حمیدرضا علومی، رئیس مرکز داوری اتاق بازرگانی تهران، در پنجمین رویداد بینالمللی هفته داوری ازبکستان، بایدها و نبایدهای استقلال و بیطرفی در داوریهای سرمایهگذاری را تبیین کرد. این رویداد از 31 شهریور تا 4 مهرماه امسال با همکاری اتاق بازرگانی و مرکز داوری بینالمللی تاشکند در ازبکستان برگزار شد.
رییس مرکز داوری اتاق بازرگانی تهران به دعوت مرکز داوری بینالمللی تاشکند در پنجمین رویداد بینالمللی هفته داوری ازبکستان(UzAW 2025) حضور یافت و ضمن ملاقات و مذاکره با رئیس مرکز داوری تاشکند و حقوقدانان و داوران بینالمللی حاضر در این رویداد، در پنل «بایدها و نبایدها در رویههای داوری بینالمللی: از دیدگاه داوران» به تفصیل به چالشهای عملی و حقوقی بیطرفی و استقلال داوران در داوریهای سرمایهگذاری پرداخت و نکات راهبردی و رویهای را برای داوران، وکلا و طرفین دعوا تشریح کرد.
به گزارش روابط عمومی اتاق تهران، حمیدرضا علومی در این پنل گفت: آینده داوری سرمایهگذاری تحتتأثیر عواملی مانند افزایش تقاضای شفافیت، نقش منافع عمومی در اختلافات سرمایهگذار–دولت، و تکرار موضوعات حقوقی در پروندههای متعدد قرار دارد و این عوامل میتوانند برداشتها از بیطرفی و استقلال داوران را دگرگون کنند.
او هشدار داد که دایره بسته انتصابات داوران نیز میتواند به تضعیف مشروعیت آرای داوری بینجامد. علومی در بخشی دیگر از سخنان خود، مواد کلیدی کنوانسیون ICSID را مرور کرد؛ از جمله ماده ۱۴ که مربوط به «نیازمندی به شخصیت اخلاقی والا و صلاحیت شناختهشده برای اعضای هیئت داوری» است، ماده ۳۹ که «قاعده ملیت داوران و استثنائات آن» را توضیح میدهد و ماده ۵۷ که به مساله «موانع و دلایل درخواست جرح داور» میپردازد. وی همچنین بر ضرورت افشای منافع و روابط بالقوه ذینفعان براساس معیارهای قواعد ICSID تأکید کرد.
رئیس مرکز داوری اتاق تهران، علاوه بر چارچوبICSID، تبیین عملی دستورالعملهای IBA را مطرح کرد و سیستم سهگانه فهرستهای سبز، نارنجی و قرمز را بهعنوان ابزاری مفید برای دستهبندی روابط و ارزیابی سطح افشا و مخاطره احتمالی تعارض منافع توضیح داد. وی سپس مثالهایی عملی درباره روابط پیشین داور با طرفین، روابط حرفهای داوران با وکلا یا مؤسسات دولتی و حضور کارکنان و مشاوران دولتی در داوریهای سرمایهگذاری با توجه به حضور فراگیر دولت در این داوریها ارائه کرد و از شرکتکنندگان خواست توجه ویژهای به این مصادیق داشته باشند.
رئیس مرکز داوری اتاق تهران همچنین، سه موضوع تکرارشونده که معمولاً منشأ تردید نسبت به بیطرفی داوران هستند را برجسته کرد: نخست، نقشآفرینی دوگانه، همزمان یا پیشین بهعنوان وکیل و داور؛ دوم، صدور آرای قبلی توسط یک داور درباره مسائل حقوقی مشابه که میتواند درباره بیطرفی او سؤال ایجاد کند، و سوم، انتصابات مکرر یک داور توسط یک طرف یا وکلای مشخص.
حمیدرضا علومی تأکید کرد که بررسی این موارد باید مبتنی بر شواهد و رویههای قضایی بینالمللی باشد تا هم آزادی اراده و انتخاب طرفین تضمین شود و هم مشروعیت و مقبولیت آرای داوری حفظ شود. این سخنرانی به زبان انگلیسی ارائه شده که به صورت همزمان به زبان روسی نیز ترجمه میشد.
رئیس مرکز داوری اتاق تهران در این سفر از دانشگاه دولتی حقوق تاشکند نیز بازدید و راهکارهای توسعه همکاریهای علمی بین دو کشور را با رئیس دانشکده حقوق و معاون بینالملل دانشگاه و اساتید این دانشگاه بررسی کرد.
او همچنین در گفتوگو با دایانا بایزاکوا، رئیس مرکز داوری بینالمللی تاشکند، که خود از داوران برجسته بینالمللی است، همکاری متقابل بین دو مرکز را با توجه به قرابتها و مشترکات فرهنگی و حقوقی دو کشور مورد توافق قرار داد.
حمیدرضا علومی در این سفر به عنوان داور تعدادی از رقابتها در مسابقات موتکورت حقوق تکنولوژی تاشکند را داوری کرد. در این رقابتها تیم موتکورت انجمن داوران جوان اتاق تهران نیز شرکت داشت که از سوی برگزارکنندگان به دلیل امتیازات بالا و مهارت در دفاع مورد تقدیر قرار گرفت.
بر اساس این گزارش، مرکز داوری بین المللی تاشکند در راستای توسعه و ترویج داوری و با توجه به اهمیت حقوق تکنولوژی اقدام به برگزاری مسابقات شبیه سازی شده داوری با تمرکز بر حقوق تکنولوژیTashkent International Tec Moot) ) در حاشیه رویداد هفته داوری ازبکستان کرد. در این مسابقات که طی روزهای دوم الی چهارم مهرماه در تاشکند برگزار شد 16 تیم از دانشگاهها و مراکز علمی کشورهای مختلف شامل چین، قرقیزستان، قزاقستان، ازبکستان، روسیه، بلاروس، پاکستان و ایران حضور داشتند.
به گفته حمیدرضا علومی، با حمایت اتاق تهران تنها تیم ایرانی شرکت کننده در این رقابت متشکل از اعضای منتخب انجمن داوران جوان، ترلان نعمتی، معصومه سادات سیاوشی و با مربیگری علی نعیمی ذاکر به این مسابقات اعزام شد. به گفته وی،تیم انجمن داوران جوان اتاق تهران در چهار مسابقه در نقشهای خواهان و خوانده دفاعیات کتبی و شفاهی خود را در حضور داوران بین المللی به زبان انگلیسی ارائه کردند و به ایرادات طرف مقابل و سوالات داوران پاسخ دادند.
