نمایندگان بخش خصوصی در نشست هفدهم کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران با ارائه گزارشی از مولفههای مختلف و شاخصهای اصلی صنعت دارو به این مساله اشاره کردند که سهم نهادهها و مواد اولیه در قیمت تمامشده دارو رو به افزایش است؛ مسالهای که در قیمتگذاری دستوری دارو دیده نمیشود و قیمتها با کمبرآوردی اعلام میشود و باعث پایینتر بودن حاشیه سود نسبی این صنعت و در نتیجه عدم تمایل نظام بانکی به تخصیص تسهیلات به این صنعت شده است.
هفدهمین نشست کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق بازرگانی تهران به ارائه گزارشی جامع در خصوص وضعیت کلی صنعت دارو اختصاص داشت؛ گزارشی که هنوز در حال تکمیل است و به زودی با نهایی شدن به دولت چهاردهم ارائه خواهد شد تا تصویر درستی از اندازه بازار، میزان تولید، نیازهای ارزی و ریالی، میزان مصرف و مهمترین شاخصهای صنعت دارو به همراه راهکارهای پیشنهادی بخش خصوصی برای دولت ترسیم کند.
در این جلسه همچنین اعضای کمیسیون اقتصاد سلامت با استقبال از نتیجه انتخابات دوره چهاردهم ریاستجمهوری سیاسی آمادگی خود برای کمک به دولت در جهت پیشبرد منافع عامه را اعلام کردند.
در ابتدا رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران با اشاره به جلسات برگزار شده با مسوولان ارشد نظام در حوزه دارو، توضیح داد که مشکلات و چالشهای عمده این بخش تشریح و در مورد مسائلی مانند اینکه چگونه پول و وقت کشور با تغییرات مکرر هیات مدیره شرکتهای دولتی هدر میرود، صحبت شده است.
به گزارش روابط عمومی اتاق تهران، محمد عبدهزاده افزود: در این جلسات عنوان کردیم که تغییرات سیاسی چه عواقبی برای ساختار اقتصادی کشور از جمله در حوزه دارو دارد. در نهایت قرار شد یک گزارش جامع به همراه یک مطالعه آیندهپژوهی در حوزه صنعت دارو و تجهیزات پزشکی برای مسوولان امر ارسال شود که از اراده جدی مقامات ارشد نظام برای ساماندهی مشکلات این حوزه خبر میدهد.
او در ادامه به مساله روی کار آمدن دولت چهاردهم اشاره و عنوان کرد که مقرر شده است تمام کمیسیونهای تخصصی اتاق تهران، مشکلات و مسائل حوزه خودشان به علاوه راهکارهای پیشنهادی را احصا و تدوین کنند تا در قالب یک بسته پیشنهادی برای رئیسجمهور ارسال شود و مشکلات به ترتیب اولویت و راهحل آنها ارائه شود.
عبدهزاده همچنین از جلسهای که در گمرک با رئیسکل و معاونان این نهاد تشکیل شده و به صورت تفصیلی به سخنان فعالان اقتصادی گوش فراداده شد تقدیر کرد. او همچنین به نمایشگاه تجهیزات پزشکی که اخیراً در چین برگزار شده بود اشاره داشت و گفت: در این نمایشگاه تجهیزات و ماشینآلات جدیدی در معرض نمایش قرار گرفت که پیشرفت روبوتیک در آن چشمگیر بود. زمانی در ایران واردات تجهیزات و ماشینآلات بسیار مناسب و بهروز بود اما اکنون به نظر میرسد هر روز از قافله تغییرات بیشتر عقب میمانیم.
