نفت سال گذشته پس از آغاز درگیری میان روسیه و اوکراین پس از سالها به بالای 100 دلار در ازای هر بشکه رسید، اتفاقی که خیلیها تصور میکردند دیگر ممکن نیست؛ اما پس از آن سقوط کرد و حالا دوباره به 90 دلار در ازای هر بشکه رسیده؛ با این حال بعید است رشد قیمت نفت ادامه داشته باشد.
ثروت بادآورده همیشه ممکن است به سادگی از دست برود. نفت هم در همین وضعیت قرار دارد. این روزها قیمت نفت به دلایل مختلف، افزایش بیسابقهای داشته و هرچند غربیها تلاش میکنند قیمت طلای سیاه را تحت کنترل خود درآورند، باز هم به دلیل مسائلی نظیر کاهش عرضه نفت، قیمت آن روندی صعودی را ادامه میدهد. تولید نفت روسیه هم کمتر از روزهای پیش از آغاز جنگ با اوکراین شده است و این یعنی میخواهد از مسیر کاهش عرضه، قیمت نفت را بالا ببرد تا به درآمد نفتی بیشتری در این اوضاع بحرانی دست پیدا کند.
کرملین بیش از هر زمانی به دنبال ثروت حاصل از نفت است تا بتواند به کمک آن تسلیحات بیشتری خریداری کند و در جنگ، پیروز باشد. با این حال، شرایط آنقدر هم خوب نیست. طبق گزارشهای بانک مرکزی روسیه، این کشور به درآمدهای نفتی بیشتری نیاز دارد. نگاهی به وضعیت روبل که ارز اصلی این کشور است هم نشان میدهد وضعیت چندان مساعد نیست. روبل روسیه به نوعی به نماد مقاومت این کشور در روزهای سخت جنگی تبدیل شده بود. این ارز توانسته بود ماهها وضعیت خودش را تثبیت کند؛ اما حالا شرایط آنطور که باید نیست. برابری روبل به دلار به حدود 100 رسیده و این یعنی ارزش روبل به کمترین میزان خود در دوران جنگ با اوکراین تنزل پیدا کرده است. به همین خاطر است که روسیه بیشتر نگران وضعیت اقتصادیاش شده و سعی دارد از طریق افزایش قیمت نفت، کسری و کمبود اقتصادیاش را جبران کند. تاکتیک این کشور فعلاً تلاش برای افزایش قیمت نفت است.
بازی روسیه با نفت
روسیه به دنبال فروش کمتر نفت با قیمت بالاتر است؛ اما در این زمینه با مشکلاتی مواجه شده است. در فاصله ماههای ژانویه تا آگوست امسال، قیمت نفت اورالز (Urals) که به عنوان یکی از مهمترین نفتهای خام روسیه شناخته میشود، از متوسط 83 دلار در ازای هر بشکه به متوسط 59 دلار در ازای هر بشکه رسیده است. دلیل این کاهش قیمت هم این بوده که قیمت نفت از 104 دلار در جهان به 81 دلار در ازای هر بشکه در جهان سقوط کرده است. در این بین، تحریمهای غربی باعث شده چین و هند بتوانند به سادگی روسیه را در فشار بگذارند و از مسیر رایزنی، نفت این کشور را به قیمتی ارزانتر و با تخفیفهای سنگینتر خریداری کنند. حتی اروپاییها هم سیاست «سقف قیمتی» را برای نفت روسیه در نظر گرفتند تا از این طریق بتوانند جلوی فروش نفت روسیه به قیمتهایی بیش از 60 دلار در ازای هر بشکه را بگیرند و به این ترتیب شرایط را برای این کشور سختتر کردند.
اخیراً، کاهش عرضه نفت با همراهی عربستان، با موفقیتهایی همراه بوده و منجر به افزایش قیمت نفت شده است. از پنجم سپتامبر 2023 قیمت نفت به بالای 90 دلار در ازای هر بشکه رفت. این افزایش قیمت بیتردید به نفع روسیه هم بود چرا که توانست به درآمد نفتی خوبی دست پیدا کند. این بار، غرب اقدام خاصی نداشته چرا که میداند نفت روسیه هم باید وارد بازار شود تا با کمبود نفت در بازار این کالا مواجه نشوند. با این حال، این وضعیت به همین شکل ادامه پیدا نخواهد کرد. دلیل اصلی هم چین است. اقتصاد چین حال و روز خوبی ندارد و این یعنی احتمالاً شاهد کاهش تقاضا برای نفت از طرف چین خواهیم بود. واقعیت این است که چین به عنوان بزرگترین متقاضی نفت در جهان، به عنوان یکی از بازیگران اصلی و اثرگذار در این زمینه شناخته میشود. به این ترتیب، غرب تا حدودی خیالش راحت است که فعلاً نفت به بازار میآید، اما چون مشتری اصلی آن یعنی چین، در بازار نیست، این نفت میماند و به قیمتهای پایینتری سقوط میکند که برای غرب هم در دسترس خواهد بود.
به هر حال، روسیه فعلاً به دنبال جبران کمبودهای اخیری است که منجر به کاهش ارزش روبل شده. بازار نفت هم با همین بازیها دچار نوسان شده و شرایطی سخت را برای متقاضیان نفتی ایجاد کرده است؛ اما این وضعیت قطعاً با مشخص شدن شرایط چین، تغییر خواهد کرد. در آن زمان، روسیه شرایطی سخت را تجربه خواهد کرد. به همین دلیل است که فعلاً روسیه به جز فروش نفت به فکر کاری دیگری نیست و فقط میخواهد از فرصت پیش آمده، نهایت استفاده را ببرد.
منبع: اکونومیست/ آیندهنگر