جنگ روسیه و اوکراین وارد سومین سال خود شده و اکنون میتوان گفت این یک جنگ فرسایشی است که شاید تا سالها ادامه پیدا کند. با این حال، پرسش اینجاست که روسیه تا چه زمانی میتواند تجهیزات نظامی را تامین کند؟ اکونومیست پاسخ میدهد.
روزهای نخست جنگ میان روسیه و اوکراین، تصور میشد که اوکراین دوام نخواهد آورد. جمعیت روسیه بیش از پنج برابرِ جمعیت اوکراین است. کسی تصورش را هم نمیکرد که این جنگ به شکل فرسایشی تبدیل شود. به هر حال، روسیه تهاجم خود را آغاز کرد و نیروهای نظامیاش را به اوکراین فرستاد. با این حال، اکنون به نظر میرسد که شرایط تا حدودی تغییر کرده است. در حال حاضر، شواهد نشان میدهد که این جنگ از حالت فرسایشی هم خارج شده و هزینههایش برای روسیه به قدری بالا رفته که ناچار است فکری برای آن کند و در بسیاری از موارد، ناچار به عقبنشینی شده است. پرسشی که اکنون تحلیلگران دارند این است که آیا روسیه میتوانند مانند روزهای نخست، سلاح مورد نیاز خود را تامین کند؟
بسیاری تصور میکردند که نکته کلیدی در جنگ روسیه و اوکراین، تامین نیروی انسانی برای مبارزه است. با این حال، اکنون شواهد نشان میدهد که در درازمدت، تامین سلاح میتواند امر مهمتری باشد. البته که تامین نیروی انسانی بسیار دشوار است، هر بار که این نیروها کشته میشوند، یافتن نیروهای جدید کاری بسیار دشوار خواهد بود. با این حال، تولید سلاح بسیار کند و مصرف آن با سرعتی بالاست. تولید موشک کار بسیار دشواری است و زیرساختها را هم مستهلک میکند. این اتفاقی است که اکنون در روسیه رخ داده و به امری مهم و تعیینکننده تبدیل شده است.
اقتصاد یکی از مسائل مهم در جنگ به شمار میآید. وقتی اقتصاد کشوری قوی باشد، میتواند روشهایی برای تامین سلاح هم پیدا کند. برای روسیه، این جنگ در حقیقت نوعی جنگ اقتصادی به شمار میآید. مقامات روس تلاش کردهاند اقتصاد را سر پا نگه دارند تا بتوانند نیازهای خود را در زمینه سلاح و تجهیزات جنگی برآورده سازند. در حال حاضر 8 درصد از تولید ناخالص داخلی روسیه صرف هزینههای نظامی میشود. این مقدار بسیار بالایی است و نشان میدهد که جان گرفتن اقتصاد در شرایطی که تحت فشار تحریم قرار دارد، کار سادهای نیست. ذخایر روسیه رو به اتمام است و این جریان میتواند فشار مضاعفی به اقتصاد و مردم این کشور وارد کند و در نتیجه بحرانساز شود.
*روزهای پایانی
آمار دقیق و شفافی در مورد تلفات نظامی از طرف روسیه در دسترس نیست اما بررسیها نشان میدهد که روسیه در دو سال نخست از این جنگ، یبش از 3 هزار تانک و بیش از 5 هزار وسیله نقلیه جنگی از دست داده است. نیازی نیست توضیح داده شود که این وسایل و تانکها، چقدر هزینه دارند و تولید آنها چقدر زمان میبرد. برخی از تحلیلگران میگویند ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه در حال استفاده از تجهیزاتی است که در زمان جنگ سرد در روسیه انباشت میشد. در واقع فشارهای جنگ بالا رفته و در نتیجه روسیه را به استفاده از تجهیزات قدیمی وادار کرده تا تجهیزات تازه دوباره تولید شوند و مورد استفاده قرار بگیرند. برای مثال، 85 درصد از تانکهایی که روسیه در سال 2023 مورد استفاده قرار داده، تانکهای قدیمی بودهاند و بهتازگی تولید نشدهاند.
روسیه به صورت کلی از توانمندیها و قابلیتهای نظامی بالایی برخوردار است. با این حال، فرسایشی شدنِ جنگ و روند طولانیِ آن باعث شده که این کشور هم به لحاظ نظامی، عقب بماند و نتواند خودش را سریعتر بهروز کند. پوتین در تلاش است تا از طریق رایزنی با کشورها و شرکای تجاری مختلف، به تجهیزات نظامی بهتر دسترسی پیدا کند. برای مثال، چین قرار است بخش زیادی از تجهیزات نظامی مورد نیاز این کشور را تامین کند. با این حال، نکته اینجاست که روسیه باید توان مالی هم برای چنین کاری داشته باشد و به هر حال، اقتصادش که در حال حاضر تحریم است، تحت فشار قرار خواهد گرفت و ممکن است نتواند به نتیجه لازم دست پیدا کند.
بسیاری از مراحل تولید سلاح همچنان به صورت دستی انجام میشود و به همین دلیل فرایند تولید سلاح، بسیار کند است. از طرف دیگر، به لحاظ مالی و اقتصادی هم محدودیتهایی وجود دارد. روی هم رفته، این موارد میتوانند منجر به کاهش دسترسی روسیه به تجهیزات نظامی شود و دشواریهایی را برای ادامه جنگ از طرف این کشور ایجاد کند. شاید به این ترتیب شاهد به پایان رسیدن نبرد میان روسیه و اوکراین باشیم.
منبع: اکونومیست/ آیندهنگر