بخش خصوصی میتواند نقشی تعیینکننده در کاهش اثرات تحریمها و حرکت به سمت توسعه اقتصادی پایدار ایفا کند. انعطافپذیری، نوآوری و توانایی ایجاد شبکههای تجاری داخلی و بینالمللی، این بخش را به نیرویی موثر در کاهش محدودیتها تبدیل کرده است.
بخش خصوصی میتواند نقشی تعیینکننده در کاهش اثرات تحریمها و حرکت به سمت توسعه اقتصادی پایدار ایفا کند. انعطافپذیری، نوآوری و توانایی ایجاد شبکههای تجاری داخلی و بینالمللی، این بخش را به نیرویی موثر در کاهش محدودیتها تبدیل کرده است. یکی از راهبردهای مهم، توسعه صادرات غیرنفتی است. شرکتهای خصوصی با شناسایی بازارهای جدید، متنوعسازی محصولات و کاهش وابستگی به بازارهای محدود، زمینهساز رشد اقتصادی و تقویت تجارت خارجی میشوند. در عین حال، ایجاد محیطهای جذاب برای سرمایهگذاری خارجی میتواند منابع مالی تازهای به کشور وارد کند و روابط اقتصادی را گسترش دهد.
همچنین، استفاده از فناوریهای نوین و روشهای مالی خلاقانه، از جمله بهرهگیری از رمزارزها و زنجیرههای تأمین محلی، میتواند به دور زدن بخشی از محدودیتهای تحریمی کمک کند. توسعه صنایع داخلی، بهویژه در حوزههایی نظیر دارو، کشاورزی و فناوریهای پیشرفته، نقش اساسی در کاهش وابستگی به واردات دارد. این صنایع میتوانند علاوه بر تأمین نیازهای داخلی، به ایجاد فرصتهای جدید صادراتی نیز کمک کنند. به گفته محمدرضا بهرامن، عضو هیئت رئیسه اتاق ایران، تحریمها نه تنها اقتصاد ایران را بیمار کرده، بلکه باعث ایجاد رانت و چندنرخی شدن ارز در اقتصاد شده است. وی تأکید میکند که بخش خصوصی میتواند بهعنوان یک نیروی محرکه برای رفع تحریمها عمل و سرمایههای خارجی را وارد کشور کند. بهرامن همچنین معتقد است که حضور چهرههایی مانند ایلان ماسک در عرصه جهانی میتواند فرصتهایی برای ایران ایجاد کند. ماسک، با تمرکز بر انرژیهای پاک و هوش مصنوعی، ظرفیت همکاری در توسعه تکنولوژیهای نوین و جذب سرمایهگذاری خارجی را فراهم میآورد. در این میان، دولت باید فضای مناسبی برای مشارکت بخش خصوصی ایجاد و از ظرفیتهای این بخش برای کاهش اثر تحریمها و دستیابی به رشد اقتصادی استفاده کند. تعامل نزدیک بین بخش خصوصی و دولت میتواند راهگشای حل مشکلات و بهرهبرداری از فرصتهای موجود در بازارهای جهانی باشد.
بخش خصوصی میتواند نقش مهمی در رفع تحریمها و توسعه اقتصادی ایفا کند. این نقش به دلیل انعطافپذیری، نوآوری، و قدرت شبکه سازی در بازارهای داخلی و خارجی اهمیت بیشتری پیدا میکند. این بخش میتواند از طریق تعامل با شرکتها و نهادهای بینالمللی، زمینههای همکاری اقتصادی را توسعه داده و پلهای ارتباطی بین کشورها باشد. یکی از راههای کاهش اثرات تحریمها، توسعه صادرات غیرنفتی است. شرکتهای خصوصی میتوانند با شناسایی بازارهای جدید و توسعه محصولات متنوع، صادرات را افزایش داده و وابستگی به بازارهای محدود را کاهش دهند.