او همچنین به دیدار کاردار ارمنستان و امضای پیشنویس تفاهمنامهای برای صادرات مجدد محصولات ایرانی مانند تفاهمنامهای که با سوریه امضا شد اشاره کرد؛ و از برگزاری دو جلسه با رئیسکل بانک مرکزی در زمینه مسائل ارزی نظیر تخصیص و تامین ارز برای واردات دارو گفت. عبدهزاده توضیح داد: گاهی بانک مرکزی تا شش ماه برای خرید ماشینآلات ارزی را که تخصیص داده شده، تامین نمیکند و هیچکس هم به روی خودش نمیآورد. در همین زمینه نامهای به رئیس قوه قضاییه ارسال کرده و توضیح دادیم که جلسات ما با بانک مرکزی صرفاً تشریفاتی و بدون نتیجه است. همچنین در زمینه قیمتگذاری دارو و روش آن توضیح دادیم که روش آن متفاوت است اما مرتب به شرکتهای دارویی برای قیمتگذاری نامهنگاری میشود و آنها را تحت فشار میگذارند.
گزارشی از وضعیت صنعت دارو
در ادامه رئیس هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات بیوتکنولوژی پزشکی ایران به ارائه گزارشی درباره اقتصاد دارو در کشور پرداخت.
به گزارش روابط عمومی اتاق تهران، اکبر عبدالهیاصل این گزارش را در حال تکمیل خواند و با اشاره به بخشهایی از آن گفت: بر اساس گزارش بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول، درآمد سرانه ناخالص ایران نسبت به میانگین دنیا رو به افزایش است درحالی که مردم چنین احساسی ندارند. جمعیت سالمند کشور در حال افزایش است اما شاخص امید به زندگی در بدو تولد از سال ۲۰۱۹ روند نزولی یافته که دلیل آن مشخص نیست. این نزول در حالی رخ داد که تا همین چند سال پیش، روند این شاخص در کشور ما نسبت به دنیا و خاورمیانه بهتر بود. همچنین از نظر مرگومیر به خصوص در بدو تولد آمار ایران نسبت به جهان نامناسبتر است.
عبداللهی آمار دیگری ارائه و بیان کرد: آمار تختهای بیمارستانی ایران تا سال ۲۰۱۷ وجود دارد اما پس از آن این آمار به شکل پراکنده یافت میشود. از نظر این شاخص کشور ما در محدوده ۱.۴ تا ۱.۵ قرار دارد اما از زمان وزارت آقای نمکی دیگر در ارائه آمار بسته شده اما بررسیها نشان میدهد عدد کنونی ۱.۷ است.
او همچنین خبر داد: شرکتهای پزشکی از حدود ۱۳۰۰ شرکت در حال ۲۰۱۴ به ۲۰۰۰ شرکت رسیده اما متاسفانه سازمان غذا و دارو به آیمد گزارش آماری نمیدهد. همچینین روند رشد شرکتهای مکمل نسبت به طبیعی صعودی است، یعنی اقبال به تولید مکملهاست.
عبداللهی اضافه کرد: مصرف دارو هم به صورت کلی و هم به لحاظ سرانه مصرف در حال رشد است. برهمین اساس تعداد برنامههای ساخت دارو از ۴ الی ۵ هزار به ۹ هزار رسیده است. از نظر شکل دارو، میزان مصرف به صورت ۸۰ درصد قرص، ۱۵ درصد کپسول، ۴ درصد تزریقی و یک درصد سایر اشکال دارویی است. از نظر ارزشی نیز ۸۴ درصد داروها جامد و تزریقی است.
او قیمت دارو را به طور میانگین در سال ۱۳۹۱ معادل ۱۰۰ تومان اعلام کرد که اکنون به ۲۵۰۰ تومان رسیده است و توضیح داد: اما اگر بار دیگر تعدیل نرخ را برای رسیدن به قیمت واقعی انجام دهیم، بر اساس قدرت خرید این شاخص کمتر شده و به ۶۰ تومان رسیده است.
رئیس هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات بیوتکنولوژی پزشکی ایران به بحث دیگری با اشاره به سهم مولفههای مختلف در قیمت تمام شده دارو گفت: سهم حقوق و دستمزد از قیمت تمام شده در حال کم شدن و سهم نهادهها و مواد اولیه رو به افزایش است. اما نکته جالبی که وجود دارد واقعا قیمت تمام شده خیلی تغییری نکرده است. تعداد شاغلان در صنعت دارو در سال ۱۳۹۱ حدود ۱۵ هزار نفر و در سال ۱۴۰۲ بیش از ۴۰ هزار نفر برآورد میشود که میتوان گفت با توجه به شاخصهای کلان اقتصادی کشور، میانگین حقوق آنها به قیمتهای واقعی کاهش یافته است.
