سال گذشته زلزلهای بزرگ و مهیب در جنوب ترکیه و شمال سوریه منجر به از دست رفتن جان بیش از 53 هزار نفر شد. پس از آن زلزله بود که نگرانی از زلزله احتمالی در استانبول به موضوع اصلی در این شهر تبدیل شد. حالا پای این مسئله به انتخاب شهردار هم باز شده است.
بسیاری از ساکنان استانبول این روزها یک نگرانی بزرگ دارند: ناامنی ساختمانهایی که در آنها زندگی میکنند در برابر زلزله! برخی از این افراد میدانند سیمان و مصالحی که در ساخت ساختمانهایشان به کار رفته به پیش از دهه 80 میلادی بازمیگردد. اکثر این مصالح، طبق اصول مهندسیِ امروز، تاب و توان برای تحمل زلزلههای سنگین را ندارد. این مصالح بر بستر دریای مرمر به کار رفته و الزاماً نمیتواند مفید و موثر باشد و ساختمانها را روی زمین حفظ کند. برخی از آنها بعد از زلزله شدیدی که در سال گذشته منجر به مرگ بیش از 53 هزار نفر در جنوب ترکیه و شمال سوریه شد، به فکر امنیت ساختمانهایی افتادند که در آن زندگی میکنند. برخی از این خانهها کافی است یک چکش بخورند! به سادگی در برابر کوچکترین ضربهها فرو میپاشند. همین مسئله منجر به بروز نگرانی و اضطراب در میان مردم استانبول شده است. برخی از ساختمانها باید کاملاً خراب و از نو ساخته شوند، اقدامی که نیازمند همکاری بسیار شهرداریهاست.
بالا رفتن سن خانههای استانبول از سال گذشته و بعد از زلزله بزرگ در ترکیه و سوریه، به اولین و مهمترین نگرانی مردم در استانبول تبدیل شده است. در استانبول بیش از 16 میلیون نفر ساکن هستند و همگی در معرض زلزلهای بزرگ و فاجعهای باورنکردنی قرار دارند. برخی از افرادی که در زمینه زمینشناسی و زلزلهشناسی فعالیت دارند، پیشبینیهایی کردهاند و گفتهاند زلزله بالای 7 ریشتری در استانبول امر بعیدی نیست. همین مسئله منجر به تشدید نگرانیها در میان مردم در این شهر شده است. برای مثال برخی از پیشبینیها میگوید پیش از سال 2030 زلزله بزرگ در استانبول رخ میدهد. بیش از 60 درصد از پیشبینیها در این مسیر بوده است.
زیرساختها در استانبول وضعیت معقولی ندارد و به همین دلیل بیشتر به منشا نگرانی تبدیل شده است. اکثر مردم میدانند که زیرساختها در این شهر، پایینتر از استانداردهای لازم است. اکرم اماماوغلو، شهردار استانبول که از جبهه مخالفِ رجب طیب اردوغان به قدرت رسیده، در حال حاضر در این زمینه کاملاً تحت فشار است و هر لحظه امکان دارد موقعیت شغلی خود را از دست دهد یا به رقیب ببازد. او اعلام کرده که به دنبال آمادهسازی استانبول برای زلزلههای بزرگ است. از آنجا که این شهر با بحران مسکن هم مواجه است، مقاومسازی آن در برابر زلزله قدری پیچیده خواهد بود. علاوه بر آن، چالشهای اقتصادی هم مزید بر علت شدهاند.
*بحرانِ تعیینکننده
خیزش بیسابقه تورم در ترکیه و افزایش قیمت مسکن از جمله چالشها و مشکلات اقتصادی است که ترکیه این روزها با آن دستوپنجه نرم میکند. تلاشهای بسیاری هم صورت گرفته تا استانبول در مقابل زلزله مقاوم باشد، اما تا زمانیکه چنین چالشهایی وجود دارند، صحبت از مقاومسازی قدری دشوار است. بازسازی و احیای ساختمانهای قدیمی در این شهر، دشواریها و هزینههای بسیاری دارد. هزینه مصالح ساختمانی هم افزایش پیدا کرده و بسیاری از ساکنان در این شهر، توانایی نوسازی خانههای قدیمی خود را ندارند. در نتیجه به ناچار باید در خانههای فرسوده به زندگی ادامه دهند و با تهدیدهای ناشی از آن نظیر زلزله هم روبهرو شوند.
در حال حاضر آمادهسازی استانبول برای بحران زلزله، به یکی از اصلیترین موضوعات شهرداری تبدیل شده و رقبای شهرداری هم در این زمینه با هم بحث و جدل دارند. برخی از افرادی که نامزد شهرداری برای استانبول شدهاند، وعده مسکن جدید دادهاند و از این طریق تلاش دارند رقبای خود را کنار بزنند و از فرصتِ نگرانیِ مردم نهایت بهره را به نفع خود ببرند. با این حال، تجربههای قبلی ثابت کرده که طرحهای بلندپروازانه در مورد مسکن در استانبول الزاماً نتیجهای مثبت به همراه نخواهد داشت و برخی از مردم این تجربهها را به خاطر دارند در نتیجه تلاش میکنند رفتاری هشیارانه و آگاهانه داشته باشند.
استانبول به سرمایهگذاریهای کلان برای بازسازی ساختمانهای فرسوده نیاز دارد و این اقدام به سادگی انجام نخواهد شد. سیاستهای ملی و سیاستهای محلی به سختی با همدیگر همسو میشوند. استانبول به تنهایی مسئله اردوغان نیست، او در سطحی کلان و ملی به موضوعات و چالشها نگاه میکند در حالیکه شهردارها بر سر این مسئله به جان هم افتادهاند و هر یک از جانب خودش تلاش دارد به مقام شهرداری این شهر مهم در ترکیه و البته در جهان، دست پیدا کند. فعلاً زلزله به مسئلهای تعیینکننده تبدیل شده است.
منبع: اکونومیست / ترجمه: آیندهنگر