در واقع نقش بخش خصوصی در رفع تحریم و توسعه اقتصادی، نهتنها در سطح ملی بلکه در ارتباطات بینالمللی نیز بسیار کلیدی است. ایجاد سیاستهای حمایتی از سوی دولت، کاهش موانع پیش روی کسب و کارها، و بهبود فضای کسب و کار میتواند این نقش را تقویت کرده و به دستیابی به اهداف اقتصادی کشور کمک کند. در نتیجه لازم است تا دولت پیش از روی کار آمدن ترامپ به صورت رسمی به کمک بخش خصوصی فضا را برای رفع تحریمها ایجاد کند. در ادامه مشروح گفتوگو با محمدرضا بهرامن، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران را درباره شرایط تحریمی میخوانید:
تحریمها چه تاثیری بر فعالیتهای اقتصادی بخش خصوصی داشته است؟ و اصلاً ما مزیتهایی داریم که بتوانیم از آنها به جهت توسعه بیشتر استفاده کنیم.؟
تحریمها در هر شرایطی وضعیتی بازدارنده را در جریان توسعه اقتصادی کشور ایجاد میکند. درواقع تحریمها اجازه نمیدهد کشور به راحتی با دنیا ارتباط داشته باشد. به طور کلی باید گفت تحریمها در هر جامعهای عاملی بازدارنده برای توسعه است و میتواند ارتباط با کشورها را تحت تاثیر قرار دهد تا بخشی از نیازها چه برای تامین چه برای عرضه را تحت تاثیر قرار میدهد. این موضوع میتواند برنامهریزی در جهت توسعه را هم تحتالشعاع قرار دهد. زمانی که ایران از نظر اقتصادی ویژگیهای مختلفی در اختیار دارد و با کشورهای مختلفی در همسایگی است باید از ظرفیتهای موجود در راستای رشد و توسعه اقتصادی استقاده کرد. متاسفانه کشور ما طی سالهای طولانی به دلیل تحریم نتوانست از ظرفیتهای داخلی در مسیر توسعه به معنای واقعی استفاده کند.
اثرگذاری تحریمها به چه صورت است؟
به عنوان مثال تحریمها باعث شد تا خیلی از افرادی که تمایل به استفاده از این ظرفیتها را دارند نتوانند وارد همکاری شوند و بهره بگیرند. این موضوع باعث شد تا فرصت توسعه از اقتصاد ایران گرفته شود و به نوعی اقتصاد ما بیمار شود.
در بخش دیگر باید گفت ما دارای چهار فصل با آب و هواهای مختلف هستیم همچنین دارای آثار تاریخی متفاوتی هستیم که میتوان از آنها در مسیر افزایش توریست بهرهبرداری کرد اما وضع تحریمها باعث شد تا از این ظرفیتها آنطور که باید استفاده نشود و ارتباط ما با جوامع بیرونی قطع شود و امروز نتوانیم بهراحتی وارد آنها شویم.
متاسفانه اثرات تحریم به اندازهای ناخوشایند شده که اگر ما به کشور دیگری برویم در همان لحظهای که به هتل میرسیم و میگوییم ایرانی هستیم نگاه دیگری به ما میشود. این در حالی است که شاید از بسیاری از مردم دنیا بهتر باشیم اما نمیتوانند با ما ارتباط بگیرند. در واقع وضع تحریمها در عمل روابط و مسائل اجتماعی ما را تحت تاثیر قرار داده است.
امروز رفع تحریمها تا چه اندازه ضروری است؟ اثرات زیادی ناشی از تحریم توانسته تجارت را تحت تاثیر قرار دهد، نظر شما دراینباره چیست؟
رفع تحریمها امروز از الزامات برای توسعه اقتصادی است و باید آن را در اولویت قرار داد. تحریمها آثار نامطلوبی به همراه دارند و میتوانند مشکلات دیگری را ایجاد کنند. به عنوان مثال تحریمها باعث شد تا شاهد ایجاد رانت باشیم. درواقع تحریمها جریان مالی ما را به راحتی شکننده کرده و فضا را برای افرادی که از این موضوع استفاده میکنند را ایجاد کرده است. از سویی دیگر باید به این نکته اشاره داشت که تحریمها عامل چندنرخی شدن است. همچنین شرایط تحریمی عاملی برای ناترازیهایی است که شایسته کشور نیست.
همچنین فراموش نکنیم تحریمها مسائل دیگری را هم به همراه دارد که فضا را برای افرادی که از آن استفاده میکند فراهم کرده است و باعث شده تا به رشد واقعی دست پیدا نکنیم.
دولت وفاق ملی در بحث رفع تحریمها چطور میتواند عمل کند؟ آیا دولت میتواند فعالان بخش خصوصی را گرد هم آورده و به کمک آنها راهکارهای اجرایی را استخراج کند؟
به هر حال باید اقدامات ضروری در این زمینه در دستور کار قرار بگیرد. در دیدارها و جلساتی که با مسئولان داشتیم تاکید داشتیم که باید مسائل را از طریق بخش خصوصی دنبال کنیم. امروز برای آنکه بتوانیم بخشی از تحریمها را رفع کنیم باید فعالان بخش خصوصی را در کنار دولت قرار داد.
آشنایی تجار با هم آرامش را به همراه دارد و برای اقتصاد نیز مطلوب است چراکه باعث کمرنگ شدن تحریمها میشود. در صورت رفع تحریمها بخش خصوصی است که میتواند سرمایهها را وارد کشور و بخشهای اقتصادی کند.
