسئله انتقال بیننسلی دانست و افزود: اختلاف دیدگاه میان نسلها، بهویژه در حوزه فناوری، سرعت تصمیمگیری و پذیرش ساختارهای اداری، این فرایند را دشوار کرده است. نسل جدید خواستار تحول و فناوریمحور هستند، در حالی که نسلهای قدیمیتر رویکردی محافظهکارانهتر دارند.
پیام باقری، انتقال بیننسلی را یک فرایند و نه یک اتفاق دانست و اظهار کرد: مدیریت چالشهای انتقال کسبوکار خانوادگی به نسلهای بعدی، نیازمند برنامهریزی، آموزش، گفتمانسازی مبتنی بر تعامل سازنده و همچنین ایجاد زیرساختهای حقوقی و قانونی شفاف است.
او در ادامه به شرایط محیط کسبوکار در کشور اشاره کرد و گفت: مداخلات گسترده دولت در اقتصاد، فضای رقابتی در کسبوکارها را کاهش و نگاه نسل جدید به آینده کسبوکار را تحت تاثیر قرار داده است. این نگاه، در نهایت سبب کوچک شدن بنگاههای اقتصادی خواهد شد.
عضو هیئتنمایندگان اتاق تهران در نهایت تاکید کرد: کسبوکار خانوادگی صرفا یک بنگاه اقتصادی نیست، بلکه مسیری است برای ساختن داستان اقتصادی مشترک در کنار نزدیکترین اعضای خانواده.کسبوکارهای خانوادگی بهعنوان یکی از ریشهدارترین و در عین حال کمصداترین ارکان اقتصاد معرفی شدند؛ بنگاههایی که با تکیه بر اعتماد، تعهد و نگاه بلندمدت، نقش مؤثری در اشتغال پایدار و توسعه اجتماعی ایفا میکنند.
اتاقهای بازرگانی، مراحل انتقال بیننسلی را آسیبشناسی میکنند
در ادامه این رویداد، حسن فروزانفرد، عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران و عضو هیئتمدیره انجمن ترویج کسبوکارهای خانوادگی نیز انتقال بیننسلی کسبوکارها را از چالشهای مهم کسبوکارهای خانوادگی عنوان کرد و گفت: کسبوکارهایی که در سه دهه گذشته آغاز به کار کردهاند، اکنون در مرحله انتقال نسلی قرار دارند. شایسته است اتاقهای بازرگانی یک بررسی انجام بدهند و ببینند چقدر از کسبوکارهایی که عضو اتاقهای بازرگانی هستند به مرحله جابهجایی نسلی رسیدهاند.
رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران گفت: اگر به بنگاههای اقتصادی که در حال انتقال نسلی قرار دارند، کمک نکنیم، آنها آسیب خواهند دید و این آسیب به کسبوکارهای خانوادگی بهمنزله آسیب به اتاقهای بازرگانی است.
عضو شورای راهبردی مرکز سرمایهگذاری و کسبو کارهای خانوادگی اتاق تهران تاکید کرد: جالب است بدانید بیشترین پرداختی به اتاقهای بازرگانی توسط کسبوکارهایی صورت میگیرد که در مرحله انتقال نسلی هستند. پس برای ادامه حیات اتاقهای بازرگانی، کمک به این کسبوکارها ضروری و واجب است.
او همچنین به پژوهشی که برای بررسی موضوع انتقالات بیننسلی در اتاقهای بازرگانی ایران در حال انجام است، اشاره کرد و افزود: رویکرد ما در اتاقهای بازرگانی این است که علاوهبر انجام یک تحقیق جامع، نمونههای خارجی را بررسی کنیم و یک آسیبشناسی دقیق در این زمینه انجام دهیم. قرار است حدود ۴۰۰ مصاحبه از چهارصد صاحب کسبوکار انجام دهیم و موضوعات مرتبط با انتقال بیننسلی در بنگاههای اقتصادی خانوادگی را بررسی کنیم.
رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران، در دومین همایش کسبوکارهای خانوادگی از همکاری با سایر اتاقهای بازرگانی برای بهسرانجام رساندن این پژوهش در خصوص انتقال بیننسلی در بنگاههای اقتصادی خبر داد و گفت: در این تحقیق روی نقش اتاقهای بازرگانی در بهبود وضعیت انتقال بیننسلی کسبوکارها نیز کار خواهیم کرد. این موضوع را در اتاقهای ریاض، دهلی و ... بررسی میکنیم و نتیجه نهایی را با اتاقهای سایر استانها نیز بهاشتراک خواهیم گذاشت.
در این همایش همچنین سعید جابر انصاری، عضو شورای راهبردی مرکز خدمات سرمایهگذاری و کسب و کارهای خانوادگی اتاق تهران نیزدر سخنانی به جایگاه کسب وکارهای خانوادگی در اقتصادها پرداخت و گفت: خانوادههایی که در جهان موتور اقتصاد و ستون پایداری اجتماعی هستند، در ایران همچنان کمدیده شدهاند.
وی افزود: خانوادههای کارآفرین میتوانند در نقطه تعادل دولت، بازار و جامعه بایستند و همزمان به امنیت، سود و رفاه پاسخ دهند.
