محمود نجفی عرب، رئیس اتاق بازرگانی تهران در مراسم بزرگداشت روز ملی فرش دستباف ایران که شامگاه بیستم خرداد برگزار شد عنوان کرد که روز ملی فرش، اقدامی است مشترک بین دولت و فعالان اقتصادی و سفرای کشورهای مختلف تا با ارسال پیامی همنوا به جهانیان، تلاش کنند با زدودن غبار از چهره زیبای ایران، فرهنگ غنی و جریانساز آن را بیشتر نمایان سازند. وزیر صنعت، معدن و تجارت، رئیس شورای عالی فرش و رئیس گروه اقتصادی دفتر مقام معظم رهبری نیز در این مراسم حضور داشتند.
بزرگداشت روز ملی فرش دستباف ایران با مشارکت اتاق تهران و توسط مرکز ملی فرش در محل موزه فرش ایران برگزار شد. در این مراسم که با حضور وزیر صمت، رئیس، دبیرکل و مشاور عالی رئیس اتاق تهران، رئیس گروه اقتصادی دفتر مقام معظم رهبری، رئیس رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، رئیس شورای عالی فرش، رئیس مرکز ملی فرش ایران، فعالان صنعت فرش دستباف و همچنین سفرا و نمایندگان برخی کشورها برگزار شد، احیای جایگاه فرش دستباف به عنوان سفیر فرهنگی و اقتصادی ملت ایران مورد تاکید قرار گرفت.
در این مراسم علاوه بر تقدیر از سفیر سوئیس، همچنین از تمبر این رویداد رونمایی شده و برنامه چلهبری فرش با حضور مقامات از جمله رئیس اتاق تهران اجرا شد.
در این نشست، رئیس اتاق تهران طی سخنانی با بیان اینکه «این همایش با نام فرش ایرانی مزین شدهاست» ادامه داد: فرش ایرانی تنها میراث اقتصادی و فرهنگی چند سده اخیر ایران است که به فراموشی سپرده نشده است. متاسفانه بسیاری دیگر از هنرهای اصیل ایرانی مانند قلمگیری و میناکاری یا به اقتصاد قابل توجهی دست پیدا نکردند و از هنر به صنعت تبدیل نشدند، یا اینکه در اثرگذر زمان و فوت استادکارانش، به فراموشی سپرده شده و دیگر اثری از آنها باقی نماندهاست. اما فرش، همچنان با چنگ و دندان، تار و پود خود را حفظ کرده و حیاتش ادامه دارد.
به گزارش روابط عمومی اتاق تهران، محمود نجفی عرب با اشاره به نقل قولی از مرحوم میرمصطفی عالینسب، از فعالان اقتصادی بخش خصوصی، گفت که ایشان عنوان کرده است که «دلم میگیرد وقتی میبینم، قالیبافان ایرانی در زیرزمینهای تنگ و تاریک، تار و پود میزنند و این کار سخت و طاقتفرسایشان، به رونق زندگیشان منجر نمیشود.» عجیب آنکه این نقل قول هنوز اعتبار دارد و در دل این حرف چندین نکته نهفته است. نخست اینکه هنر قالیبافی ایرانی وابسته به هنرمندان است و طی 40 سال اخیر آنها همچنان در همان محیط کار نامطلوب به همان روش غیربهینه به کارشان ادامه میدهند. دوم اینکه این هنر هنوز به صنعتی قدرتمند تبدیل نشدهاست و سوم اینکه شرایط کار در آن برای هنرمند یا نیروی کار مطلوب نیست.
او افزود: نکته حائز اهمیت اینکه جامعه اقتصادی هنوز قالیباف را به صورت دقیق، هنرمند تلقی نمیکند و با تعریف صرف نیروی کار با آن مواجه میشود. این درحالی است که در دیگر کشورهای جهان با احترام بسیار از اصحاب فعال در صنایع ملیشان یاد میکنند. مانند هنرمندان «کینتو سوگی» در ژاپن که کاسههای قدیمی را بند میزنند یا هنرمندان سفالگر و سازنده ظروف لعابدار در چین یک نمونه دیگر در این عرصه به شمار میآیند. هر دو این صنایع چنان احترام دارند که هنرمندانش در عالیترین درجات مینشینند و زندگی بسامان و احترام بسیاری دارند. حاصل آنکه این هنر را سینه به سینه به علاقهمندان جدیدش منتقل میکنند.
نجفی عرب در ادامه گریزی هم به یکی از صحنههای فیلم کمالالملک اثر مرحوم علی حاتمی زد که در آن، کمالالملک در روزهای پایانی حیات خود سرگرم تصویرگری آخرین تابلوی نقاشی عمرش، میهمان یک خانواده روستایی بود. پیرمرد میزبان او، فرشی را تقدیم استاد میکند و کمالالملک بعد از دیدن فرش میگوید: هنر این است. آنچه هر روز پیشروی ماست، زیرپای ماست و از چشمها پنهان.
رئیس اتاق تهران با بیان اینکه «امروز در ایران و بسیاری دیگر از کشورهای جهان فرش به یکی از ملزومات زندگی تبدیل شدهاست» ادامه داد: حتی به قول یک هنرمند هندی فرش ایرانی جایش روی زمین نیست و باید آن را مانند تابلو به دیوار زد. فرش آمیخته با زندگی مردم است و باید در شأن واقعی به آن احترام گذاشت.