حضور دوباره ترامپ را چطور ارزیابی میکنید؟ برخی معتقدند یکی از سناریو های ترامپ فشار حداکثری است، آیا میتوان راهی برای حل این موضوع پیدا کرد؟
تغییر در دولت آمریکا نگرانیهایی را ایجاد کرده است اما باید به این نکته اشاره داشت که ترامپ امروز با ترامپ 2016 متفاوت است. چراکه دیگر نگاه جنگافروزی ندارد بلکه با استفاده از فضاهای جدید روی کار آمده است. به عنوان مثال قرارگیری ایلان ماسک در کنار ترامپ یعنی یک فرصت برای ایران شکل گرفته و باید از آن استفاده کرد زیرا بیشتر فضا به سمت توسعه تکنولوژی و هوش مصنوعی میرود. ایران نیز میتواند وارد این جریان شود و از آن برای جذب سرمایه استفاده کند. باید این نکته را در نظر گرفت که تنها خود کشور یک بازار مصرف 90 میلیونی دارد.
ماسک میتواند در بحث کاهش تحریمها نقشآفرینی داشته باشد. به عنوان مثال ایلان ماسک بهعنوان یکی از پیشگامان انرژیهای پاک میتواند از طریق همکاریهای بینالمللی در زمینه توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در ایران نقش ایفا کند.
ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، ظرفیت بالایی در تولید انرژی خورشیدی و بادی دارد. ایلان ماسک میتواند با حمایت از پروژههای بینالمللی در این حوزه، به توسعه این ظرفیت کمک کند و فشار تحریمها را کاهش دهد. یا آنکه ایلان ماسک میتواند از طریق تعامل با نخبگان علمی و استارتآپهای ایرانی در حوزه فناوری و فضایی، به بهبود تصویر ایران در عرصه بینالمللی کمک کند. این همکاریها میتواند بهانهای برای کاهش تحریمها در زمینههای علمی و فناورانه باشد. درواقع ایلان ماسک میتواند از ظرفیتهای خود در حوزه فناوری، اقتصاد، و اثرگذاری رسانهای برای باز کردن فضایی جهت کاهش اثرات تحریمها بر ایران استفاده کند. با این حال، این نقش بیشتر جنبه تسهیلگرانه و نمادین دارد و نیازمند همکاری نهادهای بینالمللی و سیاستگذاران است.
مهمترین موضوعی که باید در بحث تحریمها به آن توجه داشت چیست؟ درواقع با ادامهدار شدن تحریمها چطور میتوان اثرات ناشی از آن را کاهش داد؟
باید نگاه جدید شکل بگیرد تا بتواند از ظرفیتهای موجود استفاده کند. به عنوان مثال استفاده از ذخایر طبیعی در داخل کشور این فرصت را فراهم میکند اما گشایش با بخش خصوصی انجام میشود.
درواقع بخش خصوصی میتواند الزامات برای رفع تحریمها را فراهم کند و میتواند تحریمها را کمرنگ کند و شرایط اقتصادی را به جلو ببرد.
بخش خصوصی میتواند فضا را برای تعاملات بینالمللی فراهم کند. نقشآفرینی بخش خصوصی در تعامل با جهان به عنوان یک نیروی محرکه در توسعه اقتصادی و دیپلماسی اقتصادی، اهمیت ویژهای دارد. بخش خصوصی به دلیل انعطافپذیری، توانایی نوآوری، و پتانسیل ایجاد شبکههای تجاری، میتواند به تقویت روابط بینالمللی و توسعه پایدار کمک کند. همچنین شرکتهای خصوصی میتوانند به طور غیر مستقیم در کاهش تنشهای بینالمللی و تسهیل روابط دیپلماتیک نقش داشته باشند. در حوزه همکاریهای بینالمللی، پروژههای مشترک با شرکتهای خارجی میتواند زمینهساز تعاملات دیپلماتیک و کاهش اختلافات سیاسی شود. در بحث قدرت نرم هم موفقیتهای بینالمللی بخش خصوصی میتواند قدرت نرم کشور را افزایش دهد و اعتمادسازی در عرصه جهانی را تقویت کند.
به همین دلیل دولت میتواند برای بهبود این فضا روی کمک بخش خصوصی و نقشآفرینی آن حساب کند. چرا که بخش خصوصی با قابلیتهای گسترده خود میتواند بهعنوان یکی از نیروهای کلیدی در تقویت تعاملات بینالمللی عمل کند. با ایجاد بسترهای مناسب، حمایت دولت، و تقویت ارتباطات جهانی، این بخش میتواند به توسعه اقتصادی و تقویت جایگاه کشور در عرصه جهانی کمک کند.
منبع: آیندهنگر