فناوریهای نظامی شاخهای از فناوری است که در آینده ابعاد وسیعتری از آن را شاهد خواهیم بود و برای تحلیلگران کشور ما نیز دانستن چشمانداز این حوزه مهم است.
جسیکا متیوز، نویسنده و تحلیلگر فناوری:
در اواخر فوریه 2022 روسیه به اوکراین حمله کرد ــ چند روز پس از آنکه لوک آلن و استیون سیمونی، همبنیانگذاران استارتآپ فناوری رستوران، استارتآپ خود را به دوردش (DoorDash)، شرکت سفارش اینترنتی غذای آمریکایی، فروختند.
آلن که مانند سیمونی در نیروی دریایی خدمت کرده بود، فوراً شروع به طراحی نوعی نرمافزار هدست واقعیت مجازی کرد که به آموزش سربازان اوکراینی در استفاده از سلاحهای ضد تانک جاولین کمک میکرد، سلاحهایی که ارتش ایالات متحده در اختیار دولت اوکراین گذاشته بود. البته طولی نمیکشد که در زمینۀ پهپادهای مستقر در میدان نبرد هم نرمافزاری طراحی کند.
آلن اوایل امسال سیمونی را متقاعد کرد که دوردش را ترک کند و با او در شرکت جدیدش، «آلن کنترل سیستمز»، برای ساخت تیرباری همکاری کند که از دید رایانهای برای زدن پهپادها در آسمان استفاده میکند. هدف این بود که وسیلهای مقرون به صرفه بسازند تا بتواند جلوی پهپادهای «هسا شاهد-۱۳۶» را بگیرد که روسیه از آنها در حمله به زیرساخت های اوکراین استفاده میکند.
این کارآفرینان سابق فناوری رستوران، در میان نسل جدیدی از بنیانگذاران شرکتهای فناوری، مجموعه تاکتیکها و خط مشیهای استارتآپها را به صنعت نظامی و دفاعی خشک و محافظهکار آوردهاند. با ادامه جنگ در اروپا و خاورمیانه، نیاز به نوآوری هر روز مطرح میشود، چرا که هواپیماهای بدون سرنشین و هوش مصنوعی و سایر فناوریهای تجاری موجود در بازار واقعیت را در میدان جنگ تغییر میدهند.
قلمرو دشمن
سیلیکون ولی تاریخی پیچیده با نیروی نظامی و ارتش دارد. درست است که قراردادهای نظامی در جنگ سرد به ایجاد صنعت فناوری ایالات متحده کمک کرد، اما اکثر فناوران امروزی بخش دفاعی را منفور میدانند ــ کارکنان گوگل و مایکروسافت و آمازون در سالهای اخیر اعتراضات متعددی در مخالفت با روابط تجاری کارفرمایانشان با پنتاگون و ارتش اسرائیل سر دادهاند.
در نتیجه، در سالهای اخیر عمدتاً گروه کوچکی از بنیانگذاران و سرمایهگذاران فناوری از فعالیت در بخش دفاعی استقبال کردهاند، از جمله پالمر لاکی، خالق هدست واقعیت مجازی اوکلوس (متعلق به شرکت متا)، و سرمایهدار ریسکپذیر پیتر تیل، اولین سرمایهگذار حرفهای در فیسبوک. اما علائمی هست که نشان میدهد تابوی فعالیت در بخش نظامی در سیلیکون ولی و در میان استارتاپها و سرمایهگذاران کم کم دارد از بین میرود.
زمانی که برایان مک کارتی، که بخش مشاور دفاعی را در صندوق سرمایهگذاری «بوز آلن» اداره میکند، برای اولین بار در سال 2015 به سیلیکون ولی نقل مکان کرد، چند شرکت بودند که نمیخواستند با وزارت دفاع یا پلتفرمهای تسلیحاتی کار کنند. او میگوید: «این احساس اکنون کاملاً تغییر کرده است». در برخی موارد حتی پای شرکتهایی به بازار نظامی باز میشود محصولات «دو منظوره» تولید میکنند ــ به این معنا که فناوریهای تجاریای میسازند که بتوان در اهداف دفاعی و نظامی هم کاربرد داشته باشند.
محض نمونه، شرکت «ددرون» که 10 سال پیش تأسیس شد و اخیراً شرکت خدمات امنیتی آمریکایی «آکسون» آن را خریده است، نرمافزار و سختافزاری تولید میکند که به کار شناسایی و ردیابی فعالیتهای غیرمجاز پهپادها میآید. فناوری این شرکت در ابتدا برای شناسایی هواپیماهای بدون سرنشین در فرودگاهها و استادیوم ها و زندانها و مراکز بازپروری به کار میرفت. اما این شرکت از چند سال پیش کار خود را با وزارت دفاع آمریکا و متحدان ایالات متحده آغاز کرده و فقط 16 قرارداد دفاعی در سال 2023 در سراسر جهان امضا کرده است.
بر اساس دادههای کرانچبیش، بیش از 2 میلیارد دلار از بودجه سرمایهگذاری خطرپذیر در سال 2022 در استارتآپهایی هزینه شد که مشغول ساخت محصولاتی در زمینۀ هواپیماهای بدون سرنشین و هوافضا و ماهواره بودند. سرمایهگذاری خطرپذیر (Venture Capital) عبارت است از تأمین سرمایه لازم برای شرکتها و کسبوکارهای نوپا یا بهاصطلاح استارتآپها و کارآفرین که مستعد جهش و رشد ارزش هستند و البته ریسک فراوانی هم دارند. شرکتهای سرمایهگذار ریسک پذیر نیز گروهی از سرمایه گذاران هستند که روی شرکتهای کوچک با پتانسیل رشد بالا سرمایهگذاری میکنند. این شرکتها پول قرض نمیدهند بلکه در این شرکتها سرمایهگذاری میکنند. در سال گذشته، گرچه سطح سرمایهگذاریها در اکثر این زمینهها کاهش یافت، این استارتآپها توانستند بیش از یک میلیارد دلار جذب کنند.
اکثر این شرکتها و استارتآپها مشخصاً روی فناوریهایی کار میکنند که در مقابله با حملات هواپیماهای بدون سرنشین استفاده میشوند. برای مثال، اپیروس، استارتآپی در منطقه لسآنجلس به ارزش 1.35 میلیارد دلار، با ارتش ایالات متحده همکاری میکند تا سیستم ضد پهپاد ریزموجِ پرقدرت خود به نام لئونیداس را آزمایش کند، سیستمی که سریعاً به سمت هواپیماهای بدون سرنشین (یا انبوهی از آنها) شلیک میکند.
فناوری دفاعی در مقابل فناوری تهاجمی
برخی از صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر از سرمایهگذاری در فناوریهایی با اهداف نظامی دوری میکنند. خطوط قرمز همچنان وجود دارند. ساختن سلاح برای شلیک به یک پهپاد در آسمان فرق دارد با ساختن سلاحی که انسانها را میکشد. برخی از سرمایهگذارانی که از شرکتهای فناوری دفاعی و نظامی حمایت کردهاند، سرمایهگذاری در این بخش را تقریباً مسئولیت آمریکاییها میدانند. گانسان از شرکت سرمایهگذاری خطرپذیر «منلو» با اشاره به چین و روسیه و کره شمالی میگوید: «واقعیت این است که ما در یک دنیای ژئوپلیتیکی بسیار پرتنشی زندگی میکنیم. ما باید با دولت خود همکاری و همیاری داشته باشیم. و شما نمیتوانید در این مورد بی طرف باشید».
منبع: آیندهنگر