چین برای سالها به عنوان یکی از بازارهای خوب برای سرمایهگذاران خارجی به شمار میآمده است. اکنون به نظرم میرسد که حال بازار سهام در این کشور چندان مساعد نیست. نشریه اکونومیست توضیح داده که چرا وضعیت اقتصادی چین روبهراه نیست.
سرمایهگذاران چینی سال جدید میلادی را با آشوب بسیاری آغاز کردهاند. حتی بازار سهام در آمریکا هم رشدی قابل ملاحظه را به ثبت رساند با این حال در چین و هنگکنگ شاهد ریزش 1.5 تریلیون دلاریِ بازار در ماه ژانویه یعنی نخستین ماه از سال 2024 بودهایم. سرمایهگذاران خرد از این وضعیت به وحشت افتادهاند و حتی پای شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین هم به میان آمده است. فعلاً به نظر میرسد شرایط کمی تحت کنترل درآمده است با این حال باز هم آشوب بهنوعی ادامه دارد.
تصویر بزرگی که از بازار سهام در چین دیده میشود، چندان امیدوارکننده نیست. درحالیکه بازار سهام آمریکا و هند حال خوبی دارند و سال نسبتاً خوبی را آغاز کردهاند، در چین وضعیت کاملاً متفاوت است و همین بهتنهایی میتواند ناامیدکننده باشد. سقوطی که در بازار چین شاهد بودهایم به نوعی نشاندهنده مشکلات بنیادین است. در واقع این سینگال را دریافت میکنیم که مشکلی ساختاری وجود دارد. سرمایهگذاران داخلی و خارجی در چین همگی دولت این کشور را قابل تکیه میدیدند اما حالا به نظر میرسد وضعیت اقتصادی کاملاً تغییر کرده است. این اعتماد به دولت چین ظاهراً از دست رفته و همین مسئله میتواند عواقب دردناکی برای رشد چین داشته باشد.
کمتر از یک دهه پیش، احساسات مثبتی نسبت به اقتصاد و بازار در چین وجود داشت. سرمایهگذاران خارجی با میل زیادی به این بازار روی میآوردند و میدانستند که در یکی از ستارههای درخشان اقتصاد جهان سرمایهگذاری کردهاند. دولت چین هم سالانه حمایت خود را از این بازار نشان میداد. دولت چین امید داشت که بازار سهام خود را به شکل حرفهای رشد دهد و سرمایهگذاران خارجی را به آن جذب کند. در واقع بازار سهام به عنوان یکی از داراییهای حساس و حیاتی برای دولت این کشور به شمار میرفت. در ابتدا همین اتفاق هم رخ داده بود. بسیاری از غولهای سرمایهگذاری با رویای چین بزرگ به این کشور قدم گذاشتند و از سود قابل ملاحظهای هم برخوردار شدند.
در سالهای نخست تصور سرمایهگذاران این بود که در زمینه اقتصاد میتوان به دولت چین اعتماد کرد و به سمت ثروتمند شدن گام برداشت. چین هم با رشدی رشکبرانگیز توجه جهان را به خود جلب کرد. همه میآمدند و ثروتمند میشدند و همهچیز خوب پیش میرفت حتی بهرغم اینکه بسیاری از مردم در این کشور از آزادیهای سیاسی برخوردار نبودند، همچنان اقتصاد در مسیر رشد بود و همین رضایتبخش به شمار میآمد. پرسش اینجاست که چه اتفاقی افتاد که این روند را خراب کرد؟
*وقتی اوضاع به هم ریخت
دلایل بسیاری وجود دارند که دست به دست هم دادهاند و شرایط را برای اقتصاد چین بحرانی کردهاند. یکی از آنها رفتارها و رویههای شی جینپینگ است. سیاستگذاری شی، به لحاظ قانونی، چالشهایی را پیش روی سرمایهگذاران قرار داده و مسیر آنها را تغییر داده است. مسئله بعدی هم بحران مسکن در چین است. ورشکستگی شرکتهای فعال در حوزه مسکن، بحرانی بزرگ برای چینیها ایجاد کرده است. دولت چین تلاش کرده جلوی شکلگیری حباب مسکن را بگیرد و به عبارتی بحران را در نطفه خفه کند اما در نهایت بحران بزرگ از بازار سهام خودش را نشان داده است.
یکی از بزرگترین مشکلات چین در حال حاضر این است که از مشوقهای اقتصادی کافی برخوردار نیست. این مسئله دقیقاً از دولت ناشی میشود. تا همین چند وقت پیش دولت قدمهای بسیاری در این مسیر برمیداشت. اما اکنون به نظر میرسد چنین رویهای متوقف شده است. سرمایهگذاران خارجی هم دیگر مانند سابق شیفته چین و اقتصادش نمیشوند. آنها مثل گذشته به اقتصاد چین باور ندارند به نوعی اعتماد خود را از دست دادهاند.
همه عواملی که به آنها اشاره شد، دست به دست هم دادهاند و چین را به وضعیتی رساندهاند که اکنون شاهد آن هستیم. در این بین، به نظر میرسد شی همان کسی است که مسیر را اشتباه طی کرده و باعث شده بازار سهام در این کشور اکنون دچار مشکل شود. تا زمانیکه سرمایهگذاران با ترس اقدام به معامله کنند، بازار جان نمیگیرد و همچنان در مسیر نزولی گام برمیدارد. ایجاد اعتماد دوباره در سرمایهگذاران خارجی و تشویق آنها به سرمایهگذاری در بازار سهام چین، همان کاری است که دولت این کشور باید برای آن تلاش کند. با این حال، وضعیت سیاسی نشان میدهد که چنین اقدامی چندان ساده نخواهد بود.
منبع آیندهنگر