نیم قرنِ پیش بود که ترکیه به قبرس حمله کرد و سپس قبرس به دو کشور شمالی و جنوبی تبدیل شد. بخش شمالی در اختیار ترکهاست و بخش جنوبی روی یونانیها متمرکز شده است. آیا راهی برای صلح در این جزیره کوچک وجود دارد؟ اکونومیست بررسی کرده است.
دقیقا 50 سال از تنش در قبرس میگذرد و به این ترتیب، این تنش اکنون به یکی از قدیمیترین تنشها در تاریخ جهان تبدیل شده است. همین مدت زمان طولانی هم باعث شده که دیگر کسی به فکر بهبود شرایط در قبرس نباشد. این دعوا به قدری کهنه شده که ظاهرا حلِ آن ناممکن است. با این حال، شاید هم بتواند به طرح و برنامه موثری برای بهبود اوضاع در این کشور دست یافت و آن را از دوپارگیِ شدید نجات داد، امری که به نظر بسیار دشوار میآید!
سال 1960 بود که جزیره قبرس موفق شد برای نخستین بار به استقلال از بریتانیا دست پیدا کند. درست به محض اینکه قبرس به استقلال دست یافت، با فضایی دوقطبی هم مواجه شد. طرف جنوبیِ این کشور، بیشتر به یونان تمایل دارد و طرف شمال آن، مایل به ترکیه است. به این ترتیب شاهد شکلگیری فضایی دوگانه در قبرس بودیم که باعث شد در نهایت این کشور را به دو طرف تقسیم کند. در سال 1963 نوعی درگیری در پایتخت این کشور رخ داد. در همان زمان، سازمان ملل بخشی از مدافعان صلح خود را به این کشور فرستاد تا به نوعی فضای صلح و آرامش را برقرار کنند. در سال 1974 تلاش شد میان طرف یونانی و ترکیِ قبرس نوعی صلح و تفاهم برقرار شود. همین تحریکات در نهایت باعث شد که ترکیه اقدام به حمله به قبرس کند.
حمله ترکیه برابر شد با به دست آوردن کنترلِ یکسوم از کل جزیره قبرس و در نتیجه ترکیه به قدرت بالایی در قبرس دست پیدا کرد که هنوز هم ادامه دارد. به مرور، بخشی از قبرس که ترکنشین بود، مسیر خود را از سایر بخشهای قبرس جدا کرد. البته این فرایند زیر نظر سازمان ملل صورت گرفت و به نوعی، همراه بود. به این ترتیب، بخشی از قبرس که از آن جدا شد، برچسب ترکیه را دریافت کرد. با این حال، بخشهای دیگر قبرس با این فرایند چندان موافق نبود و همین مسئله باعث شده که طی سالهای اخیر، همچنان مشکلاتی در این زمینه وجود داشته باشد. حالا بخشی در قبرس وجود دارد که از نگاه ترکیه، متعلق به این کشورش است اما فقط ترکیه آن را به رسمیت میشناسد و سایر نقاط دنیا آن را به عنوان ترکیه، به رسمیت نمیشناسند.
*راحتی در تنش
طی سالهای اخیر، تلاشهای بسیاری در عرصه بینالملل صورت گرفته تا مشکلات را در قبرس حل کنند. برخی از این تلاشها به صورت کاملا جدی بودهاند برای مثال در سال 2004 و همچنین در سال 2017 این تلاشها کاملا رسمی و بینالمللی بوده اما هر بار با شکست مواجه شده است. به این ترتیب، قبرس اکنون وارد درازمدتترین دوران مذاکرات خود شده و وقتی این مذاکرات طولانی میشوند، ممکن است هرگز به نتیجه نرسند. همین چند وقت پیش، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل نمایندهای از طرف این سازمان به قبرس فرستاد تا شاید بتواند مشکلات و تنشها را حل کند. با این حال به نظر میرسد که هنوز این تلاشها به نتیجه نرسیده است.
در حال حاضر، آنچه به صورت قطعی قابل مشاهد است، این است که دینامیک سیاسی و اقتصادی تغییر کرده و در نتیجه ممکن است شرایط را در مورد قبرس به کلی تغییر دهد. با این حال، تحلیلگران میگویند مشکل قبرس به قدری پیچیده شده که حل آن ساده نیست و حتی نمیتوان به سادگی آن را مدیریت کرد. برخی از تحلیلگران معتقدند برخی از تنشهای سیاسی شبیه به نوعی «راحتی در تنش» است. در واقع، قبرس در حال حاضر، نوعی تنش را تجربه میکند که در عین حال، با آن راحت است. این یعنی، اگر روزی تنش قطع شود، مردم ممکن است تصور کنند که قضیه جدا شدن بخشی از قبرس فراموش شده است. در حال حاضر، این جدایی ادامه دارد و همچنان تلاش برای حل بحران هم در جریان است. به این ترتیب کسی فکر نمیکند که مشکل قبرس فراموش شده، هرچند عملا اقدامی برای حل آن صورت نمیگیرد. در نتیجه، تنش برای راحتیِ افکار عمومی ادامه دارد و سود دیگری هم به همراه نخواهد داشت. فعلا دودستگی در قبرس در جریان است و خبری از صلح هم نیست. این قصه نیم قرنِ اخیر قبرس است.
منبع: اکونومیست / آیندهنگر