اروپا به منظور از بین بردن وابستگی خود به گاز روسیه، نیازمند منابع جدیدی برای تولید برق است. این منبع جدید، برق بادی تولید شده با توربینهای دور از ساحلی میتواند باشد، که در دریای شمال نصب خواهند شد.
ترجمه: نسیم بنایی، آینده نگر/ اکونومیست
اسبرگ، نام یکی از مراکز اصلی صنعت برق بادی دور از ساحل در اروپا است. دوسوم توربینهایی که در حال حاضر دور از سواحل اروپا میچرخند و برق لازم برای تقریباً 40 میلیون خانه را تولید میکنند، نزدیک این ساحل دانمارکی هستند که خودش 72 هزار نفر جمعیت دارد. این بندر قصد دارد ظرفیت خود را تا سال 2026 تقریباً 3 برابر کند تا بتواند از پس پروژههای بادی بر بیاید. شرکتهای مهندسی محلی که زمانی در صنعت سوخت فسیلی فعالیت میکردند حالا تامینکننده بخش انرژی بادی هستند. شرکت متا 212 هکتار از زمین زراعی را بیرون اسبرگ خریداری کردهاست تا بتواند یک مرکز داده برای شبکههای اجتماعی خود بسازد که انرژی خود را از منابع تجدیدپذیر تامین میکنند. در دریا هم کابلهایی قرار گرفتهاند که تقریباً 30 درصد از ترافیک داده را به نروژ میرسانند. شهردار اسبرگ به کشورهای مختلفی، از ویتنام تا واشنگتن، سفر کردهاست تا داستان موفقیت خود را تعریف کند.
اگر شانس و تفکر استراتژیک پیوند بخورد، این رشته موفقیت اسبرگ میتواند اقتصادی جدید در دریای شمال ایجاد کند. این مسئله میتواند به اروپا در مسیر رسیدن به اهداف اقلیمی خود کمک و نیاز به کشورهایی چون روسیه را تا حدی رفع کند. این بهترین و شاید آخرین فرصت برای اروپا است که بتواند موضوعیت خود در جهان را حفظ کند. البته به احتمال زیاد در امتداد این فرصت، تصویر سیاسی این قاره هم تغییر کند و میزان تاثیر فرانسه و آلمان تا حدی کاهش پیدا کند.
دریای شمال همواره به لحاظ اقتصادی اهمیت زیادی داشتهاست. این دریا که بین هفت کشور بلژیک، بریتانیا، فرانسه، دانمارک، آلمان، هلند و نروژ قرار دارد، یک ویژگی بسیار مهم دارد: هوای پرباد و توفانی. این ویژگی که شاید برای دریانوردان منفی به حساب بیاید، حالا تبدیل به منبعی بیپایان برای انرژی اروپا شدهاست. بعضی اوقات شدت باد به حدی زیاد میشود که قیمت عمده برق را به صفر میرساند.
جدای از بادهای شدید و پرسرعت، بستر دریای شمال است که با ساختار نسبتاً نرم خود، مناسب نصب توربین است. از آنجایی که به ندرت عمق این دریا از 90 متر فراتر میرود، امکان گسترش این مزارع بادی هم به خوبی وجود دارد، یعنی توربینها میتوانند در نقاطی قرار بگیرند که باد با ثبات بیشتری میوزد. مطالعات نشان میدهند این توربینهای دور از ساحل با ظرفیتی تقریباً 60 درصدی کار میکنند، در صورتی که توربینهای حاضر در ساحل تقریباً 30 تا 40 درصد از ظرفیت خود را آزاد میسازند.
*قوی و ارزان
کشورهای دریای شمال در سال 2022، تقریباً 25 گیگاوات از ظرفیت برق بادی خود را فروختهاند که این مسئله یک رکورد به حساب میآید. طی سه ماه آینده هم 30 گیگاوات دیگر به فروش میرسد. پیشبینی میشود تعداد اتصالات سالانه از کمتر از 4 گیگاوات امروز به بیش از 10 گیگاوات تا پایان دهه 20 برسد. کمیسیون اروپا و چهار کشور دریای شمال به این توافق رسیدهاند که تا سال 2050 به اندازه 150 گیگاوات توربین در این فضا نصب کنند که پنج برابر مجموع کنونی اروپا و سه برابر کل جهان است.
خود توربینها و تعداد آنها هم به شکلی تصاعدی رشد کردهاند. در نتیجه در حال حاضر با نصبت چند مزرعه توربینی میتوانیم به ظرفیت 1 گیگاوات برسیم که تقریباً معادل به ظرفیت یک نیروگاه هستهای معمولی است. با بالا رفتن مقیاس و تعداد این مزارع، هزینههای راهاندازی آنها هم به شدت کاهش پیدا کرده و باد دور از ساحل را قابل رقابت با دیگر منابع انرژی کردهاست. دولت بریتانیا در ماه ژوئیه پنج قرارداد پروژه را به پیمانکارها داد که قیمت آنها 37 پوند به ازای هر مگاوات ساعت است، یعنی کمتر از یک ششم قیمت عمده برق بریتانیا در ماه دسامبر.
البته نباید فراموش کرد که هوای توفانی همیشه یک موهبت به حساب نمیآید و میتواند به این شبکه فشار وارد کند. البته با پیشرفت فناوری و کاهش هزینه تولید برق، اپراتورها میتوانند راحتتر از قبل با چنین مسائلی مقابله کنند. حالا با چنین تصویری واقعاً جای این سوال باقی میماند که آیا دولتهای اروپایی اراده کافی برای حفظ قدرت خود در دنیای آینده دارند یا خیر؟