در لیما حدود چهارصد مورد از اهرام باستانی، معابد قدیمی و مقبره یافت شده است که امروزه در کنار مراکز تجاری مدرن، هتلها و بزرگراهها قرار گرفتهاند؛ طوری که تمدن باستانی این شهر دارد در میان یازده میلیون جمعیت مدرن لیما خاک میخورد
مهمترین مقصد توریستی در پرو همان ویرانههای ماچوپیچو است که از امپراتوری اینکا در قلب کوههای آند به جا مانده است. اما لیما پایتخت پرو هم پر از ویرانههای باستانی و گنجینههای معماری جالب توجه است؛ هرچند که کسی نمیداند باید با آنها چه کند. در لیما حدود چهارصد مورد از اهرام باستانی، معابد قدیمی و مقبره یافت شده است که برخی از آنها حتی به دوران پیش از امپراتوری اینکا برمیگردند. این نقاط باستانی مهم امروزه در کنار مراکز تجاری مدرن، هتلها و بزرگراههای لیما قرار گرفتهاند؛ طوری که انگار تمدن باستانی این شهر دارد در میان یازده میلیون جمعیت مدرن لیما خاک میخورد و از بین میرود. روند اکتشاف سایتهای باستانشناسی در لیما همچنان ادامه هم دارد. مشهور است که پدرو پابلو کوچینسکی رییس جمهور سابق پرو در خصوص زندگی در لیما گفته بود وقتی صبح از خواب بلند میشوم در میان ویرانههای ۱۸۰۰ سال پیش هستم.
اما یک معضل بزرگ در مدیریت این تعداد زیاد از مکانهای باستانی در لیما این است که اکثر آنها دچار کمبود بودجه شدید هستند و درنتیجه به مرحله افتتاح به روی گردشگران و کسب درآمد از این طریق هم نمیرسند. به همین جهت، بسیاری از این مکانهای باستانی در معرض تخریب و از بینرفتن قرار دارند. برخی از آنها به محل دفن زباله با کارتنخوابی تبدیل میشوند. میکائلا آلوارز مدیر موزه پوکلانا در شهر لیما در این خصوص میگوید: «در کشور فقیری مثل پرو نمیتوان انتظار داشت که تمام بناهای باستانی نجات پیدا کنند.» موزه پوکلانا درواقع ویرانههای بهجامانده از اهرام و مقبرههای باستانی است که اکتشاف و رونمایی از آنها از سال ۱۹۸۱ شروع شد و تا امروز ادامه دارد.
محل این موزه به دنبال آغاز مراحل اکتشاف در معرض غارت و دزدیهای بسیار قرار گرفت و دولت هنوز هم نتوانسته است راه مناسب برای برونرفت از مشکلات مکانهای باستانی را پیدا کند. از آن بدتر اینکه بسیاری از زمینداران و مالکان در لیما حتی در صورت پیدا شدن نشانههایی از باستانیبودن زمینشان ترجیح میدهند آنجا را بکوبند و از نو بسازند. بسیاری از خیابانها و واحدهای آپارتمانی در لیما از دهه ۱۹۵۰ تاکنون به همین شکل و با وجود آگاهی از باستانیبودن مکان احداثشان ساخته شدهاند. این روند هنوز هم ادامه دارد و به دلیل بیبرنامگی و بیپولی دولت، راهکاری برای آینده نیز در دسترس نیست.
با این حال، رویکرد مردم پرو نسبت به آثار باستانی کشورشان در سالهای اخیر تغییر کرده و آنها نسبت به میراث فرهنگیشان هوشیارتر و حساستر شدهاند. آنها میگویند جذب گردشگر بینالمللی به سود اقتصاد کشور است اما پیش از حضور گردشگران، دولت باید برنامههای مناسب برای آینده میراث فرهنگی پرو به خصوص در شهر شلوغی مثل لیما داشته باشد. تقاضا برای ساخت امکانات عمومی در لیما مثل بیمارستان و مدرسه هم خیلی زیاد است و برنامههای کاهش فقر در پرو به توجهی از نوع دیگر نیاز دارند و همین باعث شده که موضوع میراث فرهنگی به دفعات در برنامهریزیهای دولتی به حاشیه برود.
مثلاً یک مکان باستانی مهم در لیما به نام مجموعه ماتئو سالادو که اهرام هزار ساله را در خود جا داده، در نزدیکی فرودگاه بینالمللی لیما قرار دارد و روند بازسازی و مرمت آن به دلیل لوکیشن آن بهسختی پیش میرود.
یکی از راه حلهایی که گروههای فرهنگی در لیما برای جبران کمبود بودجه برای حفاظت از میراث فرهنگی شهر لیما و سایر مناطق پرو پیشنهاد دادهاند، این است که از مکانهای باستانی که فعلاً وضعیت خوبی دارند و درآمد گردشگری هم کسب کردهاند، به شیوههای جذابتری مثل اجرای برنامههای هنری استفاده شود و سپس درآمدی که از این راه به دست میآید برای احیا و اکتشاف در سایر مکانهای باستانی شهر لیما نیز به کار گرفته شود. برگزاری این نوع برنامهها هم خطرات خود را دارند و ممکن است به مکانهای باستانی لطمه بزنند اما فعالان فرهنگی در لیما معتقدند به دلیل کمبود بودجه شدید دولتی، نمیتوان راه دیگری برای تامین هزینه حفاظت از میراث فرهنگی پرو پیدا کرد. از سوی دیگر، استفاده از سرمایهگذار خارجی برای بهبود وضعیت مکانهای باستانی در پرو هم مورد تایید دولت و مردم نیست و آن هم خطراتی از نوع دیگر را با خود به همراه میآورد. به هر حال، آنچه که مسلم است این است که عدم توجه به مکانهای باستانی در پرو یک راه مهم برای حفظ فرهنگ و نیز درآمدزایی از آن را در آینده سد خواهد کرد و این نگاهی است که باید در دولت پرو تغییر کند.
منبع:آینده نگر