اکبر عبداللهی اصل بخش دیگری از یافتههای گزارش را این چنین عنوان کرد: از سال ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۲ سهم شرکتهای خصوصی بورسی و هلدینگهای شبهدولتی کمتر و سهم بخش خصوصی بیشتر شده است. حتی از نظر عددی هم سهم بخش خصوصی بیشتر شده است. پیشبینی برای دهه آینده رشد ۱۰ درصدی است که ممکن است بر اساس تغییرات مختلف از فناوری و هوش مصنوعی تا بیماریهایی نظیر کووید و نیز تغییر پیک جمعیت تفاوتهایی در آن ایجاد شود.
او ادامه داد: اگر برای همه کشور یک کارخانه فرضی دارو وجود داشته باشد برای بهروزرسانی آن ۱.۱ میلیارد دلار لازم است و اگر خطوط واقعی فعلی را بخواهیم آپگرید کنیم ۱.۸ میلیارد دلار سرمایهگذاری نیاز داریم. در مقام مقایسه میتوان گفت که یارانه روغن و پختوپز دو برابر این میزان و فروش یک سال نوشابه تقریباً به همین میزان است.
اکبر عبداللهی در پایان بیان کرد: سهم سلامت از تولید ناخالص داخلی تا ۹درصد پیش رفت؛ اما ظاهرا اکنون به ۵.۵ درصد رسیده است که پسرفتی قابلملاحظهای محسوب میشود.
او تاکید کرد که این گزارش به زودی تکمیل خواهد شد و بعد از نهایی شدن مجدد ارائه خواهد شد. عبداللهی بر شفافیت و سادگي ارائه مساله برای ارائه به مقامات مسئول تاکید کرد.
از طرف مردم نگاه کنیم
محمد عبدهزاده، رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران، با تقدیر از تهیه این گزارش جامع تاکید کرد که در تهیه این گزارشها و ارائه راهکارهای به دولت باید از زاویه مردم نیز به مساله دارو و درمان اشاره کرد. او گفت: به طور طبیعی ما از سمت کسبوکار خودمان سخن میگوییم، اما با توجه به تورم بالایی که در اقتصاد ما وجود دارد باید از زاویه مردم هم به مساله نگاه کنیم و برای ارائه راهکار به مسئولان از منظر منافع مردم ورود کنیم.
افزایش هزینه از جیب بازنشستگان
بهزاد کلانتری، رئیس بیمارستان بازرگانان اتاق تهران نیز با اشاره به تغییر بیمه بازنشستگان گفت: صندوق بازنشستگی، امسال بیمه خود را از آتیه به بیمه ملت تغییر داده است. این مساله به معنای تقلیل پوشش بیمه بازنشستگان کشوری است بهگونهای که یک بازنشسته در بیمارستان خصوصی باید دو سوم هزینه را خودش بپردازد که اتفاق بسیار بدی است. این تصمیم بد هدیه آخر سال ۱۴۰۳ به بازنشستگان کشوری بود.
معضل همیشگی قیمتگذاری
در ادامه نشست کمیسیون مساله قیمتگذاری مطرح و از عدم تمایل نظام بانکی به ارائه تسهیلات به بخش دارو و سلامت گفته شد که به نظر میرسد دلیل اصلی آن قیمتگذاری دستوری و سود نسبتاً پایینتر این صنعت است. اعضای کمیسیون اشاره کردند که در حال حاضر کمیسیون قیمتگذاری و ستاد تنظیم بازار دو مرجع قیمتگذاری هستند که سیگنالهای متفاوتی که از این دو نهاد صادر میشود که باعث سردرگمی فعالان صنعت دارو شده است.
اعضای این کمیسیون عنوان کردند که قیمتگذاری دارو با قیمتهای واقعی مطابقت ندارد و با کمبرآوردی اعلام میشود و ابزار امیدواری کردند در دولت چهاردهم مساله قیمتگذاری دستوری حذف شود.
