پیامدهای تهاجم روسیه به اوکراین مسیری طولانی و تاریک برای مصرفکنندگان انرژی بوده است.
ماتیو فاواس، خبرنگار مالی، اکونومیست/ ترجمه حمید حلاج/ آینده نگر
تحریمهای غرب و کاهش عرضه از سوی روسیه بر سیستم تجارت جهانی نفت و گاز فشار وارد کرده است، سیستمی که پیش از این به دلیل افزایش شدید تقاضا پس از همهگیری ویروس کووید 19 و سالها سرمایهگذاری کم در تولید جدید، تحت فشار قرار گرفته بود. در تئوری، سال 2023 میتواند کمی بهتر به نظر برسد. روسیه در حال یافتن خریداران جدید برای نفت و گازی است که غرب دیگر نمیخواهد.
به نظر میرسد اروپا گاز کافی برای گذراندن زمستان امسال ذخیره کرده است. تا زمستان آینده نیز باید پایانههای بیشتری برای دریافت گاز طبیعی مایع (LNG) به منظور کاهش وابستگی آن به سوخت لولهکشی روسیه داشته باشد. با این حال، بسیار محتمل است که بازارهای انرژی دوباره آشفته شوند. اکنون سه نگرانی وجود دارد.
اولین نگرانی این است که کندی رشد اقتصادی، تقاضای نفت را کاهش دهد اما از طرفی دیگر مسئله عرضه ممکن است بازار نفت را از تعادل خارج کند. هنگامی که اروپا تحریم نفت خام روسیه از طریق دریا را در ماه دسامبر اجرا کند، چین و هند ممکن است حتی بیشتر از سال 2022 خرید کنند که به حفظ بشکههای روسیه در بازار کمک میکند.
از آنجایی که واردات گسترده اروپا دوباره به سمت آسیا هدایت میشود، گلوگاههای جدیدی ظاهر خواهد شد. آمریکا ممکن است در مورد بهرهبرداری از ذخایر نفت استراتژیک خود که پس از ماهها استخراج از زمان تهاجم، به طور قابل توجهی کاهش یافته است، محتاطتر شود. برخی از صادرکنندگان، مانند لیبی نیز بعید به نظر میرسد که برای مدت طولانیتری به تولید با ظرفیت کامل ادامه دهند. همچنین کشورهای اوپک در حال حاضر برای دستیابی به اهداف تولید ناکام ماندهاند. این کارتل همچنین ممکن است کاهشهای بیشتری را در تلاش برای حفظ قیمتها اعمال کند.
نگرانی دوم، کمبود فزاینده فرآوردههای نفتی تصفیه شده مانند بنزین و گازوئیل است. در فوریه 2023 اروپا قرار است واردات این سوختها از روسیه را ممنوع کند. چین و هند که ظرفیت پالایشگاهی زیادی دارند، علاقهای به خرید این سوختها نخواهند داشت و سایر خریداران احتمالی نیز خیلی دور هستند. اروپا، به نوبه خود، در تلاش است تا مقادیر مناسبی از این محصولات را تولید کند، زیرا گاز طبیعی با قیمت بالا به این معنی است که نمیتواند هیدروژن زیادی را که یک ورودی مهم برای تولید گازوییل است تامین کند. چین میتواند محصولات نفتی بیشتری صادر کند و به اروپا اجازه دهد تا نفت روسیه را که به زودی در مقادیر زیادی پالایش میکند، مورد تهاجم قرار دهد. از طرفی اگر زمستان سرد باشد، انبار خود چین نیز ممکن است تخلیه شود و در نتیجه صادرات را محدود کند. بنابراین، بحران جهانی گازوییل ممکن است قبل از مارس 2023 رخ دهد.
شاید بحرانیترین سوخت گاز باشد. از آنجایی که روسیه در تلاش برای دستیابی به منافع بیشتر در اوکراین است، مانورهای خود را برای افزایش تورم در اروپا و نگه داشتن قاره در تاریکی تشدید خواهد کرد.
هیچ کس انتظار ندارد که جریان گاز از طریق نورد استریم (خط لوله گاز طبیعی اروپا از روسیه تا آلمان)، که به هر حال پس از خرابکاری در سپتامبر به شدت آسیب دیده است، مجدد راهاندازی شود. روسیه همچنین میتواند انتقال LNG به اروپا را که از طریق خطوط لوله دیگری در جریان است، مانند خط لولهای که از اوکراین میگذرد، متوقف کند.
در عین حال، اتحادیه اروپا نیز میتواند اقداماتی را با هدف افزایش هزینه تولید هیدروکربنهای روسیه انجام دهد تا خرید سایر کشورها از دشمن خود را دشوارتر کند. چند ماه آینده تصمیم غرب را نشان خواهد آمد، اما پس از پایان زمستان، انتظار آتشبس در جنگهای انرژی با روسیه را نباید داشت.