فرش نماد فرهنگ ایران است
محمود نجفی عرب با تاکید بر این نکته که در مورد فرش باید پیش از هر قدمی این اصل پذیرفته شود که این کالا، نماد فرهنگ ایران است و بنابراین با تولیدکنندگان آن باید در شأن هنرمند برخورد شود، ادامه داد: عزت به تولیدکننده، به نوعی منزلتبخشی به محصول اوست. صادرات فرش نیز تنها به معنای ارسال کالای ایرانی به آنسوی مرزها نیست، بلکه انتقال فرهنگ ایرانی به سراسر جهان به شمار میآید.
رئیس اتاق تهران سپس به اهمیت صادرات کالاهای فرهنگی در بسیاری از کشورها اشاره کرد و گفت: برای مثال آمریکاییها بیش از هر دوره زمانی دیگری با صادرات محصولات صنعت سینما در پی انتقال مفاهیم مطلوبشان به جهان هستند. اخیرا هم تعرفه واردات فیلم به آمریکا را 100 درصد افزایش دادهاند. یا اینکه ژاپنیها با انتشار کتابهای مصور، هر روز تلاش مضاعفی برای نفوذ در بازارهای کشورها دارند. مثالهای دیگر بسیاری میتوان برشمرد مانند صنعت و هنر کریستالسازی در جمهور چک یا جواهرسازی در ایتالیا. فرش ایرانی در واقع نوعی رسانه است که میتواند در سراسر جهان، فرهنگ صلحطلب و هنرمند ایرانی را بسط دهد.
او با بیان اینکه طی چند دهه اخیر اقتصاد ایران زیر هجمه تحریمها قرار گرفته است، گفت: این جریان به صادرات فرش ایرانی آسیب جدی وارد کردهاست. برخی دیگر از کشورها مانند افغانستان، چین و ترکیه به رقبای ایران در این عرصه تبدیل شدهاند و حتی با استخدام هنرمندان ایرانی به تولید این محصول میپردازند. این نهایت ظلم در حق یک ملت است که جامعه جهانی به بهانههای مختلف، در مقابل صادرات و انتقال پیام و حرف یک کشور در قالب کالایی مردمپسند و هنرمندانه میایستد. دقیقاً اقدامی که در مورد صادرات فرش ایرانی به انجام رسید و جهان در برابر آن ساکت است.
به گفته رئیس اتاق تهران، بزرگداشت روز ملی فرش، اقدامی است مشترک بین دولت و فعالان اقتصادی و سفرای کشورهای مختلف تا با ارسال پیامی همنوا به جهانیان، تلاش کنند با زدودن غبار از چهره زیبای ایران، فرهنگ غنی و جریانساز آن را بیشتر نمایان سازند. نجفی عرب گفت: سرزمینی با هویت فرهنگی و تاریخی ایران، منادی تلاشی همهگیر برای بسط صلح جهانی است و فرش ایرانی نیز محصول این تفکر و دستاورد این اندیشه است.
او افزود: جدای از ابعاد اقتصادی، قالی دستباف ایرانی که صاحب جایگاهی رفیع است، پیام منقوش بر فرش دستبافت، گویای رسالت تاریخی ما، در همگرایی، هم افزایی، سازش اقوام و ادیان مختلف و حضور همهجانبه ایرانیان در سازندگی مفاهیم پایدار جهانی است. در خواهیم یافت آنچه با هنر دست زنان و مردان ایران، گره به گره در همتنیده و بافته و در خاتمه به فرش تبدیل شده، پیام این سرزمین است که خواستار صلح و سازندگی و رفاه جهانی است.
رئیس اتاق تهران در پایان سخنانش گفت: امید آنکه فرش ایرانی بهزودی و در فردای بدون تحریمها به سفیر فرهنگی و اقتصادی ملت ایران کمافیالسابق در سراسر جهان تبدیل شود. این هنر صنعت، از دل تاریخ برآمده و همچنان استوار باقی خواهد ماند.
ضرورت همکاری بخش خصوصی و تشکلها برای احیای صنعت فرش
در ادامه این جلسه، یحیی آل اسحاق، عضو هیات نمایندگان اتاق تهران و رئیس شورای عالی فرش، نیز از ضرورت همکاری بخش خصوصی و تشکلها برای احیای صنعت فرش سخن گفت.
او با تاکید بر اینکه مشکلات صنعت فرش بدون همکاری تنگاتنگ دست اندرکاران آن به قوت خود باقی خواهد ماند، ادامه داد: اتاق تهران، وعدههایی در خصوص همکاری با وزارت صمت و تشکلها در حوزه صادرات و تولید فرش داده است که امیدواریم به این وعدهها جامع عمل بپوشاند. نکته حائز اهمیت این است که باید با نگاه هنر، اشتغالزایی و محرومیتزدایی به صنعت فرش توجه کرد تا این صنعت به جایگاه واقعی خود دست پیدا کند.
مشاور عالی وزیر صنعت، معدن و تجارت به اشتغالزایی ۲ میلیون نفر در صنعت فرش اشاره و اظهار کرد: در اوایل دهه ۷۰ میزان صادرات فرش دستباف کشور حدود ۲ میلیارد دلار بود که در حال حاضر صادرات فرش دستباف به ۴۰ میلیون دلار رسیده است.
وی همچنین با قدردانی از وزیر صمت برای احیای شورای عالی فرش گفت که صادرکنندگان قوانین دست و پاگیر مربوط به رفع تعهد ارزی دست و پنجه نرم میکنند و انتظار این است که به موجب همکاری دستاندرکاران این حوزه مسایل فعالان این صنعت مورد توجه قرار گیرد.
در این جلسه همچنین غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و علی آقامحمدی، رئیس گروه اقتصادی دفتر مقام معظم رهبری، نیز حضور داشته و دقایقی را در باب ضرورت توجه به صنعت فرش دستباف ایرانی و احیای جایگاه آن در جهان ایراد کردند.