گرمای هوا نه فقط ایرانیها بلکه کل مردم جهان را کلافه کرده است. این روزها، گرمای هوا در سکوت و خاموشی جان انسانها را میگیرد. اکونومیست به این مسئله پرداخته که چطور ترکیب گرما و رطوبت، قاتل انسانها شدهاند.
از اسپانیا گرفته تا سیبری، تقریباً جایی از جهان نیست که این روزها زیر تازیانههای گرمای طاقتفرسا نباشد. ماه مارس برای هندیها گرمترین ماه در یک قرن گذشته بود. سواحل بریتانیا از صحراهای گرم غربی هم گرمتر شدهاند. هوای گرم به رکوردهای تاریخی رسیده و شرایط را دشوار کرده است. با گرمایش زمین، میزان مرگومیر ناشی از گرمای هوا هم افزایش یافته است. بسیاری از بیمارستانها در نقاط مختلف دنیا اعلام کردهاند که تعداد بیمارانشان که دچار گرمازدگی شدهاند افزایش یافته است. گرما در وضعیتی مرگبار قرار گرفته و جان انسانها را میگیرد. خنک نگه داشتن در حال حاضر به امری ناممکن تبدیل شده است. اما این امواج گرمایی تا چه زمان ادامه پیدا خواهد کرد؟
آنچه به عنوان موج گرمایی میشناسیم، بستگی به جایی دارد که در آن زندگی میکنید. در واقع شرایط آبوهواییِ منطقهای که در آن زندگی میکنید، مشخص میکند که آیا با امواج گرمایی مواجه هستید یا خیر. دانشمندان میگویند واقعاً تعریف مشخصی از موج گرمایی وجود ندارد. وقتی دمای هوا به شکل معناداری بیشتر از حد نرمال و همیشگی باشد، میتوان گفت شاهد موج گرمایی هستیم. برای مثال در بریتانیا اگر دمای هوا سه روز متوالی بیش از 28 درجه سانتیگراد باشد، با موج گرمایی روبهرو است. در نیویورک، اگر دمای هوا سه روز متوالی حداقل بالای 32 درجه سانتیگراد باشد، شاهد موج گرمایی هستیم. در هند هم اگر دمای هوا سه روز متوالی بیش از 40 درجه سانتیگراد باشد یعنی مردم این کشور دچار موج گرمایی شدهاند.
یکی از اصلیترین پرسشها این است که چه چیزی امواج گرمایی را ایجاد میکند؟ اصولاً وقتی فشار بالا میرود، بستری برای ایجاد موج گرمایی فراهم میشود. جو زمین یا همان اتمسفر، در حقیقت دریایی از هواست، وقتی میزان هوا بر روی یک سطح بالا میرود، فشار زیاد میشود که به آن فشار بالا میگویند. مثلاً گاهی فشار هوا به در جهت عقربههای ساعتی در نیمکره شمالی به گردش در میآید. این فشردگی هوا منجر به گرمای شدید میشود. در این شرایط، آن مکان نمیتواند خنک شود. فشار بالای هوا گاهی ممکن است هفتهها یا حتی ماهها ادامه پیدا کند.
تابستانهای مرگبار
بسیاری از مواقع، امواج گرمایی، خودشان به طور مستمر خودشان را بازتولید میکنند. در تابستان، با تابش شدید خورشید، میزان تبخیر بالا میرود و فشار هوا را بیشتر میکند. به این ترتیب شاهد گرمتر و گرمتر شدن در تابستان هستیم. این رکوردهای دمایی، فقط تاریخی نیستند، بلکه خطرناک هم هستند. مشابه این وضعیت در آمریکا و کانادا در سال 2021 هم رخ داد. در سال 2022 امواج گرمایی در همه قارههای جهان رکوردشکنی کردند. از آنجا که بسیاری از کشورها برای این امواج گرمایی آمادگی لازم را ندارند، شاهد اتفاقات ناگوار هستیم. در فاصله سالهای 2000 تا 2019 به طور مرتب، تعداد افرادی که بر اثر گرمای هوا جان خود را از دست دادند، بالا رفت. در آمریکا، امواج گرمایی بیش از طوفانهای مرگبار در این کشور، منجر به مرگ افراد میشوند.
مردم نمیتوانند مانند آتش یا سیل، این امواج گرمایی را ببینند، به همین خاطر متوجه نمیشوند که این گرما میتواند کشندهتر باشد. به این ترتیب، گرما در سکوت و خاموشی، جان انسانها را میگیرد. به همین خاطر است که به امواج گرمایی، قاتل نامرئی یا قاتل مخفی هم میگویند. در برخی از کشورها گرما با رطوبت ترکیب میشود و این ترکیب به شدت مهلک است. هند دقیقاً با همین ترکیب خطرناک روبهرو است. قضیه از این قرار است که انسانها برای خنک شدن، عرق میکنند و با از دست دادن رطوبت، بدنشان خنک میشود. اما وقتی در این شرایط، رطوبت به همراه گرما در هوا وجود داشته باشد، این سیستم بدن، نتیجه معکوس میدهد و به جای خنک شدن، میتواند منجر به مرگ شود.
گرمای هوا قابل گریز نیست. حتی جوانترین افراد هم اگر شش ساعت در ترکیب هوای گرم و مرطوب قرار بگیرند، ممکن است جان خود را از دست بدهند. این روزها در همه نقاط جهان شاهد افزایش دمای هوا هستیم و گرما روز به روز در حال رکوردشکنی است. مشکل اینجاست که دانشمندان هنوز دقیقاً نمیدانند ریشه این مشکلات چیست اما تغییرات اقلیمی، اصلیترین مقصر به نظر میرسد، اتفاقی که ظاهراً انسانها خودشان در آن دست دارند.
منبع: آیندهنگر / اکونومیست