در ایران، مالیات بر کارآفرینی اثری منفی بر جای گذاشته است.در این شرایط باید چه کرد؟
مالیات اثر قابل توجهی بر عملکرد اقتصادی کارآفرینان دارد. هدف اصلی مالیات انتقال منابع از یک گروه به گروه دیگر برای توسعه پایدار است. اما یک هدف دیگر، عدم آسیب به اهداف اقتصادی با اجرای سیاست های مالیاتی است. دولت ها با رشد روزافزون بحران های اقتصادی و مالی و افزایش قابل توجه بیکاری، وسوسه می شوند تا ساختار مالیاتی خود را با طرح های مالیات های جدید و افزایش میزان مالیات تغییر دهند. این یعنی بار سنگین مالیات ها مانعی در توسعه کارآفرینی است و برعکس خواسته دولت ها، به عدم رشد درآمدهای مالیاتی دولت می انجامد.
در ایران، مالیات بر کارآفرینی اثری منفی بر جای گذاشته است. مالیات بر درآمد شرکت ها با نوآوری های کارآفرینانه همبستگی منفی داشته و نوآوری های آینده را کاهش می دهد. هم چنین مالیات در ایران با ریسک پذیری، استخدام و ورود کارآفرینی و خوداشتغالی همبستگی منفی دارد.
نارسایی ها و ضعف در رکن دوم نظام مالیاتی یعنی سازمان اجرایی یا دستگاه های مالیاتی از دیگر نکاتی است که باعث شده سیاست های مالیاتی علیه کارآفرینی در ایران عمل کند. اما در این شرایط باید چه کرد؟
1.سیاست های مالیاتی که رشد اقتصادی و رفاه را به همراه دارد، ساده و عادلانه است. این سیاست ها به طور معمول نفعی دو سویه دارد. در واقع در سیاست های عادلانه مالیاتی هم منافع دولت و هم منافع کسب وکارها دیده می شود. نکته مهم در این زمینه تعریف واژه کارآفرین و جایگاه آن در رشد اقتصادی است. ناآشنایی قانونگذار با کارآفرین و ماهیت فعالیت های او باعث شده معدود قوانینی که قانونگذار برای حمایت از فعالیت این اقشار لحاظ کرده، مثل قانون رفع موانع تولید در عمل غیرواقعی و غیرقابل استفاده شود. تا زمانی که قانونگذار واژه کارآفرینی را تعریف نکند، نمی توان کارآیی قوانین مرتبط با فعالیت هایی از این دست را بررسی کرد.
2.برای کاهش فساد به عنوان یکی از موانع کارآفرینی مولد، به افزایش ممیزان یا کاهش فعالیت های ممیزان از طریق استفاده از کاربردهای فناوری اطلاعات نیاز داریم. چراکه هرچه نسبت کارمند به پرونده ها کمتر شود، فساد مالیاتی بیشتر می شود.
3.از راه های بهبود شاخص مالیات در گزارش بانک جهانی مبنی بر بهبود محیط کسب وکار، کاهش رفت وآمد مودیان به دستگاه های مالیات ستانی است. هر کارآفرین چند نوع مالیت پرداخت می کند؟ برای هر نوع آن باید به یک یا چند ممیز مراجعه کند. عمده ترین دلیل تناقض در قوانین مالیاتی همین نکته است. بنابراین توصیه میشود از تعداد ماموران مالیاتی برای یک مودی کاسته شود تا تعدد دفعات مراجعه کارآفرینان به دفاتر مالیاتی کاهش پیدا کند.
برای مطالعه بیشتر مقاله «طراحی مدل سیاست های مالیاتی مشوق کارآفرینی مولد در ایران» را بخوانید. این مقاله در نشریه مدیریت توسعه و تحول در بهار سال 1401 منتشر شده است.